Σε περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και την κρίση στη Μέση Ανατολή να συνεχίζει να «χτυπά» τις αγορές ενέργειας και να τροφοδοτεί πληθωριστικές πιέσεις η Τράπεζα της Ελλάδας μέσω της Έκθεσης Χρηματοπιστωτιικής Σταθερότητας που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομία έχουν ενταθεί.
Και το μέγεθος της επίπτωσης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και το μέγεθος της κρίσης.
Ο κίνδυνος εισοδήματος για τα νοικοκυριά παραμένει περιορισμένος, η δανειακή τους επιβάρυνση μειώνεται, και οι επιχειρήσεις επιδεικνύουν ισχυρή κερδοφορία και πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Το στεγαστικό ζήτημα και η διεθνής αβεβαιότητα αποτελούν όμως παράγοντες που απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και ενεργή πολιτική αντίδραση.
Ειδικότερα σε ότι αφορά τα νοικοκυριά, ο κίνδυνος εισοδήματος παραμένει περιορισμένος και οι προοπτικές εξέλιξης του συνδέονται με την ένταση και τη διάρκεια των γεωπολιτικών εξελίξεων και τις επιπτώσεις τους στα μακροοικονομικά μεγέθη. Συνολικά για το 2025, το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 5,3% κατά μέσο όρο ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα αυξήθηκε κατά 1,8%, εξαιτίας του πληθωρισμού. Η αύξηση του ονομαστικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών την εν λόγω περίοδο αποδίδεται στη θετική συμβολή τόσο του εισοδήματος των αυτοαπασχολουμένων όσο και του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας. Επιπρόσθετα, στις αρχές του 2026 η αγορά εργασίας εξακολούθησε να παρουσιάζει βελτίωση, όπως προκύπτει από την εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας και από την τιμή του δείκτη προσδοκιών Ειδικότερα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας εργατικού δυναμικού που διεξάγεται από την ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό ανεργίας με εποχική προσαρμογή διαμορφώθηκε σε 9,0% για τον Μάρτιο του 2026 (Μάρτιος 2025: 9,4%). Ο δείκτης προσδοκιών για την απασχόληση στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 111,2 τον Απρίλιο του 2026 (115,1 τον Δεκέμβριο του 2025), έναντι μέσου όρου 93,2 στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε ότι αφορά τον κίνδυνο επιτοκίου για τα νοικοκυριά, η ΤτΕ σημειώνει παρουσίασε οριακή μείωση. Οι συνολικές δαπάνες για τόκους ως ποσοστό του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος παρουσίασαν μείωση το 2025, ως αποτέλεσμα της μείωσης των επιτοκίων των υφιστάμενων δανείων. Το μέσο ετήσιο υπόλοιπο των δανείων προς τα νοικοκυριά ως ποσοστό του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματός τους διαμορφώθηκε σε 45,6%, παρουσιάζοντας βελτίωση έναντι του 2024 (47,0%), ως αποτέλεσμα της αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος που υπερκέρασε την αύξηση του συνολικού δανεισμού.
Η πιστωτική επέκταση προς τα νοικοκυριά συνεχίστηκε το 2025, αν και με μέτριους ρυθμούς, με τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής στο 2,3%. Η αύξηση αυτή οφείλεται στη στεγαστική και καταναλωτική πίστη (Μάρτιος 2026: 1,1% και 7,7% αντίστοιχα), καθώς ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των δανείων προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις παρέμεινε αρνητικός (1,5%). Ειδικά σε ότι αφορά τις εκταμιεύσεις των στεγαστικών δανείων το 2025 ήταν 2 δισεκ. ευρώ, έναντι 1,3 δις ευρώ το 2024 και για φέτος εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί η δυναμική, με ήπιους ρυθμούς ανόδου, υποστηριζόμενη από το προγράμματα όπως το «Σπίτι μου 2».
Την ίδια στιγμή όμως τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των νοικοκυριών –παρότι το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων μειώθηκε λόγω της πτώσης των επιτοκίων- αυξήθηκαν κατά 10,2% ή 240 εκατ. ευρώ. Η αύξηση προέρχεται κυρίως από τα στεγαστικά καθώς τα 177 εκατ ευρω αφορούν αθετήσεις πληρωμής στεγαστικών δανείων και τα 63 εκατ ευρω καταναλωτικά δάνεια.
Το στεγαστικό «αγκάθι»
Οι τιμές των διαμερισμάτων (σε ονομαστικούς όρους) κατέγραψαν το 2025 αύξηση 7,8% σε ετήσια βάση και πλέον έχουν υπερβεί το προηγούμενο ιστορικό υψηλό του 2028 (2025: 108,6, 2008: 101,7). Οι τιμές των νέων διαμερισμάτων (ηλικίας έως 5 ετών) το 2025 αυξήθηκαν με μέσο ετήσιο ρυθμό 7,4% (με τον δείκτη τιμών στο 113,8), ενώ οι τιμές των παλαιών διαμερισμάτων παρουσίασαν άνοδο κατά 8,1% σε ετήσια βάση και ο σχετικός δείκτης τιμών διαμορφώθηκε το 2025 σε 105,4.
Αντίστοιχη είναι και η εξέλιξη του επιπέδου των ενοικίων, με τον σχετικό δείκτη τιμών να διαμορφώνεται σε 116,1 με βάση τα στοιχεία του δ΄ τριμήνου του 2025, έναντι 106,8 το δ΄ τρίμηνο του 2024. Όμως ο δείκτης τιμών ενοικίων, σε αντίθεση με τον δείκτη τιμών κατοικιών, παραμένει χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του (124,3 το γ΄ τρίμηνο του 2011).
Η αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων τους, σε συνδυασμό με τη φορολογική επιβάρυνση των ακινήτων και το αυξημένο λειτουργικό κόστος τους, όπως σημειώνεται, συνέβαλαν τα τελευταία έτη στην όξυνση του στεγαστικού ζητήματος και στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες της ΕΕ, και στην επιδείνωση του Δείκτη Ικανότητας Στεγαστικής Χρηματοδότησης (ΔΙΣΧ), οι τιμές του οποίου καταδεικνύουν οριακή ή χαμηλή προσιτότητα κατοικίας για το έτος 2024.
«Υπό αυτό το πρίσμα, στην τρέχουσα συγκυρία κρίνεται σκόπιμη η ενίσχυση και επιτάχυνση της εφαρμογής μέτρων για τον περιορισμό τυχόν δυσμενών επιπτώσεων στη χρηματοοικονομική κατά σταση των νοικοκυριών από το στεγαστικό ζήτημα, με έμφαση στην παροχή κινήτρων για την αύξηση του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος, τόσο με την ανάπτυξη νέων και την αναβάθμιση υφιστάμενων υποβαθμισμένων οικιστικών ακινήτων, όσο και με την παροχή κινήτρων για την επιστροφή στην αγορά των οικιστικών ακινήτων που έχουν αποσυρθεί» υπογραμμίζεται στην Εκθεση της ΤτΕ.