Στην εγκατάσταση ενός εκατομμυρίου νέων έξυπνων μετρητών μέσα στο 2026 ανεβάζει τον πήχη ο ΔΕΔΔΗΕ, επιταχύνοντας τον ημερήσιο ρυθμό τοποθέτησης από τα 4.400 στα 5.900 ρολόγια. Εφόσον ο στόχος επιτευχθεί, το συνολικό πλήθος των εγκατεστημένων και ενεργών έξυπνων μετρητών αναμένεται να φτάσει περίπου τα 2,4 εκατ. έως το τέλος του έτους, από περίπου 1,4 εκατ. στις αρχές του 2026.
Το πρόγραμμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τη νέα πρόταση Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επιχειρεί να θεσπίσει για πρώτη φορά δεσμευτικούς στόχους εγκατάστασης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κομισιόν προτείνει κάλυψη τουλάχιστον του 50% των τελικών καταναλωτών έως το τέλος του 2030 και του 75% έως το τέλος του 2033, συνδέοντας ευθέως την εξάπλωση των έξυπνων μετρητών με τη συγκράτηση του κόστους λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος και, κατ’ επέκταση, των λογαριασμών.
Σε αυτό το νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον, η Ελλάδα ξεκινά από έναν σαφώς υψηλότερο βαθμό φιλοδοξίας. Το εθνικό σχέδιο προβλέπει ότι έως το τέλος του 2030 θα έχουν αντικατασταθεί και τα 7,7 εκατ. συμβατικά ρολόγια της χώρας, ώστε το σύνολο των παροχών να λειτουργεί με τηλεμέτρηση. Η πρόκληση, επομένως, δεν αφορά μόνο την κάλυψη των ευρωπαϊκών ορίων, αλλά τη διατήρηση του αυξημένου ρυθμού εγκαταστάσεων και την πλήρη λειτουργική ένταξη των νέων συσκευών στα ψηφιακά συστήματα του ΔΕΔΔΗΕ.
Από τα 4.400 στα 5.900 ρολόγια ημερησίως
Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρείχε πρόσφατα ο ΔΕΔΔΗΕ στον Ελληνικό Σύνδεσμο Εταιρειών Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, το πρόγραμμα αντικατάστασης εξελίσσεται εντός του χρονοδιαγράμματος. Από την αρχή του 2026 είχαν εγκατασταθεί περίπου 330.000 νέοι έξυπνοι μετρητές, με τον ετήσιο στόχο να παραμένει στο ένα εκατομμύριο.
Για να καλυφθεί η απόσταση μέχρι το τέλος του έτους, ο Διαχειριστής σχεδιάζει να αυξήσει άμεσα τις εγκαταστάσεις από περίπου 4.400 σε 5.900 την ημέρα. Με την ολοκλήρωση του φετινού προγράμματος, τα έξυπνα ρολόγια αναμένεται να προσεγγίσουν τα 2,4 εκατ., αποτελώντας το πρώτο μεγάλο ορόσημο στην πορεία προς την πλήρη κάλυψη των 7,7 εκατ. παροχών το 2030.
Ήδη, μέσω των ενεργών έξυπνων μετρητών καταγράφεται περίπου το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα. Το υψηλό αυτό ποσοστό σε σχέση με τον αριθμό των μετρητών εξηγείται από το γεγονός ότι η εγκατάστασή τους ξεκίνησε από μεγάλες και περισσότερο ενεργοβόρες παροχές, προτού επεκταθεί μαζικά στη χαμηλή τάση.
Προτεραιότητα στα «προβληματικά» ρολόγια
Το ελληνικό σχέδιο, πάντως, δεν αναπτύσσεται αποκλειστικά με γεωγραφικά ή αριθμητικά κριτήρια. Παράλληλα με τη μαζική αντικατάσταση των συμβατικών ρολογιών, ο ΔΕΔΔΗΕ επιχειρεί να προτεραιοποιήσει κατηγορίες παροχών στις οποίες η τηλεμέτρηση μπορεί να αντιμετωπίσει χρόνιες δυσλειτουργίες της λιανικής αγοράς.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι παροχές με συχνές αποκοπές, οι περιπτώσεις στις οποίες καταγράφονται ενδείξεις ρευματοκλοπής και οι λεγόμενοι «χρονίως ακαταμέτρητοι» καταναλωτές. Πρόκειται κυρίως για μετρητές στους οποίους τα συνεργεία του Διαχειριστή δεν έχουν πρόσβαση για μεγάλα χρονικά διαστήματα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν πραγματικές ενδείξεις κατανάλωσης και οι προμηθευτές να αδυνατούν να προχωρήσουν σε ακριβή τιμολόγηση και εκκαθάριση.
Στην κατηγορία αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο περιπτώσεις στις οποίες ο καταναλωτής αρνείται την πρόσβαση ή υπάρχουν υποψίες για παραβάσεις. Το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται και σε κλειστά ακίνητα των οποίων η παροχή παραμένει ενεργή, χωρίς όμως να είναι δυνατή η επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη ή η πρόσβαση στον χώρο όπου βρίσκεται το ρολόι.
Όταν η φυσική καταμέτρηση δεν είναι εφικτή, η κατανάλωση υπολογίζεται κατ’ εκτίμηση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαδοχικούς έναντι λογαριασμούς, καθυστερημένες εκκαθαρίσεις και μεγάλες διαφορές όταν καταγραφεί τελικά η πραγματική ένδειξη. Σύμφωνα με τη διαδικασία που παρουσίασε ο ΔΕΔΔΗΕ στους προμηθευτές, θα επιχειρείται αρχικά η πρόσβαση στον μετρητή και, εφόσον αυτή παραμένει αδύνατη, θα ακολουθεί εκτίμηση της κατανάλωσης, ενώ παράλληλα θα μπορεί να κινείται η προβλεπόμενη διαδικασία αποκοπής.
Η εγκατάσταση έξυπνου μετρητή αντιμετωπίζει το πρόβλημα στη ρίζα του, καθώς μετά τη σύνδεσή του με το σύστημα τηλεμέτρησης δεν απαιτείται φυσική παρουσία συνεργείου για τη λήψη των ενδείξεων. Παράλληλα, επιτρέπει τη συχνότερη παρακολούθηση της κατανάλωσης και τον ταχύτερο εντοπισμό ασυνήθιστων μεταβολών που ενδέχεται να υποδηλώνουν τεχνικό πρόβλημα ή ρευματοκλοπή.
Ο «αστερίσκος» των 300.000 μετρητών
Κρίσιμο στοίχημα παραμένει η λειτουργική ενσωμάτωση όλων των συσκευών στην τηλεμέτρηση. Οι καινούργιοι έξυπνοι μετρητές συνδέονται απευθείας με το κεντρικό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ αντίστοιχη διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη για το υφιστάμενο απόθεμα παλαιότερων ψηφιακών ρολογιών.
Ο βασικός «αστερίσκος» αφορά περίπου 300.000 παλαιότερους μετρητές, οι οποίοι δεν μπορούν με τη σημερινή τους διαμόρφωση να υποστηρίξουν την αποστολή των απαιτούμενων δεδομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Για αυτές τις συσκευές εξετάζεται είτε η αναβάθμισή τους με πρόσθετο εξοπλισμό τύπου dongle είτε η πλήρης αντικατάστασή τους.
Η επίλυση του ζητήματος είναι καθοριστική, καθώς το όφελος δεν προκύπτει από την απλή τοποθέτηση ενός ψηφιακού ρολογιού. Χρειάζεται τα δεδομένα να μεταδίδονται έγκαιρα, να ελέγχονται και να είναι διαθέσιμα στους προμηθευτές, ώστε να αξιοποιούνται στην τιμολόγηση, στην εφαρμογή δυναμικών προϊόντων και στον εντοπισμό προβληματικών παροχών.
Στο σχέδιο και οι στρατηγικοί κακοπληρωτές
Η προτεραιοποίηση αναμένεται να επεκταθεί και στις παροχές στρατηγικών κακοπληρωτών. Η συγκεκριμένη κατεύθυνση συνδέεται με την επικείμενη αναθεώρηση του άρθρου 42 του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, μέσω της οποίας επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί το πλαίσιο αλλαγής προμηθευτή για καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Οι έξυπνοι μετρητές δεν μπορούν από μόνοι τους να λύσουν το πρόβλημα των απλήρωτων λογαριασμών. Μπορούν, ωστόσο, να εξασφαλίσουν ακριβή εικόνα της κατανάλωσης, να περιορίσουν τις αμφισβητήσεις γύρω από τις εκτιμώμενες χρεώσεις και να επιταχύνουν την εφαρμογή των διαδικασιών που θα προβλέπει το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο.