Μέχρι τον Σεπτέμβριο θα πρέπει να έχει οριστικοποιηθεί το μοντέλο χρηματοδότησης του οδικού και σιδηροδρομικού άξονα (Black Sea – Aegean Sea Corridor) που συνδέει τα λιμάνια Αλεξανδρούπολης, Καβάλας και Θεσσαλονίκης με τα λιμάνια της Βουλγαρίας (Μπουργκάς και Βάρνα) και Ρουμανίας (Κωστάντζα) στη Μαύρη Θάλασσα.
Όπως συμφωνήθηκε στην τετραμερή συνάντηση Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης την προηγούμενη εβδομάδα στη Σόφια, το έργο των τεσσάρων δισεκατομμυρίων ευρώ που έχει ενταχθεί στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα πρέπει να έχει μπει σε τροχιά ολοκλήρωσης μέχρι το 2030.
Η συγκυρία ευνοεί το σχεδιασμό της Ελλάδας
Αν και η παράκαμψη του Βοσπόρου, για τη μεταφορά εμπορευμάτων προς τη Μαύρη Θάλασσα μέσω σιδηροδρόμου και οδικού δικτύου, συζητείται εδώ και δεκαετίες, η συγκυρία φαίνεται πως ευνοεί το σχεδιασμό της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Διεθνείς αναλυτές στον κλάδο της ναυτιλίας επισημαίνουν ότι το κόστος διέλευσης από τον Βόσπορο παρουσίασε μια τρομακτική αύξηση, ξεπερνώντας το 600% την τελευταία τριετία. Αυτό το δεδομένο, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις που συχνά φτάνουν τις 10 έως 15 ημέρες αναμονής για τα πλοία, έχει στρέψει το βλέμμα των διεθνών εταιρειών μεταφοράς εμπορευμάτων στη χερσαία «γέφυρα».
Σε τι στοχεύει το έργο Sea2Sea
Το έργο Sea2Sea, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό άνω των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, στοχεύει στην κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής υψηλών ταχυτήτων που θα επιτρέπει τη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων από το Αιγαίο στη Μαύρη Θάλασσα σε χρόνο ρεκόρ. Η διαδρομή από την Αλεξανδρούπολη έως την Κωνστάντζα μπορεί να ολοκληρωθεί σε μόλις 2,5 ημέρες, προσφέροντας μια αξιόπιστη εναλλακτική που παρακάμπτει πλήρως τα τουρκικά στενά. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αν ο διάδρομος απορροφήσει έστω και το 5% της εμπορευματικής κίνησης του Βοσπόρου, η απόσβεση της επένδυσης θα επιτευχθεί σε χρόνο ταχύτερο του προβλεπόμενου.
Η προθεσμία και οι προτάσεις των χωρών που εμπλέκονται
Οι εμπλεκόμενες χώρες έχουν προθεσμία έως τα μέσα Σεπτεμβρίου 2026 για να παρουσιάσουν τις κοινές τους προτάσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού Connecting Europe Facility (CEF). Η Βουλγαρία, η οποία ανακοίνωσε επενδύσεις ύψους 3,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων στον σιδηροδρομικό της τομέα μόνο για το τρέχον έτος, ποντάρει στη σύνδεση με την Αλεξανδρούπολη για να μετατρέψει το λιμάνι του Μπουργκάς σε κεντρικό κόμβο logistics. Για το Βουκουρέστι, το διακύβευμα είναι η σύνδεση του λιμανιού της Κωνστάντζας με τον νότο. Σύμφωνα με ρουμανικά δημοσιεύματα, η κυβέρνηση επιταχύνει τις διαδικασίες για τη δημιουργία νέων σημείων διέλευσης στον Δούναβη. Οι τοποθεσίες Nikopol–Turnu Măgurele και Silistra–Călărași βρίσκονται στο επίκεντρο των τεχνικών μελετών για την κατασκευή νέων γεφυρών που θα υποστηρίζουν τόσο σιδηροδρομική όσο και οδική κυκλοφορία.
Το λιμάνι της Κωνστάντζας, το οποίο έχει δει τη δραστηριότητά του να αυξάνεται κατακόρυφα λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, χρειάζεται επειγόντως μια «κάθετη» διέξοδο προς το Αιγαίο. Η σύνδεση αυτή θεωρείται το κλειδί για τη μεταφορά σιτηρών και ενεργειακών πόρων, με τον ρουμανικό Τύπο να σημειώνει ότι η διασυνδεσιμότητα αυτή επεκτείνεται πλέον και προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία (Οδησσός).
Η γεωπολιτική διάσταση του έργου
Πέρα από την οικονομία, η γεωπολιτική διάσταση διαδραματίζει σημαντικότατο ρόλο. Ο άξονας Αλεξανδρούπολη – Μπουργκάς – Βάρνα – Κωνστάντζα αποτελεί την κύρια αρτηρία για τη «Στρατιωτική Κινητικότητα» (Military Mobility) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ. Σε περίπτωση κρίσης, η δυνατότητα μεταφοράς βαρέος στρατιωτικού εξοπλισμού από το Αιγαίο προς την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας σε λιγότερο από 48 ώρες, χωρίς την ανάγκη έγκρισης από την Άγκυρα για διέλευση από τα Στενά, θεωρείται ανεκτίμητη. Οι επενδύσεις στη γραμμή Svilengrad–Plovdiv–Stara Zagora–Ruse στοχεύουν ακριβώς στην ενίσχυση των τεχνικών προδιαγραφών (βάρος ανά άξονα, ύψος τούνελ) ώστε να εξυπηρετούνται αυτές οι ανάγκες.
Οι εξελίξεις του τελευταίου μήνα δείχνουν ότι η Σόφια και το Βουκουρέστι έχουν αντιληφθεί πως η ισχύς τους πηγάζει από την ταχύτητα υλοποίησης των υποδομών. Με το βλέμμα στραμμένο στον Σεπτέμβριο του 2026 για τις οριστικές χρηματοδοτήσεις, τα Βαλκάνια ετοιμάζονται να προσφέρουν στην Ευρώπη την πολυπόθητη διέξοδο από την εξάρτηση των Στενών, μετατρέποντας την Αλεξανδρούπολη στην «πύλη» μιας νέας, ταχύτατης διαδρομής προς τον Βορρά.
Τα οδικά και σιδηροδρομικά έργα που δρομολογούνται
Η ανάγκη συνεχούς αυτοκινητοδρόμου που θα ενώνει τη Ρουμανία με τη Βουλγαρία και, μέσω αυτής, με την Ελλάδα συζητήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στη Σόφια. Σε ρουμανικά ρεπορτάζ αναφέρεται ο σχεδιαζόμενος αυτοκινητόδρομος Ruse – Veliko Târnovo, μήκους 133 χιλιομέτρων, ως κρίσιμος κρίκος του πανευρωπαϊκού Διαδρόμου 9. Το έργο αυτό παρουσιάζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για τη λειτουργικότητα της συνολικής διαδρομής προς το Αιγαίο. Στα σιδηροδρομικά έργα η Ρουμανία δίνει προτεραιότητα στον εκσυγχρονισμό της γραμμής που συνδέει το λιμάνι της Κωνστάντζας με το δίκτυο που οδηγεί στα βουλγαρικά σύνορα (Ruse και Silistra). Στόχος είναι η αναβάθμιση των γραμμών για ταχύτητες έως 160 χλμ/ώρα. με δυνατότητα υποστήριξης φορτίου 22,5 τόνων ανά άξονα και πλήρη εγκατάσταση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ελέγχου Αμαξοστοιχιών (ERTMS Level 2) σε όλο το μήκος της διαδρομής έως το 2030.
Νέες Γέφυρες στον Δούναβη
Σύμφωνα με δημοσιεύματα του ρουμανικού Τύπου, η υφιστάμενη Γέφυρα Φιλίας (Ruse-Giurgiu) δεν επαρκεί. Τα στοιχεία για τις νέες μελέτες αναφέρουν:
Γέφυρα Giurgiu – Ruse II: Σχεδιάζεται ως διπλή σιδηροδρομική και οδική γέφυρα. Ο ρουμανικός προϋπολογισμός για τις μελέτες σκοπιμότητας εντός του 2026 ανέρχεται σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ, με στόχο τη συγχρηματοδότηση από το Connecting Europe Facility (CEF).
Ως σημεία σύνδεσης προκρίνονται τα σημεία Nikopol – Turnu Măgurele και Silistra – Călărași, τα οποία θα μειώσουν τη διαδρομή προς την Αλεξανδρούπολη κατά περίπου 150-200 χιλιόμετρα σε σύγκριση με τις υφιστάμενες παρακάμψεις.
Επιπλέον προβλέπεται πως η σιδηροδρομική χωρητικότητα του λιμανιού της Κωστάντζας πρέπει να αυξηθεί κατά 30-40% για να ανταποκριθεί στη ροή από τον «Σιδηροδρομικό Βόσπορο». Οι ρουμανικές αρχές επιδιώκουν τη μείωση του χρόνου παραμονής των συρμών στα σύνορα (customs/technical checks) σε λιγότερο από 3 ώρες, μέσω της ψηφιοποίησης των φορτωτικών εγγράφων.