Απρόσμενη υστέρηση κατέγραψαν πέρυσι τα δημόσια έσοδα παρά τη σαφή ανάκαμψη της κτηματαγοράς.
Τα στοιχεία της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αποτυπώνουν ένα παράδοξο: Περισσότερες μεταβιβάσεις, υψηλότερη συνολική αξία συναλλαγών, αλλά χαμηλότερα έσοδα από τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων.
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, το 2025 εισπράχθηκαν 607,93 εκατ. ευρώ από φόρο μεταβίβασης, έναντι 656,49 εκατ. ευρώ το 2024. Η μείωση κατά 48,56 εκατ. ευρώ, ή 7,4%, καταγράφεται σε μια χρονιά όπου η συνολική αξία των ακινήτων που άλλαξαν χέρια ανήλθε στα 23,5 δισ. ευρώ και οι δηλώσεις μεταβίβασης αυξήθηκαν σε 223.267, από 211.590 το 2024 και 174.475 το 2023.
Η «διάβρωση» της φορολογικής βάσης
Το κλειδί για την κατανόηση της πτώσης των εσόδων βρίσκεται στη σύνθεση των συναλλαγών. Το 17,8% της συνολικής αξίας των μεταβιβάσεων το 2025 αφορούσε πρώτη κατοικία, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Μόνο το προηγούμενο έτος υποβλήθηκαν 30.325 δηλώσεις μεταβίβασης με πλήρη απαλλαγή φόρου για πρώτη κατοικία, συνολικής αξίας 3,4 δισ. ευρώ, έναντι 24.653 δηλώσεων αξίας 2,4 δισ. ευρώ το 2024. Παράλληλα, 7.701 δηλώσεις αφορούσαν μερική απαλλαγή, με καταβολή φόρου για συναλλαγές αξίας 870 εκατ. ευρώ.
Η αυξημένη αξιοποίηση προγραμμάτων όπως το «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ 2» διεύρυνε την πρόσβαση νέων και οικογενειών στη χρηματοδότηση, αλλά περιόρισε τη φορολογητέα ύλη. Με άλλα λόγια, η κοινωνική στόχευση της στεγαστικής πολιτικής λειτούργησε ως μηχανισμός συρρίκνωσης της φορολογικής βάσης.
Από τα 23,5 δισ. ευρώ των μεταβιβάσεων, περίπου 19,2 δισ. ευρώ αφορούσαν συναλλαγές χωρίς καμία απαλλαγή, κυρίως επενδυτικού χαρακτήρα. Μέσω συμβολαιογράφων υποβλήθηκαν 170.664 δηλώσεις χωρίς απαλλαγή φόρου, με τον καταβληθέντα φόρο να διαμορφώνεται σε 577,1 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την κατηγορία καταγράφεται κάμψη σε σχέση με το 2024. Η άνοδος των τιμών, σε συνδυασμό με τις αλλαγές στα όρια της «Χρυσής Βίζας», περιόρισαν τη ζήτηση από ξένους επενδυτές, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των φορολογικών εισπράξεων.
Ενδεικτικά:
- Ο φόρος μεταβίβασης από διαμερίσματα, γραφεία και καταστήματα υποχώρησε στα 503,45 εκατ. ευρώ από 537,29 εκατ. ευρώ (-6,3%).
- Τα έσοδα από μεταβιβάσεις οικοπέδων και αγροκτημάτων μειώθηκαν στα 104,48 εκατ. ευρώ από 119,2 εκατ. ευρώ (-12,35%).
Αντίρροπη τάση σε δωρεές και κληρονομιές
Την ίδια στιγμή, άλλες κατηγορίες φόρων ακινήτων κινήθηκαν ανοδικά. Τα έσοδα από φόρους και τέλη δωρεών και γονικών παροχών ανήλθαν σε 73,73 εκατ. ευρώ το 2025, από 50,63 εκατ. ευρώ το 2024 (+45,6%), ενώ οι φόροι κληρονομιών διαμορφώθηκαν σε 192,3 εκατ. ευρώ, από 184,46 εκατ. ευρώ (+4,3%).
Η αύξηση αυτή υποδηλώνει ότι σημαντικό μέρος της ακίνητης περιουσίας μεταβιβάζεται εντός οικογένειας, εκτός της κλασικής αγοράς-πώλησης.
Η συνολική εικόνα του 2025 δείχνει μια αγορά που διατηρεί τη δυναμική της, με περισσότερες συναλλαγές και υψηλότερη αξία ακινήτων.
Όμως η ενίσχυση της πρώτης κατοικίας και η διεύρυνση των φοροαπαλλαγών λειτούργησαν ως «βαλβίδα ανακούφισης» για τα νοικοκυριά, αλλά παράλληλα μείωσαν τα φορολογικά έσοδα. Σε συνδυασμό με την κάμψη της επενδυτικής ζήτησης από το εξωτερικό, το αποτέλεσμα ήταν μια αισθητή υστέρηση στα έσοδα του φόρου μεταβίβασης ακινήτων, παρά τη γενική άνοδο της κτηματαγοράς.