O Κάθετος Διάδρομος αποτελεί «κλειδί» για την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο.
Για να ισχύει όμως προϋποθέτει ισχυρή και πολύπλευρη στήριξη για να απελευθερώσει τη δυναμική του έστειλε από το Χιούστον των ΗΠΑ -παρουσία της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν- ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.
Οι δηλώσεις του κ. Παπασταύρου έγιναν με φόντο τις τελευταίες μηνιαίες δημοπρασίες για δέσμευση δυναμικότητας για τον Απρίλιο (που διεξήχθησαν χθες Δευτέρα 23 Μαρτίου), όπου για άλλη μια φορά εκδηλώθηκε μηδενικό ενδιαφέρον, μια εξέλιξη εν πολλοίς αναμενόμενη μεν (λόγω της πρόσφατης αύξηση των τιμών του αερίου και του υψηλού ποσοστού πλήρωσης των αποθηκών της Ουκρανίας που περιορίζει τη ζήτηση από τη χώρα) που δεν παύει ωστόσο να εγείρει προβληματισμό δε, καθώς επαναφέρει για άλλη μια φορά στο προσκήνιο τις «παιδικές ασθένειες» που ταλανίζουν το στρατηγικής σημασίας project. Και πολύ περισσότερο σε μια συγκυρία που ο τρέχων κύκλος των μηνιαίων δημοπρασιών -που είχε ανοίξει τον Μάιο του 2025- ολοκληρώθηκε (καθώς οι εγκρίσεις που είχαν ληφθεί από την Κομισιόν και τις εμπλεκόμενες ρυθμιστικές αρχές κάλυπταν την περίοδο έως και τον Απρίλιο), χωρίς να έχει ακόμα ληφθεί απόφαση για παράταση των προϊόντων και δη του Route 1 για μεταφορά LNG από την Ρεβυθούσα προς την Ουκρανία, όπως προέβλεπε ο σχεδιασμός.
Μιλώντας από το βήμα της ενεργειακής έκθεσης CERAWeek, o κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει επιστροφή από το ρωσικό αέριο, αλλά για να υλοποιηθεί αυτή η απόφαση της ΕΕ πρέπει να γίνουν δυο πράγματα: Πρώτον, να διασφαλιστεί ότι το σημείο εισόδου ρωσικού αερίου μέσω του TurkStream θα κλείσει και δεύτερον, να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε το ρωσικό αέριο να αντικατασταθεί από το αμερικανικό LNG. Για αυτό χρειάζονται υποδομές όπως ο Κάθετος Διάδρομος, για τον οποίο απαιτείται τα εμπλεκόμενα κράτη μέση α συνεργαστούν «ώστε να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά το project», είπε ο κ. Παπασταύρου, αφήνοντας εμμέσως πλην σαφώς αιχμές για την διάθεση συνεργασίας ορισμένων εκ των χωρών που συμμετέχουν στο έργο.
«Χρειάζεται και όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να στηρίξουν το εγχείρημα», συνέχισε, «φωτογραφίζοντας» χώρες που κινούνται ανταγωνιστικά προς τον Κάθετο Διάδρομο. Θέμα στο οποίο αναφέρθηκε σε πρόσφατη συνέντευξή του και ο Διευθύνων Σύμβουλος της AKTOR και της Atlantic SEE LNG Αλέξανδρος Εξάρχου (που αναμένεται στο Χιούστον τις επόμενες ημέρες), κάνοντας λόγο για χώρες κυρίως από τη Βόρεια Ευρώπη. Τέλος, ο ίδιος υπογράμμισε και την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «να εξαλείψει κάθε μορφή ρυθμιστικής αβεβαιότητας, ώστε η αγορά να δίνει στον ιδιωτικό τομέα την αίσθηση ότι υπάρχει ένα αξιόπιστο, ασφαλές και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον».
Μια αίσθηση που δεν έχει εμπεδωθεί στην παρούσα φάση, όμως εκτιμούν αρμόδιες πηγές. Και τούτο διότι δεν υπάρχει ορατότητα για τα επόμενα βήματα των προϊόντων που αξιοποιούν «επί του πεδίου» τις υποδομές του Κάθετου Διαδρόμου, στο μέτρο που ούτε παράταση για τα υφιστάμενα μηνιαία προϊόντα έχει δοθεί, ούτε ξεκάθαρη εικόνα υπάρχει για το πού βρίσκονται οι διεργασίες για την μείωση των χρεώσεων διαμετακόμισης, μέσω και της προσφοράς προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας που ζητούν επιτακτικά οι αγορές.
Μηδενικό ενδιαφέρον στις δημοπρασίες του Απριλίου
Σε αυτό το περιβάλλον διενεργήθηκαν χθες (Δευτέρα 23 Μαρτίου) οι δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας για το μήνα Απρίλιο, όπου όπως προαναφέρθηκε δεν εκδηλώθηκε κανένα ενδιαφέρον. O αναλυτής της ExPro Consulting Mykhailo Svyshcho μιλώντας στο Montel απέδωσε την αρνητική εξέλιξη στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή που έχει εκτοξεύσει τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς επίσης και στο γεγονός ότι η Ουκρανία έχει υψηλά επίπεδα αποθήκευσης σε σύγκριση με πέρυσι, επομένως δεν υπάρχει ανάγκη για ακριβό φυσικό αέριο αυτή τη στιγμή. Στην ουσία η αποτυχία των χθεσινών δημοπρασιών ήταν προδιαγεγραμμένη, τόσο λόγω έλλειψης ζήτησης από τον κύριο «ωφελούμενο» στην παρούσα φάση που είναι η Ουκρανία, όσο και λόγω της αβεβαιότητας για τα επόμενα βήματα του Κάθετου Διαδρόμου, όσο οι Βρυξέλλες δεν αναλαμβάνουν πειστικές πρωτοβουλίες άρσης των ρυθμιστικών εμποδίων, όπως έχει ζητηθεί από την αμερικανική πλευρά και όχι μόνο.
Νέες πιέσεις ΗΠΑ στην ΕΕ για αύξηση εισαγωγών αμερικανικών LNG
Οι διεργασίες για τον Κάθετο Διάδρομο εξελίσσονται και στον κάδρο της αναζωπύρωσης των πιέσεων της αμερικανικής πλευράς προς την ΕΕ για τήρηση της συμφωνίας κορυφής το περασμένο καλοκαιριού για αύξηση των εισαγωγών LNG προκειμένου να μην επιβληθούν υψηλοί δασμοί στην Ενωση. Πιο συγκεκριμένα, ο Αντριου Πάζντερ, πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ, μιλώντας στους Financial Times προειδοποίησε ότι αν το Ευρωκοινοβούλιο κατά τη ψηφοφορία της Πέμπτης, δεν εγκρίνει ως έχει τη διμερή συμφωνία του περασμένου Ιουλίου για τους δασμούς (η οποία περιλαμβάνει και τη δέσμευση της ΕΕ για αγορές αμερικανικών ενεργειακών προιόντων αξίας 750 δισ δολ), τότε το μπλοκ των 27 θα χάσει την «ευνοϊκή» πρόσβαση στο αμερικανικό LNG. Ο κ. Πάζντερ υπογράμμισε ότι το ενεργειακό σκέλος της εμπορικής συμφωνίας που υπογράφηκε πέρυσι στο θέρετρο γκολφ Turnberry του Τραμπ στη Σκωτία θα τεθεί σε κίνδυνο αν η ΕΕ επιχειρήσει να τροποποιήσει οποιονδήποτε από τους υπόλοιπους όρους.
«Δεν γνωρίζω τι θα συμβεί σε ό,τι αφορά την ενέργεια αν δεν προχωρήσουν με τη συμφωνία. Αν το Turnberry δεν εφαρμοστεί, επιστρέφουμε ουσιαστικά στο μηδέν. Δεν είμαι βέβαιος προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούμε», ανέφερε ο Αμερικανός πρέσβης εννοώντας τις δικλείδες ασφαλείας που έχει ενσωματώσει η Ευρωβουλή βάσει των οποίων η συμφωνία αναστέλλεται αν ο Τραμπ προχωρήσει σε νέες απειλές δασμών.