Σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας βρίσκεται το ελληνικό οικονομικό επιτελείο, αναμένοντας τις αποφάσεις, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τις επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας.
Η αρχή θα γίνει στο Eurogroup της ερχόμενης Δευτέρας και οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το θέμα του κόστους ενέργειας, που υπήρχε στην ατζέντα της διευρυμένης σύνθεσης της Ευρωομάδας με τη συμμετοχή της ΕΚΤ, πρόκειται να αναβαθμιστεί, μπαίνοντας στην κορυφή των θεμάτων προς συζήτηση. Ήδη, οι προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις στο Euroworking Group είναι πυρετώδεις. Όπως λένε, άλλωστε, πηγές με γνώση των διαδικασιών, θα ήταν εκτός τόπου και χρόνου να συζητάνε οι υπουργοί Οικονομικών περί ανέμων και υδάτων, όταν φλέγεται η Μέση Ανατολή και μια ακόμα κρίση χτυπάει την πόρτα της Ευρώπης.
Τη σκυτάλη θα πάρουν οι ηγέτες της Ευρωομάδας, στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου. Στην ατζέντα υπάρχει ούτως ή άλλως το κόστος της ενέργειας, υπό το πρίσμα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή- όπως θα έχουν διαμορφωθεί ως τότε- είναι βέβαιο ότι θα αναβαθμίσουν το θέμα, με αυξημένη την πιθανότητα να εξεταστούν ή και να αποφασιστούν έκτακτα μέτρα για να “φρενάρουν” πιθανές μεγάλες ανατιμήσεις στα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα.
«Πυρετός» και στην Αθήνα
Στην Αθήνα, αρμόδιες πηγές επαναλαμβάνουν σε κάθε ευκαιρία ότι “η κατάσταση είναι αβέβαιη” και πως το “κλειδί” δεν είναι άλλο από το πόσο θα κρατήσει το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. “Αν μπούμε έτσι και στον Απρίλιο, τότε τα πράγματα θα δυσκολέψουν”, τονίζουν χαρακτηριστικά, την ώρα που οι αρμόδιες υπηρεσίες “μετράνε” λεπτό- λεπτό τις επιπτώσεις της κρίσης, που ήδη διανύει το έκτο 24ωρο, χωρίς να διαφαίνονται σημάδια αποκλιμάκωσης.
Ο υπ’ αριθμόν ένα “πονοκέφαλος” δεν είναι άλλος από το κόστος της ενέργειας. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η έως τώρα αντίδραση των αγορών, αναφορικά με το πετρέλαιο, είναι μάλλον ήπια και η άνοδος του στα επίπεδα των 80 δολαρίων μοιάζει διαχειρίσιμη επί του παρόντος. Προφανές είναι ότι αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για παρατεταμένο κλείσιμο του Ορμούζ, το... φλερτ με τα 100 δολάρια είναι αναπόφευκτο και διόλου ευπρόσδεκτο.
Με την τιμή του φυσικού αερίου τα πράγματα δείχνουν πιο περίπλοκα, ειδικά από τη στιγμή που επηρεάζονται και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Ενδεικτική της ρευστότητας, είναι η μεγάλη χθεσινή διακύμανση τιμών, όταν ο δείκτης TTF από τα 61 ευρώ “βούτηξε” ως τα 48 ευρώ. Ακόμα κι έτσι, σε σχέση με μια εβδομάδα πριν, η τιμή του φυσικού αερίου είναι αυξημένη κατά περίπου 60%! Αυτήν τη στιγμή, η χονδρική τιμή του ρεύματος “παίζει” γύρω στα 105 ευρώ, δηλαδή χαμηλότερα από τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Αν παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, πιθανότατα θα έχουμε λελογισμένες αυξήσεις στα τιμολόγια του επόμενου μήνα, εκτός αν τα αυξημένα κόστη απορροφηθούν από τους παρόχους με εκπτώσεις. Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, το καλό είναι ότι η κατανάλωση ρεύματος είναι μικρότερη λόγω καιρικών συνθηκών, ενώ ως “μαξιλάρι” λειτουργεί η μεγάλη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα των ημερών.
Ο Προϋπολογισμός και τα μέτρα στήριξης
Σε κάθε περίπτωση, όπως τόνισε και ο Πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα αλλά και μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών/ επιχειρήσεων. “Έχουμε έτοιμη την εργαλειοθήκη από την προηγούμενη κρίση”, επισημαίνουν αρμόδιες πηγές.
Τι μπορούν να κάνουν τα συναρμόδια υπουργεία, προλαμβάνοντας αδικαιολόγητες και καταχρηστικές ανατιμήσεις; Κατ’ αρχάς ελέγχους και ήδη η Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς έχει διενεργήσει πάνω από 500 ελέγχους τα τελευταία 24ωρα, κυρίως στο πεδίο των καυσίμων. Συνεχής θα είναι, επίσης, η εποπτεία και ο έλεγχος αποθεμάτων, όχι μόνο ενεργειακών προϊόντων αλλά και αγαθών πρώτης ανάγκης. Υπενθυμίζεται ότι κατά την πληθωριστική κρίση, η εφοδιαστική αλυσίδα είχε την υποχρέωση καταγραφής κι ενημέρωσης για βασικά είδη διατροφής, κυρίως αγροτικά προϊόντα. Ως ύστατο μέτρο χαρακτηρίζεται η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Ως προς τα μέτρα στήριξης, οι παρεμβάσεις τύπου “pass” θα ενεργοποιηθούν, εφόσον διαπιστωθεί ότι ανοίγει ένας νέος κύκλος ανατιμήσεων, από τη χονδρική ως τη λιανική, που μπορεί να πλήξει τα εισοδήματα κυρίως των ασθενέστερων νοικοκυριών.
Αντέχει ο Προϋπολογισμός αυτές τις πιέσεις; Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Φεβρουάριος “έκλεισε” κοντά στους στόχους, μετά τη μάλλον αιφνίδια υστέρηση των φορολογικών εσόδων του Ιανουαρίου, που αποδόθηκε κυρίως στις επιπτώσεις από τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Ωστόσο, από εδώ και πέρα, όλα θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με το δυσμενές σενάριο να προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης κατά περίπου 0,5% (δηλαδή στο 1,9%), συρρίκνωση της κατανάλωσης στο 1% και “φρενάρισμα” των επενδύσεων κατά σχεδόν 1%.
Με αυτά τα δεδομένα, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι αλλεπάλληλες τηλεδιασκέψεις του οικονομικού επιτελείου με τους τεχνοκράτες της Κομισιόν ως το τέλος Μαρτίου, στο πλαίσιο της Μεταπρογραμματικής Εποπτείας και της ετήσιας αξιολόγησης του Μεσοπρόθεσμου Σχεδιασμού. Υπό άλλες συνθήκες, στο τραπέζι θα βρίσκονταν τα δημοσιονομικά περιθώρια για περισσότερες φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις, ωστόσο σίγουρες μπορούν, πλέον, να θεωρούνται μόνο οι παρεμβάσεις που “κουμπώνουν” με τον “κλειδωμένο” χώρο των 800- 900 εκ ευρώ.