Στις 18 Μαρτίου αναμένεται να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το νέο, «28ο καθεστώς», ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία επιχειρήσεων.
Ένα πανευρωπαϊκό πλαίσιο με βάση τις προτάσεις των εκθέσεων των πρώην πρωθυπουργών της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα (για την εσωτερική αγορά) και Μάριο Ντράγκι (για την ανταγωνιστικότητα).
Το 28ο καθεστώς προτείνεται ως ένα προαιρετικό, αυτόνομο νομικό πλαίσιο που θα λειτουργεί παράλληλα με τα 27 εθνικά συστήματα εταιρικού δικαίου.
Πανευρωπαϊκή εταιρεία με ένα ευρώ που ιδρύεται σε 48 ώρες
Η φιλοσοφία του στηρίζεται στην παροχή μιας «28ης επιλογής» για τις επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να ιδρύονται, να λειτουργούν και να αναπτύσσονται σε ολόκληρη την Ένωση βάσει ενός ενιαίου συνόλου κανόνων, χωρίς να χρειάζεται να χάνονται στον λαβύρινθο των 27 διαφορετικών εθνικών νομοθεσιών. Το νέο καθεστώς μπορεί να αποτελέσει τις βάσεις ενός ευρωπαϊκού κώδικα εμπορικού δικαίου που δεν υπάρχει σήμερα.
Όπως αναρωτιέται η γαλλική Le Figaro, «θα είχαν άραγε το Facebook και η Amazon το ίδιο πεπρωμένο υπερ-ανάπτυξης εάν, στα ξεκινήματά τους στην αμερικανική αγορά, έπρεπε να προσαρμόζονται ή να ιδρύουν θυγατρικές και να προσκολλώνται στις υπηρεσίες δικηγόρων σε καθεμία από τις πενήντα Πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών;». Αυτό συμβαίνει στην Ευρώπη, όπου νεοφυείς ή και ισχυρότατες εταιρείες δυσκολεύονται να επεκταθούν από χώρα σε χώρα λόγω του κατακερματισμένου θεσμικού πλαισίου που διέπει τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), αυτά τα εμπόδια στο ενδοκοινοτικό εμπόριο στην Ευρώπη αντιπροσωπεύουν το ισοδύναμο του 44% των δασμών στις συναλλαγές αγαθών και του 100% στις υπηρεσίες! Με βάση επίσημα στοιχεία και αναλύσεις, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς έχει φτάσει σε ένα «οροπέδιο», με το ενδοκοινοτικό εμπόριο να παρουσιάζει σημάδια στασιμότητας από το 2022, ενώ το 62% των εξαγωγικών επιχειρήσεων της ΕΕ εξακολουθεί να αναφέρει σημαντικά εμπόδια λόγω των αποκλινουσών εθνικών απαιτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την ηγεσία της Ursula von der Leyen και με τον επίτροπο Michael McGrath να κατέχει το κεντρικό χαρτοφυλάκιο για τη Δικαιοσύνη και την ανταγωνιστικότητα, έχει προγραμματίσει την επίσημη παρουσίαση του σχεδίου για τις 18 Μαρτίου.
Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία έχει ήδη λάβει την ανεπίσημη ονομασία «EU-Inc» ή «Societas Europaea Unificata» (S.EU), στοχεύει στην αποκατάσταση του δυναμισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδιαίτερα απέναντι στον έντονο ανταγωνισμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Βασικά Χαρακτηριστικά της «EU-Inc» (S.EU)
Σύμφωνα με πληροφορίες και τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, η νέα εταιρική μορφή θα περιλαμβάνει:
- Ταχύτατη και Πλήρως Ψηφιακή Σύσταση: Η ίδρυση μιας S.EU θα μπορεί να ολοκληρωθεί online εντός 48 ωρών μέσω μιας ενιαίας ευρωπαϊκής πύλης εισόδου. Η διαδικασία θα βασίζεται στην αρχή «μόνον άπαξ» (once-only principle), διασφαλίζοντας ότι οι πληροφορίες που υποβάλλονται σε μια αρχή δεν θα χρειάζεται να επανυποβάλλονται σε άλλη.
- Ελάχιστο Κεφάλαιο ενός ευρώ: Για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, το απαιτούμενο καταβεβλημένο κεφάλαιο θα είναι συμβολικό, ύψους μόλις ενός ευρώ, γεγονός που ευθυγραμμίζεται με τις ανάγκες των νέων επιχειρηματιών.
- Τυποποιημένα Καταστατικά και Συμφωνίες Μετόχων: Η Επιτροπή θα αναπτύξει υψηλής ποιότητας πρότυπα έγγραφα, μεταφρασμένα σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, μειώνοντας το νομικό κόστος και την ανάγκη για εξειδικευμένους συμβούλους σε κάθε κράτος-μέλος.
- Ενιαία Ψηφιακή Ταυτότητα και Πιστοποιητικό: Η επιχείρηση θα διαθέτει έναν μοναδικό ευρωπαϊκό αναγνωριστικό κωδικό (EUID) και ένα «Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό Εταιρείας», το οποίο θα είναι άμεσα αναγνωρίσιμο σε ολόκληρη την Ένωση.
- Ευελιξία στη Διακυβέρνηση: Η S.EU θα προσφέρει προηγμένες δομές διακυβέρνησης, όπως η δυνατότητα πολλαπλών τάξεων μετοχών (συμπεριλαμβανομένων μετοχών με πολλαπλά δικαιώματα ψήφου ή χωρίς ψήφο), διευκολύνοντας τους ιδρυτές να διατηρούν τον έλεγχο ενώ προσελκύουν επενδύσεις.
Ο Μάριο Ντράγκι, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, παρουσίασε μια ακόμη πιο δραματική εικόνα, κάνοντας λόγο για μια «υπαρξιακή πρόκληση» για την Ευρώπη. Η ανάλυσή του επικεντρώθηκε στο χάσμα καινοτομίας, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ υστερεί σημαντικά έναντι των ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η βιοτεχνολογία. Ο Ντράγκι υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ιδεών, αλλά η αδυναμία των ευρωπαϊκών νεοφυών επιχειρήσεων να αναπτυχθούν (scale-up) εντός της Ευρώπης, οδηγώντας τες συχνά στην έξοδο προς τις αμερικανικές αγορές για την εξεύρεση κεφαλαίων. Η πρότασή του για το «28ο καθεστώς» στοχεύει στη δημιουργία ενός «ψηφιακού από τη γέννησή του» (digital-native) συστήματος εγγραφής επιχειρήσεων, το οποίο θα μειώνει δραστικά τη γραφειοκρατία και θα διευκολύνει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Τι θα γίνει, όμως, με το φορολογικό καθεστώς αυτών των επιχειρήσεων; Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί προς το παρόν. Ακούγεται πως η πρόταση της 18ης Μαρτίου θα προβλέπει και κάποια φορολογικά μέτρα όπως η μεταφορά ζημιών σε επίπεδο Ε.Ε. (Loss Carry-back). Δηλαδή οι εταιρείες S.EU θα μπορούν να μεταφέρουν τις ζημίες τους προς τα πίσω για ένα έτος, συμψηφίζοντάς τις με προηγούμενα κέρδη, ώστε να λαμβάνουν άμεση επιστροφή φόρου. Αυτό είναι κρίσιμο για τις start-ups που συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας στα πρώτα στάδια. Θα προβλέπει, επίσης, εναρμονισμένα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών (Stock Options), δηλαδή παροχής μετοχών στα στελέχη ως πρόσθετης αμοιβής ή κινήτρου επίτευξης στόχων. Η έλλειψη ομοιόμορφων κανόνων για τα stock options στην ΕΕ δυσχεραίνει την προσέλκυση ταλέντων. Το 28ο καθεστώς θα προσφέρει ένα εναρμονισμένο πλαίσιο φορολογικής αναβολής μέχρι τη στιγμή της ρευστοποίησης των μετοχών.
Ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της συζήτησης αφορά το ποιος θα έχει δικαίωμα πρόσβασης στο «28ο καθεστώς». Η αρχική ρητορική της Επιτροπής και οι εκθέσεις Λέτα-Ντράγκι επικεντρώνονταν σχεδόν αποκλειστικά στις «καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις» (innovative startups) και τις επιχειρήσεις κλιμάκωσης (scale-ups). Ωστόσο, η πορεία των διαβουλεύσεων δείχνει μια σαφή μετατόπιση προς ένα πιο συμπεριληπτικό μοντέλο. Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του επιτρόπου McGrath και προκαταρκτικά έγγραφα της Επιτροπής δείχνουν ότι το 28ο καθεστώς θα είναι τελικά διαθέσιμο σε όλους τους ιδρυτές επιχειρήσεων.