Το σκεπτικό της απόφασης που έλαβε υπέρ των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη (ν.3869/2010) η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου θα αποκαλύψει το εύρος των επιπτώσεων που έχει η απόφαση για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Παράλληλα θα εμφανιστούν οι ηθικοί κίνδυνοι που δημιουργούνται αλλά και το αποτύπωμα που θα έχει τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» και κατ’ επέκταση κρατικές εγγυήσεις που έχουν χορηγηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος που συνέβαλε καθοριστικά στην απαλλαγή των τραπεζικών ισολογισμών από τα «κόκκινα» δάνεια.
«Βαθιά ανάσα» για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη
Σε κάθε περίπτωση οι δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη παίρνουν «βαθιά ανάσα» καθώς η απόφαση για υπολογισμό των τόκων επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του άληκτου κεφαλαίου (τοκοχρεολυτική αποπληρωμή) κάνει σαφώς πιο εύκολη την εξυπηρέτηση των δανείων τους και τελικά τη διάσωση της πρώτης κατοικίας. Ενδεικτικά για ένα δάνειο 100.000 ευρώ, με επιτόκιο 3% και διάρκεια 20 ετών το ετήσιο όφελος για τον δανειολήπτη εκτιμάται σε πάνω από 1.500 ευρώ, περίπου 3 μηνιαίες δόσεις λιγότερες.
Ολοι περιμένουν να καθαρογραφεί η απόφαση
Όταν η απόφαση καθαρογραφεί το υπουργείο Οικονομικών, η ΤτΕ, τράπεζες και servicers αλλά και ίδιοι οι δανειολήπτες θα γνωρίζουν επακριβώς το σκεπτικό το οποίο θα ξεκαθαρίσει ποια θα είναι η επόμενη ημέρα όχι μόνο για την συγκεκριμένη κατηγορία δανείων/δανειοληπτών αλλά γενικότερα για τα συναλλακτικά ήθη. Βασική παράμετρος αποτελεί το ζήτημα της αναδρομικότητας, αν δηλαδή ο νέος τρόπος υπολογισμού θα ισχύσει από τη δημοσίευση της απόφασης ή από την ημέρα υπαγωγής στον νόμο.
Τι επιπτώσεις βλέπει το χρηματοπιστωτικό σύστημα
Έτσι, οι λεπτομέρειες και το σκεπτικό της απόφασης θα καθορίσουν την περίμετρο των δανείων, πόσους δανειολήπτες αφορά ο νέος τρόπος υπολογισμού και τους τρόπους, αν υπάρχουν, να περιοριστούν οι επιπτώσεις καθώς το χρηματοπιστωτικό σύστημα «βλέπει» τρεις βασικού κινδύνους, που θα δυνητικά μπορεί να έχουν συστημικές παρενέργειες.
Ένα κρίσιμο ερώτημα είναι αν η απόφαση για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη ανοίξει τον δρόμο για αντίστοιχες διεκδικήσεις από δανειολήπτες που έχουν ρυθμίσει το δάνεια τους με άλλους τρόπους πχ, μέσω εξωδικαστικού, για λόγους ίσης μεταχείρισης. Ετσι ο πρώτος κίνδυνος να ανοίξει ένας νέος κύκλος προσφυγών στη δικαιοσύνη και να διαταραχθεί η κουλτούρα πληρωμών, η οποία βάλλεται σε περιόδους πίεσης των εισοδημάτων των νοικοκυριών.
Ο δεύτερος κίνδυνος, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, είναι η απόφαση του Αρείου Πάγου, να οδηγήσει σε αυστηροποίηση των κριτηρίων χορήγησης δανείων και ακριβότερη τιμολόγηση του , υπό τον φόβο ότι αν το δάνειο καταστεί μη εξυπηρετούμενο ο ευάλωτος δανειολήπτης να ζητήσει μεταχείριση αντίστοιχη με αυτή των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη. Με άλλα λόγια υπάρχει ο κίνδυνος στεγαστικά δάνεια με λογικό επιτόκιο, ειδικά για πρώτη κατοικίας να μπορούν να πάρουν κυρίως όσοι έχουν σταθερά και υψηλά εισοδήματα. Από την άλλη πλευρά βέβαια η στεγαστική πίστη, που προσπαθεί να ανακάμψει μετά μια δεκαπενταετία, αποτελεί κρίσιμο τομέα για τις τράπεζες αλλά και για την πολιτεία λόγω της στεγαστικής κρίσης.
Τρίτον, τα business plans των τιτλοποιήσεων του «Ηρακλή» τα οποία είναι δεσμευτικά, καταρτίστηκαν με την παραδοχή ότι τα δάνεια είναι τοκοχρεολυτικά και άρα οι χρηματοροές έχουν υπολογιστεί με βάσει του υπολογισμού των τόκων στο άληκτο κεφάλαιο. Η επίπτωση στις τιτλοποιήσεις είναι της τάξης του 1 δις ευρώ, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, με τους senior τίτλους να φέρουν την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Ενεργοποίηση των εγγυήσεων σημαίνει μετακύλιση του κόστους στους φορολογούμενους.
Πόσο εκτιμάται η άμεση επίπτωση για τις τράπεζες
Σε ότι αφορά τις τράπεζες, με βάσει τα στοιχεία του 2024, η άμεση επίπτωση εκτιμάται στα 130 εκατ. ευρώ και ενδεχομένως στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων για το 2025 τις επόμενες εβδομάδες να δώσουν μια σαφέστερη εικόνα.
Λούκα Κατσέλη: Σημαντική απόφαση, διασφαλίζει την οικονομική επιβίωση χιλιάδων δανειοληπτών
Η πρώην υπουργός Οικονομίας Λούκα Κατσέλη, (έχει διατελέσει πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας και την Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών) σε ανακοίνωση της χαρακτηρίζει σημαντική και δίκαιη την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, με την οποία ο τόκος των δανείων που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη υπολογίζεται επί την μηνιαίας δόσης και όχι επί τους συνολικού άληκτου κεφαλαίου
«Σε μια περίοδο έντονης οικονομικής αβεβαιότητας και αυξήσεων του κόστους διαβίωσης, μια πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση οφειλετών και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων που, με δικαστική απόφαση, βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής οφειλών, θα οδηγούσε σε νέο κύμα πλειστηριασμών, σε αύξηση των ανισοτήτων και σε απόγνωση χιλιάδες συμπολίτες μας.» αναφέρει η πρώην υπουργός.
Επισημαίνει ότι μια αντίθετη κρίση υπέρ τραπεζών και servicers θα οδηγούσε σε άδικη αναδιανομή εισοδήματος από τα πιο ευάλωτα εισοδήματα νοικοκυριά στις τράπεζες και τα funds.
«Θα είχε επίσης αρνητικές επιπτώσεις και για το τραπεζικό σύστημα καθώς θα αύξανε το ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα με αρνητικές επιπτώσεις για την αξιολόγησή τους και θα μείωνε τις τιμές των ακινήτων στον ισολογισμό τους λόγω νέου κύματος πλειστηριασμών» υπογραμμίζει η Λούκα Κατσέλη. Και προσθέτει ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου εναρμονίζεται πλήρως με την πρόθεση του νομοθέτη:
«να δοθεί, μετά από δικαστική απόφαση, στα φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής μια δεύτερη ευκαιρία να ρυθμίσουν τις οφειλές τους με βάση τις δυνατότητές τους και να προστατεύσουν την πρώτη τους κατοικία.»