Μπορεί η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια να εμφανίζει αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα, ωστόσο ένα βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει. Η εγχώρια αποταμίευση δεν επαρκεί για να χρηματοδοτήσει τις επενδύσεις.
Τα αναλυτικά στοιχεία Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για την περίοδο 2019-2024 δείχνουν ότι το επενδυτικό κενό καλύπτεται σε σημαντικό βαθμό από εξωτερικούς πόρους.
Πιο αναλυτικά σύμφωνα με τα δεδομένα, το ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, από 185,2 δισ. ευρώ το 2019 σε περίπου 236,7 δισ. ευρώ το 2024, αντανακλώντας την ανάκαμψη της οικονομίας μετά την πανδημία. Παράλληλα, οι επενδύσεις ενισχύθηκαν αισθητά. Ο ακαθάριστος σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου αυξήθηκε από 20,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 37,9 δισ. ευρώ το 2024, σχεδόν διπλασιαζόμενος μέσα σε πέντε χρόνια.
Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα
Αξίζει να σημειωθεί πως το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αυξήθηκαν από 15,7 δισ. ευρώ το 2019 σε 29,2 δισ. ευρώ το 2024, ενώ οι επενδύσεις της γενικής κυβέρνησης κινήθηκαν από 4,6 δισ. ευρώ σε περίπου 8,8 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο.
Ωστόσο, η αποταμίευση δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό. Η ακαθάριστη εγχώρια αποταμίευση διαμορφώθηκε σε 17,4 δισ. ευρώ το 2019 και αυξήθηκε σε 25,9 δισ. ευρώ το 2024, παραμένοντας όμως σημαντικά χαμηλότερη από το επίπεδο των επενδύσεων.
Αναλυτικότερα, οι αποταμιεύσεις του ιδιωτικού τομέα εμφανίζονται σχετικά συγκρατημένες. Από 11,8 δισ. ευρώ το 2019 διαμορφώθηκαν σε περίπου 13,5 δισ. ευρώ το 2024, γεγονός που δείχνει ότι τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις δεν αυξάνουν την αποταμίευση με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνονται οι επενδύσεις. Αντίθετα, οι αποταμιεύσεις της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκαν σημαντικά, από 5,6 δισ. ευρώ σε 12,4 δισ. ευρώ μέσα στην ίδια περίοδο.
Το αποτέλεσμα αυτής της ανισορροπίας είναι ότι η χώρα χρειάζεται να καλύψει το επενδυτικό κενό μέσω εξωτερικής αποταμίευσης, δηλαδή πόρων που προέρχονται από το εξωτερικό. Στην πράξη, αυτό σημαίνει χρηματοδότηση μέσω ξένων επενδύσεων, ευρωπαϊκών πόρων ή εξωτερικού δανεισμού.
Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας: Η ανάπτυξη στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό σε εξωτερική χρηματοδότηση. Παρά τη βελτίωση των επενδύσεων και την αύξηση του ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια, η χαμηλή αποταμίευση εξακολουθεί να αποτελεί βασική πρόκληση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.
Αν η οικονομία θέλει να περιορίσει την εξάρτηση από εξωτερικούς πόρους, οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι θα πρέπει να ενισχυθούν τα εισοδήματα και η δυνατότητα αποταμίευσης των νοικοκυριών, ώστε μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων να χρηματοδοτείται από εγχώριους πόρους.