Μπαίνουν νέοι «κόφτες» για αιολικά σε ψηλά βουνά και μικρά νησιά, με προστασία για ώριμες επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια.
Την προσπάθεια της κυβέρνησης να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης να μη διαταραχθεί η συνέχιση της μετάβασης προς καθαρές πηγές ενέργειας και του σεβασμού στο περιβάλλον, δείχνοντας παράλληλα ότι έχει λάβει και τα μηνύματα της κοινωνίας που αντιδρά στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε ψηλά βουνά και νησιά, αντανακλά το Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τις ΑΠΕ που κατέθεσε χθες σε δημόσια διαβούλευση.
Οι δύο βασικές απαγορεύσεις για τα αιολικά
Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τα αιολικά πάρκα, το Ειδικό Χωροταξικό περιλαμβάνει δύο βασικές οριζόντιες απαγορεύσεις, οι οποίες, όπως τονίστηκε από αρμόδιες πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αφορούν τα νέα και πιο «ανώριμα» έργα και όχι αυτά που είναι έτοιμα να μπουν στο σύστημα, έχοντας δεσμεύσει ηλεκτρικό χώρο και έχοντας λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή βρίσκονται προ των πυλών αυτής.
«Κόφτης» στα αιολικά πάνω από τα 1.200 μέτρα
Πρώτον, προβλέπεται οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, που είναι το «όριο» για τα αλπικά δάση. Αυτός ο «κόφτης» απομακρύνει τις ανεμογεννήτριες πάνω από τα 1.200 μέτρα στα περισσότερα από τα γνωστότερα βουνά της Ελλάδας, από τον Όλυμπο και τον Σμόλικα μέχρι το Καϊμακτσαλάν, τον Γράμμο, την Γκιώνα, την Τύμφη, τα Βαρδούσια, τον Παρνασσό, τον Ψηλορείτη, τα Λευκά Όρη, τα Τζουμέρκα, τον Ταΰγετο, τη Ζήρεια, τον Χελμό, τον Τυμφρηστό, τα Άγραφα, το Μαίναλο, το Παγγαίο, την Οίτη και τον Κίσσαβο.
Εκτός σχεδιασμού τα μικρά νησιά
Δεύτερον, προβλέπεται απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε νησιά με έκταση κάτω από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα, εκτός αν αυτό υπαγορεύεται από λόγους δημόσιου συμφέροντος, όπως ανάγκες αφαλάτωσης ή η ασφάλεια του δικτύου.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλα τα νησιά της Ελλάδας που είναι μικρότερα από την Κάρπαθο θα μείνουν «απάτητα» από ανεμογεννήτριες, με το όριο που τέθηκε να βγάζει εκτός του σχεδιασμού για νέα αιολικά όλα τα Κυκλαδονήσια, με εξαίρεση τη Νάξο και την Άνδρο, καθώς και τα μικρότερα νησιά των Δωδεκανήσων.
Έκταση πάνω από 300 τ.χλμ. -που σημαίνει ότι δεν αποκλείονται από την οριζόντια απαγόρευση των αιολικών- έχουν μόνο 15 νησιά στην Ελλάδα: Κρήτη, Εύβοια, Μυτιλήνη, Ρόδος, Χίος, Κεφαλονιά, Κέρκυρα, Λήμνος, Σάμος, Νάξος, Ζάκυνθος, Θάσος, Άνδρος, Λευκάδα και Κάρπαθος.
Εκτός ανεμογεννητριών περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό
Ένας ακόμη μεγάλος «κόφτης», που αφήνει εκτός ανεμογεννητριών σχεδόν τη μισή ελληνική επικράτεια σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, είναι αυτός που προβλέπει ότι δεν μπορούν να μπουν αιολικά σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό κάτω των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο.
Παράλληλα, με πολύ αυστηρούς όρους επιτρέπεται η εγκατάσταση αιολικών εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας των πτηνών που αποτελούν μέρος του δικτύου Natura 2000, καθώς θα πρέπει αυτή η δυνατότητα να προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Οι περιορισμοί για τα φωτοβολταϊκά
Όσον αφορά τα φωτοβολταϊκά -μιλώντας πάντα για τα «νέα» έργα- επιβλήθηκε οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης στις περιοχές Natura, σε δάση και υγροβιότοπους.
Σε ό,τι αφορά την κάλυψη σε στρέμματα που καταλαμβάνουν τα φωτοβολταϊκά ανά Περιφερειακή Ενότητα, στο ΥΠΕΝ διαπίστωσαν ότι υπήρχαν περιοχές όπου το ποσοστό έφτανε στο 4% και άλλες όπου ήταν στο 0,5%, γεγονός που δείχνει μεγάλη ανομοιογένεια στην κατανομή τους.
Επομένως, για τα νέα έργα που δεν έχουν λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση, τίθεται στο εξής περιορισμός στο 1,5% της στρεμματικής κάλυψης ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Ποια έργα δεν επηρεάζονται
Ο νέος Χωροταξικός Σχεδιασμός δεν επηρεάζει τα έργα σε λειτουργία, με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 18 GW, τα έργα με όρους σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο, ισχύος 15 GW, και τα έργα με περιβαλλοντική άδεια, συνολικής ισχύος περίπου 45 GW.
Από την άλλη, υπάρχουν έργα ισχύος περίπου 37 GW που θα πρέπει να ακολουθήσουν τους νέους περιορισμούς, καθώς βρίσκονται πιο πίσω από πλευράς ωρίμανσης, με πολλά από αυτά να βρίσκονται στο «πρώτο μίλι», δηλαδή στη Βεβαίωση Παραγωγού από τη Ρυθμιστική Αρχή. Από αυτά, τα 21 GW είναι φωτοβολταϊκά και τα 16 GW αιολικά.
Το μήνυμα της κοινωνίας και οι αυστηρότεροι κανόνες
«Άλλο χωροταξικό κάνεις όταν έχεις 1 GW εγκατεστημένων ΑΠΕ το 2008, όταν εκπονήθηκε το προηγούμενο σχέδιο, και άλλο στις σημερινές συνθήκες», αναφέρουν πηγές του υπουργείου Ενέργειας, εξηγώντας γιατί έπρεπε να μπουν πιο αυστηροί κανόνες, χωρίς όμως να εκτροχιαστεί η πράσινη μετάβαση.
«Εξακολουθούμε να θέλουμε ΑΠΕ, αλλά από εκεί που έμπαιναν σε 10 σημεία, τώρα θα μπαίνουν σε 5», προσθέτουν οι ίδιες πηγές. «Το μήνυμα από την κοινωνία ήταν “συγκρατηθείτε” και είναι προφανές ότι ελήφθη σοβαρά υπόψη».
Συνδυασμός με τουρισμό και βιομηχανία
Με δεδομένο ότι παράλληλα με το Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ «τρέχουν» και τα Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια για τον Τουρισμό, που παρουσιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα και είναι σε διαβούλευση, και για τη Βιομηχανία, που βρίσκεται στην τελική ευθεία, έγινε προσπάθεια, όπως τονίζεται από το ΥΠΕΝ, να συνδυαστούν και τα τρία μαζί.
Αυτό σημαίνει ότι η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν εξετάζεται πλέον μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τις τουριστικές δραστηριότητες, τη βιομηχανική ανάπτυξη, τις χρήσεις γης και τις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.
Στόχος η μείωση συγκρούσεων και καθυστερήσεων
Η γενική ιδέα για το Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ είναι η ενίσχυση του πλαισίου για την ισορροπημένη ανάπτυξη των καθαρών πηγών ενέργειας στην Ελλάδα, με σαφείς κανόνες και όρια προστασίας.
Στόχος είναι να μειωθούν οι αβεβαιότητες, οι συγκρούσεις χρήσεων γης και οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις ίδιες τις επενδύσεις.
Την ίδια στιγμή, το νέο πλαίσιο διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των επενδύσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου. Έτσι, τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους πριν από τη δημόσια διαβούλευση του νέου πλαισίου.