Χθες το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσαν παρεμβάσεις και «δίχτυ ασφαλείας» για το ενεργειακό κόστος των βιομηχανιών.
Πρόκειται για μέτρα που περιλαμβάνουν άμεσο «κούρεμα» του κόστους ηλεκτροδότησης των βιομηχανιών, το οποίο αθροίζει 500 εκατ. ευρώ στην 5ετία, καθώς και επιδοτήσεις ύψους 200 εκατ. ευρώ για το «ενεργειακό λίφτινγκ» των παραγωγικών επιχειρήσεων.
Η παρέμβαση με ευρύτερη κάλυψη είναι η μείωση κατά 50% στις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), καθώς θα ισχύσει για όλες τις βιομηχανίες σε υψηλή, μέση και χαμηλή τάση, καλύπτοντας περίπου 23.000 επιχειρήσεις. Θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026, με τη συνολική ετήσια ελάφρυνση να ανέρχεται σε 26 εκατ. ευρώ.
Τα περίπου 130 εκατ. στην 5ετία από το «κούρεμα» στις ΥΚΩ θα συμπληρωθούν από 375 εκατ. την περίοδο 2026-2030, τα οποία θα εξοικονομήσει μία συγκεκριμένη «στοχευμένη» κατηγορία βιομηχανιών. Πρόκειται για βιομηχανίες που απειλούνται από τη λεγόμενη «διαρροή άνθρακα», δηλαδή για επιχειρήσεις που υπονομεύεται η διεθνής ανταγωνιστικότητά τους από το επιπλέον κόστος που προκαλεί στις τιμές ηλεκτρισμού το Χρηματιστήριο Ρύπων - και οι οποίες επομένως θα είχαν κίνητρο να μεταφερθούν εκτός ΕΕ για να αποφύγουν αυτή την επιβάρυνση.
Ο μηχανισμός αντιστάθμισης
Για να μπει ανάχωμα στη «διαρροή άνθρακα», οι βιομηχανίες αποζημιώνονται για αυτό το έμμεσο κόστος CO2, μέσω ενός εργαλείου που ονομάζεται μηχανισμός αντιστάθμισης CO2. Στη χώρα μας, πρόκειται για 57 επιλέξιμες επιχειρήσεις. Κανονικά, οι αποζημιώσεις μέσω του μηχανισμού αντιστάθμισης επρόκειτο να μειωθεί την περίοδο 2026-2030.
Ωστόσο, χάρις στην πετυχημένη διαπραγμάτευση του ΥΠΕΝ με την Κομισιόν, τα ποσά που έχουν λαμβάνειν οι 57 επιχειρήσεις αντίθετα θα αυξηθούν. Επομένως, από το ισοζύγιο των ποσών που κανονικά θα έχαναν, με τις επιπλέον αυξήσεις, προκύπτει στα 75 εκατ. ευρώ ετησίως, ήτοι 375 εκατ. στην 5ετία.
Η μείωση των αποζημιώσεων είχε δρομολογηθεί καθώς το ενεργειακό μίγμα της χώρας μας γίνεται όλο και πιο «πράσινο». Ωστόσο, στις διαπραγματεύσεις, το ΥΠΕΝ έπεισε την Κομισιόν πως οι 57 εγχώριες βιομηχανίες είναι εκτεθειμένες σε υψηλό έμμεσο κόστος CO2, αφού μεταξύ άλλων οι εγχώριες τιμές ηλεκτρισμού πολλές ώρες καθορίζονται από τις εισαγωγές από γειτονικά ηλεκτρικά συστήματα, τα οποία έχουν μεγαλύτερο ανθρακικό αποτύπωμα.
Επιδότηση «πράσινων» αναβαθμίσεων
Τα δύο μέτρα συμπληρώνονται από πρόγραμμα του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, το οποίο θα «τρέξει» από τον Ιούνιο για την επιδότηση δράσεων εξοικονόμησης σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Θα μπορούν να επιδοτηθούν κλάδοι όπως η παραγωγή αλουμɩνίου, χαλκού, σɩδήρου, μεταλλɩκών κατασκευών, τσɩμέντου, χαρτɩού, ξυλείας, καθώς καɩ τη χημɩκή βɩομηχανία, συμπερɩλαμβανομένης της φαρμακοβɩομηχανίας.
Στις επιλέξιμες δράσεις θα περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων ο εξηλεκτρɩσμός θερμɩκών δɩεργασɩών και βɩομηχανɩκών οχημάτων, η αναβάθμɩση παλαɩού εξοπλɩσμού, η θερμɩκή αναβάθμɩση βɩομηχανɩκών κτɩρίων, η αναβάθμιση βɩομηχανɩκής ψύξης καɩ free cooling, καθώς και η εγκατάσταση συστημάτων μπαταριών. Η δημόσια πρόσκληση για την υποβολή επενδυτικών σχεδίων αναμένεται εντός Ιουνίου.
Μέσα στον Ιούνιο πρόκειται να ξεκινήσει και υποβολή αιτήσεων, με το σχετικό «παράθυρο» να διαρκεί 1,5 με 2 μήνες. Η υπαγωγή στο πρόγραμμα, που θα γίνει με την αξιολόγηση των αιτήσεων, θα σημαίνει την επιδότηση των δράσεων με ποσοστό έως και 35%. Οι επιλέξιμες δράσεις θα αφορούν στρατηγικές επενδύσεις, δηλαδή δέσμες δράσεων συνολικού προϋπολογισμού πάνω από 20 εκατ. ευρώ – ίσως και άνω των 30 εκατ.
Μεγαλύτερες εξοικονομήσεις
Σκοπός είναι να επιδοτηθούν «πακέτα» έργων τα οποία θα μειώσουν πολύπλευρα το ενεργειακό κόστος των επιλέξιμων επιχειρήσεων. Μάλιστα, αν το πρόγραμμα έχει απήχηση, τότε εξετάζεται το ενδεχόμενο να τρέξει στη συνέχεια κι άλλος «κύκλος» επιδοτήσεων, και πάλι με κεφάλαια από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού.
Όσον αφορά τα μέτρα άμεσης μείωσης του κόστους, το ΥΠΕΝ επισημαίνει πως η ενίσχυση του μηχανισμού αντιστάθμισης υπερτερεί σημαντικά έναντι της πρότασης που είχε προκριθεί από τον ΣΕΒ (το λεγόμενο ιταλικό μοντέλο), καθώς έχει μεγαλύτερη διάρκεια (5 έναντι 3 ετών) και ελαφρώς μεγαλύτερο όφελος (75 έναντι 70 εκατ. ευρώ ετησίως.
Ακόμη σημαντικότερο είναι πως δεν απαιτεί να «επιστραφούν» στην πορεία οι ελαφρύνσεις των επιχειρήσεων. Αντίθετα, στο ιταλικό μοντέλο θα έπρεπε οι βιομηχανίες να εξοφλήσουν το «ενεργειακό δάνειο», προχωρώντας σε επενδύσεις σε ΑΠΕ.
Επιπλέον μέτρα ζητά η βιομηχανία
Από την πλευρά της, πάντως, η βιομηχανία φαίνεται να κρίνει πως, αν και θετικές, οι παρεμβάσεις δεν αποτελούν πλήρη απάντηση στο υψηλό εγχώριο ενεργειακό κόστος. «Ευπρόσδεκτα, αλλά όχι επαρκή», χαρακτήρισε ενδεικτικά τα μέτρα η διοίκηση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ). Ένα επιχείρημα είναι πως δεν είναι αρκετή η μείωση των ΥΚΩ – που αφορά την πλειονότητα των επιχειρήσεων.
Επίσης σημειώνεται πως λαμβάνοντας υπόψη ότι στους πάνω από 7 μήνες που διήρκεσαν οι διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν, τα δεδομένα άλλαξαν επί τα χείρω – με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να προκαλέσει νέα κρίση, γίνεται ακόμη πιο αναγκαίο να ενισχυθεί το πλαίσιο ελάφρυνσης των εγχώριων βιομηχανιών. Σε αυτό το πλαίσιο, στις χθεσινές δηλώσεις του ο κ. Θεοδωρόπουλος υπογράμμισε πως η συζήτηση με το υπουργείο συνεχίζεται. «Έχουμε ήδη καταθέσει νέες σκέψεις για το πώς μπορεί να βοηθηθεί η βιομηχανία, μία εκ των οποίων είναι και η διακοψιμότητα, και σκέψεις οι οποίες δεν είναι υποχρεωτικό να επιβαρύνουν πάντα τον κρατικό προϋπολογισμό», τόνισε.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Παπασταύρου άφησε εμμέσως ανοικτό το παράθυρο για νέα μέτρα στήριξης. «Η κυβέρνηση παραμένει σε εγρήγορση, καθώς είναι προφανές ότι η ένταση και η έκταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή μάς επηρεάζει όλους», τόνισε.