Το ακριβές κόστος των προεκλογικών… υποσχέσεων των πολιτικών κομμάτων επιχειρεί να υπολογίσει για πρώτη φορά στο μικροσκόπιο το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ), θέτοντας σε εφαρμογή διαδικασία συστηματικής κοστολόγησης των μέτρων που θα περιλαμβάνονται στα προεκλογικά τους προγράμματα.
Σε κάθε περίπτωση η συμμετοχή των κομμάτων στη διαδικασία θα είναι προαιρετική. Κάθε πολιτικός σχηματισμός που δικαιούται να συμμετάσχει στις εθνικές εκλογές θα έχει τη δυνατότητα να καταθέσει, μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου, έως και 10 προτάσεις, μία φορά. Η διαδικασία θα ξεκινήσει την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα ολοκληρωθεί 120 ημέρες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, προκειμένου να εξασφαλιστεί ο απαιτούμενος χρόνος για την αξιολόγηση και την κοστολόγηση των προτάσεων.
Η πρωτοβουλία έχει ως βασικό στόχο να περιορίσει τις προεκλογικές εξαγγελίες χωρίς σαφή δημοσιονομική τεκμηρίωση και να δώσει στους πολίτες τη δυνατότητα να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το κόστος των μέτρων που προτείνονται ενόψει της κάλπης. Στο επίκεντρο θα βρίσκονται κυρίως οι προτάσεις με σημαντική επίπτωση στα δημόσια οικονομικά, με το ΕΔΣ να θέτει ως ενδεικτικό όριο τα 50 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Πάντως δεν αποκλείεται, ωστόσο, να μένουν εκτός της βασικής διαδικασίας ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις, όπως μεγάλης κλίμακας έργα υποδομών ή αμυντικές προμήθειες, καθώς και μέτρα των οποίων οι συνέπειες είναι κυρίως έμμεσες και μακροοικονομικές. Η εξέτασή τους θα μπορεί να γίνεται κατ’ εξαίρεση, εφόσον υπάρχουν επαρκή στοιχεία και είναι δυνατή μια αξιόπιστη εκτίμηση του δημοσιονομικού τους αποτελέσματος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται παράλληλα στη διασφάλιση της εμπιστευτικότητας. Μετά την επιβεβαίωση της υποβολής, το ΕΔΣ θα ανακοινώνει αποκλειστικά τον αριθμό των προτάσεων που έχει καταθέσει κάθε κόμμα, χωρίς να δημοσιοποιεί το περιεχόμενό τους. Η κοστολόγηση των μέτρων θα δίνεται στη δημοσιότητα μόνο εφόσον προηγηθεί έγγραφη εξουσιοδότηση από το ίδιο το κόμμα.
Παράλληλα, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν θα προχωρά σε δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές. Πρόκειται για δικλίδα ασφαλείας που αποσκοπεί στη διατήρηση της θεσμικής ανεξαρτησίας και ουδετερότητας της διαδικασίας, ώστε η κοστολόγηση να μην καταστεί εργαλείο προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Νέα μεθοδολογία για την κοστολόγηση των μέτρων -Πώς θα υπολογίζεται το κόστος
Η μεθοδολογία που θα ακολουθείται θα στηρίζεται στον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η βασική εκτίμηση θα αποτυπώνει τη στατική επίπτωση κάθε μέτρου στα δημόσια οικονομικά και, όπου υπάρχουν επαρκή δεδομένα, θα λαμβάνει υπόψη και τις άμεσες επιδράσεις που μπορεί να προκαλέσει η αλλαγή συμπεριφοράς πολιτών και επιχειρήσεων. Αντίθετα, οι ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις δεν θα περιλαμβάνονται στη βασική κοστολόγηση.
Για τη συγκέντρωση των απαραίτητων στοιχείων και την τεχνική τεκμηρίωση των εκτιμήσεων, το ΕΔΣ θα συνεργάζεται με την ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τον e-ΕΦΚΑ, την ΕΛΣΤΑΤ και άλλους αρμόδιους φορείς. Η τελική ευθύνη, ωστόσο, για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές και τις εκτιμήσεις που θα δημοσιοποιούνται θα παραμένει αποκλειστικά στο Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Τα κόμματα μπροστά σε ένα νέο τεστ διαφάνειας – Ανεξάρτητος έλεγχος στις προεκλογικές δεσμεύσεις
Το νέο πλαίσιο διαμορφώθηκε με τη συνδρομή τεχνικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω του Technical Support Instrument (TSI), αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία και τις πρακτικές που εφαρμόζουν ανεξάρτητες δημοσιονομικές αρχές σε άλλες χώρες.
Το κρίσιμο ζητούμενο, πλέον, είναι εάν τα πολιτικά κόμματα θα επιλέξουν να θέσουν τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις υπό τον έλεγχο και την αξιολόγηση ενός ανεξάρτητου θεσμού. Η εθελοντική συμμετοχή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ορισμένοι πολιτικοί σχηματισμοί να αξιοποιήσουν τη διαδικασία, προσδίδοντας μεγαλύτερη αξιοπιστία στις εξαγγελίες τους, ενώ άλλοι να επιλέξουν να κρατήσουν εκτός δημόσιας θέασης το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος των προτάσεών τους. Έτσι, η πρώτη εφαρμογή του νέου μηχανισμού αναμένεται να αποτελέσει και ένα τεστ πολιτικής διαφάνειας, καθώς θα φανεί ποιοι θα θελήσουν να συνοδεύσουν τις προεκλογικές υποσχέσεις τους με έναν συγκεκριμένο και ανεξάρτητο υπολογισμό.