Αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις στην αγορά εργασίας βρίσκεται η ΕΕ, καθώς η Κομισιόν αναμένεται να προειδοποιήσει για απώλεια εκατοντάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας τα επόμενα χρόνια εξαιτίας του υψηλού ενεργειακού κόστους, της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και της πράσινης μετάβασης.
- Ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας βρίσκεται αντιμέτωπος με την απώλεια έως και 600.000 θέσεων εργασίας. Η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα και ο ανταγωνισμός από την Κίνα απειλούν παράλληλα τους κλάδους παραγωγής μπαταριών, φωτοβολταϊκών και χαλυβουργίας.
- Η Κομισιόν αναθεωρεί προς τα πάνω τις προβλέψεις για την ανεργία στην ΕΕ για το 2026 και 2027, προβλέποντας ποσοστό 6%. Ταυτόχρονα, εκτιμάται σημαντική επιδείνωση του συνολικού δημοσιονομικού ελλείμματος των κρατών-μελών τα επόμενα έτη.
- Παρά τον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας, η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων δυσκολεύεται να βρει προσωπικό με τις κατάλληλες δεξιότητες. Η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων αποτελεί πλέον κεντρικό εμπόδιο για τις επενδύσεις στην ΕΕ.
- Οι Βρυξέλλες μετατοπίζουν το επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής από την τεχνολογία στο ανθρώπινο δυναμικό. Η νέα προσέγγιση αναγνωρίζει το ανθρώπινο κεφάλαιο και τις δεξιότητες ως τον βασικό πυλώνα για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται στο εαρινό πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και έχουν περιέλθει σε γνώση του Politico, οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο έως και 560.000 θέσεις εργασίας στην ΕΕ το 2026.
Οι κλάδοι που εμφανίζονται περισσότερο εκτεθειμένοι είναι οι κατασκευές, η μεταλλουργία, η χημική βιομηχανία και οι μεταφορές, σε μια περίοδο που η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αβεβαιότητες και αυξημένο κόστος παραγωγής.
Αυξημένος κίνδυνος για τις αυτοκινητοβιομηχανίες της ΕΕ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, ο οποίος θεωρείται κρίσιμος για τη βιομηχανική ισχύ της ΕΕ και ειδικά της Γερμανίας.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι έως και 600.000 θέσεις εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο λόγω της μετάβασης από τους κινητήρες εσωτερικής καύσης στα ηλεκτρικά οχήματα, αλλά και της εντεινόμενης πίεσης από τον ανταγωνισμό της Κίνας.
Παράλληλα, περίπου 85.000 θέσεις εργασίας απειλούνται στον κλάδο παραγωγής μπαταριών, ενώ σχεδόν 59.000 θέσεις επηρεάζονται από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία φωτοβολταϊκών. Επιπλέον, τα μέτρα απανθρακοποίησης ενδέχεται να επηρεάσουν περίπου 4.500 εργαζομένους στη χαλυβουργία.
Αυξάνεται η ανεργία και το δημόσιο χρέος
Η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας οδηγεί την Κομισιόν σε αναθεώρηση των προβλέψεών της για την αγορά εργασίας.
Ενώ το φθινόπωρο του 2025 η ανεργία στην ΕΕ προβλεπόταν να διαμορφωθεί στο 5,9% το 2026 και στο 5,8% το 2027, πλέον οι νέες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ποσοστό 6% και για τα δύο έτη.
Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες προβλέπουν περαιτέρω επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών των κρατών-μελών. Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα της ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από το 3,1% του ΑΕΠ το 2025 στο 3,5% το 2026 και στο 3,6% το 2027.
Οι ελλείψεις δεξιοτήτων απειλούν την ανταγωνιστικότητα
Παρά τους φόβους για απώλειες θέσεων εργασίας σε ορισμένους τομείς, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εύρεση κατάλληλα καταρτισμένου προσωπικού.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, το 68% των μεσαίων επιχειρήσεων ανέφερε ελλείψεις δεξιοτήτων το 2023, ενώ το 2024 το ποσοστό των επιχειρήσεων που θεωρούσαν την έλλειψη προσωπικού και εξειδικευμένων εργαζομένων ως εμπόδιο στις επενδύσεις ανήλθε στο 77%.
Για πρώτη φορά, οι συστάσεις της Κομισιόν προς τα κράτη-μέλη θα περιλαμβάνουν ειδική έμφαση στην εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, τη δια βίου μάθηση, τις δεξιότητες STEM και την επανεκπαίδευση εργαζομένων.
Πίεση στα νοικοκυριά και ανισότητες στην αγορά εργασίας
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα ενδέχεται να επηρεαστούν δυσανάλογα από την αύξηση των τιμών των καυσίμων μεταφορών, με το επιπλέον κόστος να αντιστοιχεί έως και στο 1,4% του εισοδήματός τους.
Παράλληλα, η Κομισιόν καταγράφει επίμονες ανισότητες στην αγορά εργασίας, σημειώνοντας ότι οι πολίτες τρίτων χωρών εξακολουθούν να εργάζονται συχνότερα σε θέσεις κατώτερες των προσόντων τους σε σχέση με τους Ευρωπαίους εργαζόμενους.
Ανησυχία προκαλεί και η ποιότητα της απασχόλησης, καθώς ένας στους πέντε εργαζομένους απασχολείται σε χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας, ενώ περίπου ένας στους δώδεκα αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας παρά το γεγονός ότι εργάζεται.
Η Κομισιόν στρέφει το βλέμμα στο ανθρώπινο κεφάλαιο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να μεταφέρουν το επίκεντρο της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας από την τεχνολογία και τη χρηματοδότηση στο ανθρώπινο δυναμικό.
Η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τις Δεξιότητες, Ροξάνα Μινζάτου, υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στο κεφάλαιο και την καινοτομία, αλλά κυρίως στους ανθρώπους, στις δεξιότητές τους και στις ευκαιρίες που τους προσφέρονται να συμβάλουν στην οικονομία.
Το φετινό Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σηματοδοτεί, σύμφωνα με την Επιτροπή, μια νέα προσέγγιση, με το ανθρώπινο κεφάλαιο να αναγνωρίζεται πλέον ως βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ανθεκτικότητας.