Τον κρίσιμο ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου στην αναβάθμιση της Ελλάδας σε πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας για τη ΝΑ Ευρώπη ανέδειξαν Κυριάκος Μητσοτάκης και Σταύρος Παπασταύρου
Τη σημασία του Κάθετου Διαδρόμου ως έργου που υπερβαίνει τα στενά όρια μιας υποδομής μεταφοράς φυσικού αερίου ανέδειξαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, κατά τις παρεμβάσεις τους στο προσυνέδριο της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη.
Η Ελλάδα ως πάροχος ενεργειακής ασφάλειας με τον Κάθετο Διάδρομο
Το μήνυμα που εξέπεμψαν ήταν ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη ενεργειακό αγωγό, αλλά ένα νέο γεωπολιτικό εργαλείο που ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως παρόχου ασφάλειας για την ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων, με προέκταση έως την Ουγγαρία και την Ουκρανία.
Το νέο τοπίο μετά την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο
Οι τοποθετήσεις των κ.κ. Μητσοτάκη και Παπασταύρου έρχονται σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας γύρω από το έργο. Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού οδικού χάρτη για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο έως το τέλος του 2027 δημιουργεί νέα δεδομένα για τις ροές φυσικού αερίου στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να διεκδικεί κεντρική θέση ως πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG. Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο αποτελεί η 25η Ιουνίου, όταν ενεργοποιείται η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αγώγιμου αερίου μέσω βραχυπρόθεσμων συμβολαίων, το τελευταίο βήμα πριν την απαγόρευση των εισαγωγών μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων ρωσικού αερίου αγωγών και ρωσικού LNG. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως καταλύτης για την ενίσχυση εναλλακτικών διαδρομών εφοδιασμού, με τον Κάθετο Διάδρομο να αποκτά αυξημένη εμπορική και γεωπολιτική βαρύτητα.
Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG και ο ρόλος του AKTOR
Την ίδια ώρα, έχουν ήδη υπογραφεί τα πρώτα δεσμευτικά μακροπρόθεσμα συμβόλαια για προμήθεια αμερικανικού LNG για την περίοδο 2030-2050, με πρωταγωνιστικό ρόλο του Ομίλου AKTOR, ενώ αναμένονται και νέες συμφωνίες στο αμέσως επόμενο διάστημα, όπως προανήγγειλε σε συνέντευξή του ο επικεφαλής του Ομίλου Αλέξανδρος Εξάρχου. Πρόκειται για συμβάσεις πάνω στις οποίες επιχειρείται να «χτιστεί» η οικονομική βάση του Διαδρόμου, ώστε το έργο να περάσει από το επίπεδο του σχεδιασμού στην πραγματική εμπορική λειτουργία.
Πιο προβλέψιμο κόστος μεταφοράς φυσικού αερίου
Παράλληλα, σημαντικό βήμα αποτέλεσε η συμφωνία μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Φυσικού Αερίου και των Ρυθμιστικών Αρχών των εμπλεκόμενων χωρών —Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας— με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η συμφωνία διευρύνει τα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας και εισάγει πιο ενιαίο και διαφανές πλαίσιο στις χρεώσεις διαμετακόμισης, καθιστώντας το κόστος μεταφοράς πιο προβλέψιμο και το project πιο ελκυστικό για την αγορά.
Στο τραπέζι η επέκταση προς τα Δυτικά Βαλκάνια
Στο ίδιο πλαίσιο, αυξάνεται το ενδιαφέρον για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια, περιοχή που παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η ανάγκη χρηματοδοτικής στήριξης από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ώστε τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG να συνοδευτούν από τραπεζική χρηματοδότηση και νέες υποδομές.
Μητσοτάκης: Η ενέργεια ως μέσο γεωπολιτικής ισχύος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τον Κάθετο Διάδρομο με τη συνολική αναβάθμιση της Ελλάδας στον νέο γεωπολιτικό χάρτη της ενέργειας. Όπως τόνισε, η ενέργεια δεν είναι πλέον απλώς ένα εμπόρευμα, αλλά μέσο οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος. Στο πλαίσιο αυτό, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί την «κορωνίδα» ενός ευρύτερου πλέγματος ενεργειακών υποδομών, στο οποίο περιλαμβάνονται η Ρεβυθούσα, το FSRU Αλεξανδρούπολης, ο TAP και ο IGB.
Αντιστροφή των ροών φυσικού αερίου στην Ευρώπη
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ανατροπή των ενεργειακών ισορροπιών στην Ευρώπη, η διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων έχει αποκτήσει στρατηγική σημασία. Για δεκαετίες, οι ροές φυσικού αερίου κινούνταν κυρίως από τον Βορρά προς τον Νότο, με τη Ρωσία να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Πλέον, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, η κατεύθυνση αυτή αντιστρέφεται, με την Ελλάδα να εξελίσσεται σε βασικό σημείο εισόδου και τροφοδοσίας για τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη.
Παπασταύρου: Ιστορική ευκαιρία για τη χώρα και τη Μακεδονία
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «ιστορική ευκαιρία» για την Ελλάδα και ειδικά για τη Μακεδονία.
Όπως ανέφερε, το έργο δεν αφορά μόνο αγωγούς φυσικού αερίου, αλλά «αρτηρίες προόδου» και διασυνδέσεις που μπορούν να δημιουργήσουν μια νέα ενδοχώρα 100 εκατομμυρίων ανθρώπων. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι διαμορφώνεται μια νέα αρχιτεκτονική στην περιοχή, στην οποία η Ελλάδα αποκτά προβάδισμα έναντι ανταγωνιστικών σχεδιασμών.
Οι επαφές στην Αθήνα με Βόρεια Μακεδονία και Σερβία
Μετά την Υπουργική Σύνοδο των Τριών Θαλασσών στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας, όπου ο Κάθετος Διάδρομος συζητήθηκε ως μέρος των ευρωπαϊκών υποδομών που θα αυξήσουν τις ροές αμερικανικού LNG, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στην Αθήνα.
Εντός της εβδομάδας, ο κ. Παπασταύρου αναμένεται να συναντηθεί με την υπουργό Ενέργειας της Βόρειας Μακεδονίας, Σάνια Μποζίνοβσκα, και την υπουργό Ενέργειας της Σερβίας, Ντουμπράβκα Ντέντοβιτς Χαντάνοβιτς. Στο επίκεντρο των επαφών θα βρεθεί η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Σερβία και από εκεί προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Ο νέος άξονας Ελλάδας - Βόρειας Μακεδονίας - Σερβίας
Κομβική υποδομή για αυτόν τον σχεδιασμό είναι ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας - Βόρειας Μακεδονίας, που αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027. Σε συνδυασμό με τον σχεδιαζόμενο αγωγό Βόρειας Μακεδονίας - Σερβίας και τον ήδη λειτουργούντα αγωγό Σερβίας - Βουλγαρίας, διαμορφώνεται ένας νέος ενεργειακός άξονας Ελλάδας - Βόρειας Μακεδονίας - Σερβίας.
Ο άξονας αυτός μπορεί να τροφοδοτηθεί με αμερικανικό LNG από το FSRU της Αλεξανδρούπολης, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης για ολόκληρη τη Βαλκανική