Στην ατζέντα της P-TEC ο Κάθετος Διάδρομος: Η πρόοδος των υποδομών, οι νέες αγορές και το ζητούμενο των συμφωνιών.
Την πρόοδο του Κάθετου Διαδρόμου κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο αναμένεται να παρουσιάσει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, στην έβδομη Σύνοδο για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (PTEC) που πραγματοποιείται στις 18 και 19 Νοεμβρίου στη Βαρσοβία.
Έναν χρόνο μετά τη διοργάνωση στο Ζάππειο, η συζήτηση γίνεται σε διαφορετικές συνθήκες. Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και οι επαφές ΗΠΑ–Ρωσίας επηρεάζουν τον σχεδιασμό για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, την ώρα που η ΕΕ προχωρά στην απεξάρτησή της από το ρωσικό αέριο.
Οι τέσσερις αλλαγές που ενισχύουν την ελληνική θέση
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αθήνα προσέρχεται στη σύνοδο με συγκεκριμένα στοιχεία για την αναβάθμιση της διαδρομής που επιτρέπει τη μεταφορά αερίου από τις ελληνικές πύλες εισόδου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη:
- Οι εξαγωγές αερίου μέσω των τερματικών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης αυξήθηκαν κατά 168% στο εννεάμηνο, συγκριτικά με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
- Οι χώρες που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο έγιναν εννέα, με την προσθήκη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας.
- Οι χρήστες μπορούν πλέον να δεσμεύουν δυναμικότητα σε τριμηνιαία και ετήσια βάση, διευκολύνοντας τον προγραμματισμό τους.
- Το αέριο μπορεί να πωλείται στις ενδιάμεσες αγορές, χωρίς υποχρέωση να καταλήξει στην Ουκρανία.
Παράλληλα, η τεχνική δυναμικότητα μεταφοράς από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία αυξήθηκε περίπου κατά 41% από τον Οκτώβριο. Από τις 17 Νοεμβρίου, η αντίστοιχη δυνατότητα από τη Βουλγαρία προς τη Ρουμανία ενισχύθηκε περίπου κατά 86%. Εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι αυξήσεις αφορούν τη δυνατότητα των δικτύων να μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες. Το πόσο θα αξιοποιηθούν εξαρτάται από τις εμπορικές συμφωνίες και τις κρατήσεις δυναμικότητας.
Γιατί οι αγωγοί από μόνοι τους δεν αρκούν
Το επόμενο βήμα είναι να εξασφαλιστούν μακροχρόνιες εμπορικές δεσμεύσεις που θα στηρίξουν τη λειτουργία του Διαδρόμου, κάτι που περιλαμβάνει αφενός δεσμεύσεις δυναμικότητας, αφετέρου τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας αμερικανικών LNG.
Αυτό αναδεικνύει και έκθεση του Atlantic Council, η οποία δημοσιεύθηκε πριν από τη σύνοδο. Το αμερικανικό think tank επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι οι επενδύσεις σε τερματικά LNG και αγωγούς πρέπει να συνοδεύονται από ανταγωνιστικές χρεώσεις και συντονισμό μεταξύ των χωρών.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον περισσότερες επιλογές τροφοδοσίας: τη Ρεβυθούσα, το FSRU Αλεξανδρούπολης, τον TAP και τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB. Ωστόσο, η ύπαρξη υποδομών δεν εξασφαλίζει αυτόματα και πελάτες. Χρειάζεται το αέριο να φτάνει στον τελικό προορισμό του σε τιμή που να ανταγωνίζεται τις άλλες διαθέσιμες διαδρομές.
Το κόστος που κάνει τη διαδρομή ακριβότερη
Ένα βασικό εμπόδιο είναι η συσσώρευση τελών μεταφοράς. Κάθε φορά που το αέριο περνά από ένα εθνικό δίκτυο στο επόμενο, προστίθενται χρεώσεις εισόδου και εξόδου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η έκθεση, το κόστος μεταφοράς μέσω του Κάθετου Διαδρόμου εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει στα 7–8 ευρώ ανά Μεγαβατώρα. Παραμένει, όμως, υψηλότερο από άλλες οδεύσεις προς την Ουκρανία: περίπου 3,48 ευρώ/MWh μέσω Γερμανίας–Αυστρίας–Ουγγαρίας, 1,93 ευρώ/MWh μέσω Πολωνίας και 5–6 ευρώ/MWh μέσω Βαλτικής.
Το Atlantic Council προτείνει μεγαλύτερη εναρμόνιση κανόνων και τεχνικών προδιαγραφών, συντονισμένες επενδύσεις και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για υποδομές με ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Τι μπορεί να κερδίσει η Ελλάδα
Για την ελληνική πλευρά, η αύξηση των εξαγωγών συνδέεται με καλύτερη αξιοποίηση των επενδύσεων και επιμερισμό του κόστους των δικτύων σε μεγαλύτερες ποσότητες αερίου, με δυνητικό όφελος και για τους εγχώριους καταναλωτές.
Το κρίσιμο τεστ στη Βαρσοβία είναι επομένως διπλό: να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των χωρών και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι αγοραστές να δεσμευτούν μακροπρόθεσμα για αέριο που θα φτάνει στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας.