Περιορισμένη παραμένει η ανταπόκριση στη ρύθμιση για την εξαγορά καταπατημένων δημοσίων εκτάσεων, παρά τα σημαντικά οικονομικά κίνητρα που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο.
Λίγες ημέρες πριν από την εκπνοή της σχετικής προθεσμίας, στις 11 Σεπτεμβρίου 2026, μόλις περίπου 12.000 αιτήσεις έχουν κατατεθεί στην ειδική ψηφιακή πλατφόρμα, αριθμός που αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 13% (ή ένας στους οκτώ) των συνολικά 90.000 ιδιωτών που εκτιμάται ότι αφορά η ρύθμιση. Μάλιστα, μέρος των αιτήσεων αυτών δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, γεγονός που περιορίζει περαιτέρω τον αριθμό των ενδιαφερομένων που έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία.
Η παράταση της προθεσμίας
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είχε παρατείνει για έναν ακόμη χρόνο τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων, η οποία τέθηκε αρχικά σε εφαρμογή στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2024. Η παράταση δόθηκε με την προσδοκία ότι περισσότεροι ιδιώτες θα αξιοποιούσαν τη δυνατότητα να διευθετήσουν οριστικά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εκτάσεων που κατέχουν και να αποκτήσουν την κυριότητά τους μέσω εξαγοράς από το Δημόσιο.
Εκπτώσεις έως 80% και 60 άτοκες δόσεις
Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ιδιαίτερα σημαντικές μειώσεις στο τίμημα, οι οποίες, ανάλογα με την περίπτωση και τα χαρακτηριστικά του αιτούντος, μπορούν να φθάσουν έως και το 80%. Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα εξόφλησης του ποσού σε έως 60 άτοκες μηνιαίες δόσεις. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα κίνητρα δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχουν κινητοποιήσει τον αναμενόμενο αριθμό δικαιούχων.
Οι λόγοι για τη χαμηλή συμμετοχή
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, μεταξύ των βασικών λόγων για τη χαμηλή συμμετοχή είναι οι αυστηρές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται, ο μεγάλος αριθμός δικαιολογητικών που απαιτείται, αλλά και το τελικό κόστος της εξαγοράς. Παρά τις προβλεπόμενες εκπτώσεις, το τίμημα σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθεί να θεωρείται υψηλό, λειτουργώντας αποτρεπτικά για τους ενδιαφερομένους.
Ένας ακόμη παράγοντας που φαίνεται να περιορίζει το ενδιαφέρον είναι η επιλογή αρκετών ιδιωτών να διεκδικήσουν δικαστικά την κυριότητα των ακινήτων. Πρόκειται κυρίως για περιπτώσεις όπου οι εκτάσεις έχουν ήδη δηλωθεί στο Ελληνικό Κτηματολόγιο και οι ενδιαφερόμενοι θεωρούν ότι διαθέτουν επαρκή στοιχεία για να υποστηρίξουν δικαστικά την ιδιοκτησιακή τους αξίωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εξαγορά από το Δημόσιο δεν αποτελεί αναγκαστικά την πρώτη επιλογή.
Αιτήματα για νέα παράταση
Την ίδια ώρα, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν φθάσει αιτήματα για νέα παράταση της διαδικασίας. Ιδιαίτερη διάσταση λαμβάνει το ζήτημα στα Δωδεκάνησα, όπου η Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων Δωδεκανήσου ζητεί όχι μόνο την παράταση της προθεσμίας αλλά και τροποποιήσεις στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Όπως υποστηρίζει, οι ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές ιδιαιτερότητες της περιοχής δημιουργούν σημαντικά πρακτικά εμπόδια, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις η εφαρμογή της ρύθμισης να καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη.
Το πρόβλημα με το Ε9
Ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελεί η υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης του ακινήτου στο έντυπο Ε9, όταν δεν υπάρχει ΚΑΕΚ, αυτοτελής κτηματολογική μερίδα ή άλλα επαρκή στοιχεία για την ακριβή ταυτοποίηση του ακινήτου. Για τον λόγο αυτό ζητείται ειδική μεταβατική ρύθμιση για τα Δωδεκάνησα, καθώς και εξαίρεση από την υποχρέωση προηγούμενης δήλωσης στο Ε9 στις περιπτώσεις όπου μπορεί να αποδειχθεί αντικειμενική αδυναμία. Παράλληλα, προτείνεται η μακροχρόνια κατοχή ενός ακινήτου να μπορεί να τεκμηριώνεται με κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο.
Οι βασικές προϋποθέσεις
Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης εξαγοράς είναι ο αιτών ή οι δικαιοπάροχοί του να αποδεικνύουν αδιάλειπτη κατοχή του δημοσίου ακινήτου. Η απαιτούμενη διάρκεια ανέρχεται σε τουλάχιστον 30 έτη όταν υπάρχει τίτλος και σε τουλάχιστον 40 έτη όταν δεν υπάρχει τίτλος, υπό την προϋπόθεση ότι το ακίνητο χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή βοηθητικός χώρος αυτής ή για την άσκηση τουριστικής, βιοτεχνικής, βιομηχανικής, εμπορικής ή αγροτικής δραστηριότητας.