Σε έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς κινδύνους για την ελληνική οικονομία αναδεικνύεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τη μηνιαία ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος (Not on the Greek economy), επηρεάζοντας άμεσα τόσο τις βραχυπρόθεσμες επιδόσεις όσο και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
Η βασικότερη επίπτωση προέρχεται από το ενεργειακό σοκ που έχει προκαλέσει η σύγκρουση. Η Ευρώπη –και κατ’ επέκταση η Ελλάδα– αντιμετωπίζει αυξημένες τιμές ενέργειας, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από την προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου οδηγεί σε άνοδο των τιμών στις διεθνείς αγορές. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις, αλλά και σε ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων.
Ως εκ τούτου, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι ο πληθωρισμός το 2026 θα παραμείνει υψηλός, στο 3,1%, ακριβώς λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας και τροφίμων που συνδέονται με τη γεωπολιτική ένταση. Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες επιπτώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, περιορίζοντας την αγοραστική τους δύναμη και ενδεχομένως επιβραδύνοντας την ιδιωτική κατανάλωση, έναν από τους βασικούς πυλώνες της ανάπτυξης.
Η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος επηρεάζει το επενδυτικό κλίμα
Παράλληλα, σύμφωνα με την ανάλυση της ΤτΕ, η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος επηρεάζει το επενδυτικό κλίμα. Σε ένα περιβάλλον αυξημένου γεωπολιτικού ρίσκου, οι επιχειρήσεις τείνουν να αναβάλλουν επενδυτικές αποφάσεις, ιδιαίτερα σε τομείς με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση. Αυτό ενδέχεται να επιβραδύνει την επενδυτική δυναμική που αποτελεί κρίσιμο μοχλό ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια.
Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις στο εξωτερικό περιβάλλον. Η ενδεχόμενη επιδείνωση της σύγκρουσης μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη αύξηση της παγκόσμιας οικονομικής αβεβαιότητας, επηρεάζοντας αρνητικά το διεθνές εμπόριο και την εξωτερική ζήτηση. Για μια οικονομία όπως η ελληνική, που στηρίζεται σε εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών –και ιδιαίτερα στον τουρισμό– μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει σημαντικές συνέπειες.
Ο τουριστικός τομέας, αν και μέχρι στιγμής εμφανίζει ανθεκτικότητα, δεν μένει ανεπηρέαστος. Η γεωγραφική εγγύτητα της Ελλάδας με την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργεί έναν έμμεσο κίνδυνο, καθώς πιθανές διαταραχές στις μετακινήσεις ή στην αντίληψη ασφάλειας των ταξιδιωτών θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις τουριστικές ροές. Παρότι οι μέχρι τώρα ενδείξεις παραμένουν θετικές, η αβεβαιότητα αποτελεί παράγοντα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η γεωπολιτική ένταση επηρεάζει τις χρηματοπιστωτικές αγορές
Επιπλέον, οι χρηματοπιστωτικές αγορές επηρεάζονται από την αυξημένη γεωπολιτική ένταση. Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και η μεταβλητότητα στις αγορές αντανακλούν την αυξημένη αβεβαιότητα, γεγονός που μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού για κράτος και επιχειρήσεις. Αν και η Ελλάδα έχει επιδείξει ανθεκτικότητα χάρη στις αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής της ικανότητας, η διεθνής αστάθεια παραμένει πηγή κινδύνου.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι οι κίνδυνοι για τις προβλέψεις ανάπτυξης είναι κυρίως καθοδικοί και συνδέονται άμεσα με την πιθανή κλιμάκωση του πολέμου. Μια περαιτέρω επιδείνωση θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την ανάπτυξη και να επιβαρύνει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μέσω αυξημένων εισαγωγών ενέργειας.
Επί του παρόντος η ΤτΕ κατεβάζει τον πήχη για τη φετινή ανάπτυξη στο 1,9%, από 2,1% που προέβλεπε η Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής του Δεκεμβρίου 2025. Παράλληλα, οριακή είναι η αναθεώρηση και για το 2027, με την ανάπτυξη να τοποθετείται στο 2% από 2,1%, ενώ για το 2028 η πρόβλεψη παραμένει αμετάβλητη στο 2%.
Συμπερασματικά η ΤτΕ αναφέρει πως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνων για την ελληνική οικονομία, επηρεάζοντας τον πληθωρισμό, τις επενδύσεις, την κατανάλωση και το εξωτερικό περιβάλλον. Αν και η οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα, η πορεία της τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη αυτής της γεωπολιτικής κρίσης και την ικανότητα προσαρμογής στις νέες συνθήκες.