Με την πιο χαμηλή χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρισμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση «τρέχει» η ελληνική αγορά, αποτυπώνοντας τον ρόλο των ΑΠΕ στο κόστος.
Συγκεκριμένα, η ελληνική Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώνεται μέχρι και σήμερα, 18 Αυγούστου, στα 120,43 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση μεταξύ των φθηνότερων ευρωπαϊκών αγορών. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Γαλλία με 124,34 ευρώ/MWh και στην τρίτη η Ισπανία με 125,22 ευρώ/Mwh.
Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο έντονη σε σύγκριση με τις ακριβότερες αγορές. Στην κορυφή βρίσκεται η Ιταλία με 177,64 ευρώ/MWh, ακολουθεί η Ιρλανδία με 161,34 ευρώ/MWh και η Σλοβενία με 151,18 ευρώ/MWh. Με άλλα λόγια, η ελληνική αγορά είναι περίπου 32% φθηνότερη από την ιταλική, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για δύο συνδεδεμένες χώρες, με την Ελλάδα να δέχεται σημαντικές ανοδικές πιέσεις από τις αυξημένες εξαγωγές.
Καταλύτης οι ανανεώσιμες πηγές
Ο βασικός λόγος για την ιδιαίτερα ανταγωνιστική εικόνα της χώρας μας είναι το υψηλό μερίδιο των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή. Ο Αύγουστος εξελίσσεται με τις ανανεώσιμες πηγές να καλύπτουν περίπου το 59% της παραγωγής, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, ενώ εάν προστεθούν και τα υδροηλεκτρικά, το μερίδιο της καθαρής (και φθηνής) ενέργειας φτάνει το 66%.
Καθοριστικό ρόλο έχουν παίξει οι ιδιαίτερα ευνοϊκές αιολικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα το μεγαλύτερο μέρος του μήνα. Η υψηλή παραγωγή των αιολικών περιορίζει σημαντικά την ανάγκη προσφυγής στις ακριβότερες θερμικές μονάδες κατά τις απογευματινές ώρες, όταν «σβήνουν» τα φωτοβολταϊκά.
Παράλληλα, σημαντικό «μαξιλάρι» αποτελεί το υψηλό υδροηλεκτρικό απόθεμα με το οποίο μπήκε η χώρα στο καλοκαίρι. Τα υδροηλεκτρικά λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις ΑΠΕ, επιτρέποντας την κάλυψη μέρους της ζήτησης και μετά τη δύση του ήλιου, όταν μηδενίζεται η παραγωγή των φωτοβολταϊκών. Έτσι, περιορίζεται η ανάγκη για ενεργοποίηση μονάδων φυσικού αερίου ακριβώς στο χρονικό διάστημα κατά το οποίο παραδοσιακά κινείται ανοδικά η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
«Κόφτης» στις μεγάλες αυξήσεις
Η επίδραση του συγκεκριμένου μίγματος αποτυπώνεται και στη συμμετοχή των συμβατικών καυσίμων. Παρά την αυξημένη ζήτηση του Αυγούστου, που συνδέεται τόσο με την κορύφωση της τουριστικής περιόδου όσο και με τις υψηλές θερμοκρασίες και την εκτεταμένη χρήση κλιματιστικών, οι μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα περιορίζονται περίπου στο 34% της παραγωγής.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική επίδοση, καθώς σε περιόδους υψηλής ζήτησης η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου είναι συνήθως αυξημένη και έχει άμεση επίδραση στη διαμόρφωση της οριακής τιμής. Φέτος, ωστόσο, η μεγάλη παραγωγή ΑΠΕ έχει περιορίσει τον χρόνο και την ένταση λειτουργίας τους, λειτουργώντας ως «φρένο» στην άνοδο της χονδρεμπορικής τιμής.
Η ελληνική επίδοση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ληφθεί υπόψη το ευρωπαϊκό περιβάλλον. Ενώ η ελληνική DAM κινείται περίπου 10% υψηλότερα από τον Ιούλιο, η άνοδος αυτή είναι περιορισμένη σε σχέση με τις ανατιμήσεις που καταγράφονται σε αρκετές αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η «πληγή» του Δούναβη και το ακριβό ρεύμα στην Κεντρική Ευρώπη
Ενδεικτικά, η Αυστρία κινείται τον Αύγουστο στα 145,21 ευρώ/MWh, η Ρουμανία στα 148,85 ευρώ/MWh, ενώ η Ουγγαρία και η Κροατία περίπου στα 150,5 ευρώ/MWh. Η απόσταση από την ελληνική αγορά είναι συνεπώς σημαντική και εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στο περιφερειακό ενεργειακό σύστημα.
Κρίσιμο παράγοντα αποτελεί η μεγάλη πτώση της στάθμης του Δούναβη, λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας. Το πρόβλημα έχει επηρεάσει τη λειτουργία σημαντικών πυρηνικών μονάδων που εξαρτώνται από το νερό του ποταμού για την ψύξη τους, με αποτέλεσμα να έχει περιοριστεί σημαντικό μέρος της διαθέσιμης πυρηνικής παραγωγής στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, πάνω από το ένα τρίτο της πυρηνικής ισχύος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει επηρεαστεί από την κατάσταση στον Δούναβη. Η απώλεια αυτής της σταθερής και σχετικά χαμηλού κόστους παραγωγής ήρθε την ίδια στιγμή με την άνοδο της ζήτησης λόγω των υψηλών θερμοκρασιών σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Ρουμανία, δημιουργώντας ισχυρές ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Αντίβαρο και στις εξαγωγές
Την ίδια στιγμή, το περιφερειακό περιβάλλον επιβαρύνεται και από την άνοδο του φυσικού αερίου, με το TTF να κινείται χθες στα 62,24 ευρώ/MWh, σε υψηλό τριών εβδομάδων, εν μέσω των συνεχιζόμενων προβλημάτων στις ροές LNG από τον Κόλπο και της αβεβαιότητας γύρω από τις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις.
Την ίδια στιγμή, οι υψηλές τιμές στις γειτονικές αγορές έχουν ως αποτέλεσμα να ενισχύονται σημαντικά οι εξαγωγές της Ελλάδας. Χαρακτηριστικό είναι ότι την Παρασκευή 14 Αυγούστου καταγράφηκε νέο ιστορικό υψηλό στις καθαρές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες ανήλθαν σε 54 GWh, με το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών να παραμένει θετικό καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου.
Το ρεκόρ αυτό ήρθε μόλις μία ημέρα μετά την προηγούμενη κορυφαία επίδοση των 52 GWh, που καταγράφηκε την Πέμπτη 13 Αυγούστου. Συνολικά, περίπου το 24% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας κατευθύνεται τον Αύγουστο προς τις γειτονικές αγορές, γεγονός που αναδεικνύει τον ολοένα ισχυρότερο ρόλο της Ελλάδας ως εξαγωγέα ηλεκτρισμού στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
«Φουλάρουν» οι διασυνδέσεις
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ισχυρές εξαγωγές υπό κανονικές συνθήκες ασκούν ανατιμητικές πιέσεις στην ελληνική αγορά. Ωστόσο, η μεγάλη διαθεσιμότητα φθηνής παραγωγής από ΑΠΕ είναι αρκετή ώστε να απορροφά σε μεγάλο βαθμό αυτή την επίδραση.
Έτσι, οι διασυνδέσεις συχνά λειτουργούν στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους, χωρίς όμως η ελληνική αγορά να «έχει συγχρονιστεί τιμολογιακά» πλήρως με τις όμορες χώρες. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και η Βουλγαρία, η οποία διαθέτει επίσης μεγάλο χαρτοφυλάκιο μπαταριών που συμβάλλει στη συγκράτηση των τιμών στην ευρύτερη περιοχή, κινείται υψηλότερα τον Αύγουστο, στα 136,05 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.
Η επίδοση της Ελλάδας αποκτά συνεπώς διπλή σημασία, αφού από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνει ότι η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ μπορεί να περιορίζει το κόστος ακόμη και σε συνθήκες υψηλής ζήτησης και αυξημένων εξαγωγών. Από την άλλη, ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως πηγής ανταγωνιστικού ηλεκτρισμού για την ευρύτερη περιοχή.
Στα τιμολόγια το όφελος
Η συγκράτηση της χονδρεμπορικής τιμής αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο και στη λιανική αγορά. Πρώτα απ’ όλα, περιορίζει τις αυξήσεις στα κυμαινόμενα «κίτρινα» τιμολόγια, τα οποία συνδέονται άμεσα με την πορεία της αγοράς Επόμενης Ημέρας.
Παράλληλα, η εικόνα του Αυγούστου θα αποτελέσει έναν από τους παράγοντες που θα συνεκτιμήσουν οι προμηθευτές κατά τη διαμόρφωση των «πράσινων» τιμολογίων για τον Σεπτέμβριο. Εφόσον η χονδρεμπορική αγορά παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, το κόστος προμήθειας δημιουργεί περιθώριο για ηπιότερες αναπροσαρμογές.
Σε κάθε περίπτωση, η φετινή εικόνα του Αυγούστου αποτελεί μία ακόμη ένδειξη της αλλαγής που συντελείται στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα. Οι ΑΠΕ δεν λειτουργούν μόνο ως εργαλείο απανθρακοποίησης, αλλά και ως παράγοντας συγκράτησης των τιμών, επιτρέποντας στη χώρα μας να διατηρεί το χαμηλότερο χονδρεμπορικό κόστος στην Ευρώπη, ακόμη και σε μια συγκυρία υψηλής ζήτησης, ακριβού φυσικού αερίου και έντονων εξαγωγικών ροών.