Το φθινόπωρο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ και επίσημα η νέα, πέμπτη κατηγορία τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας, που θα φέρει το «γαλάζιο» χρώμα.
Πρόκειται για τα λεγόμενα «ευέλικτα σταθερά» προϊόντα, τα οποία επιχειρούν να συνδυάσουν τη σταθερότητα των γνωστών μπλε τιμολογίων με τη μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο τιμολόγησης της κατανάλωσης.
Η ενεργοποίηση της νέας κατηγορίας θα γίνει μέσω απόφασης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία δεν θα αφορά αποκλειστικά τα «γαλάζια» προϊόντα. Αντίθετα, θα θεσπίζει ένα γενικό πλαίσιο για τις υποχρεώσεις των προμηθευτών σε συμβάσεις των περισσότερων χρωμάτων. Με άλλα λόγια, θα καθορίζονται κανόνες που θα πρέπει να τηρούνται τόσο στα «μπλε» όσο και στα «κίτρινα» τιμολόγια, αλλά και στα νέα ευέλικτα σταθερά προϊόντα.
Στο πλαίσιο αυτό, η απόφαση της ΡΑΑΕΥ θα καθορίζει κρίσιμες παραμέτρους των συμβάσεων, όπως τη διάρκειά τους, τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι χρεώσεις και οι εκπτώσεις, αλλά και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να αλλάξουν οι όροι ενός συμβολαίου. Παράλληλα, θα καθορίζονται και οι πληροφορίες που θα πρέπει να παρουσιάζουν οι προμηθευτές όταν επικοινωνούν και προωθούν τα προϊόντα τους προς τους καταναλωτές.
Η νέα αρχιτεκτονική των τιμολογίων
Η επιλογή της ΡΑΑΕΥ να μεταθέσει την έκδοση της απόφασης για το φθινόπωρο συνδέεται και με την επικείμενη ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1711. Αρχικά, ο σχεδιασμός ήταν το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο να δημοσιευθεί μέσα στο καλοκαίρι, ωστόσο κρίθηκε σκόπιμο να προηγηθεί η νομοθετική προσαρμογή στις νέες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις.
Ο λόγος είναι πως η Οδηγία 2024/1711 προχωρά, μεταξύ άλλων, στον σαφέστερο ορισμό της σταθερής τιμολόγησης και του δικαιώματος των καταναλωτών να έχουν πρόσβαση σε σταθερά τιμολόγια. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, καθώς μέχρι σήμερα η έννοια της σταθερής τιμολόγησης στην ελληνική αγορά αποτυπώνεται κυρίως σε αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής, χωρίς να έχει ενσωματωθεί με αντίστοιχο τρόπο στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο.
Ειδικότερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει ως «σύμβαση ορισμένου χρόνου για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθερή τιμή» τη σύμβαση μεταξύ προμηθευτή και τελικού πελάτη στην οποία οι συμβατικοί όροι, συμπεριλαμβανομένης της τιμής, παραμένουν αμετάβλητοι καθ’ όλη τη διάρκειά της. Ωστόσο, η ίδια η Οδηγία αφήνει χώρο για ένα «ευέλικτο στοιχείο», όπως διαφορετικές τιμές αιχμής και εκτός αιχμής, υπό την προϋπόθεση ότι οι μεταβολές δεν συνδέονται με παράγοντες που ελέγχει ο προμηθευτής.
Πώς θα λειτουργούν τα «ευέλικτα σταθερά»
Στα «γαλάζια» τιμολόγια θα μπορούν να εντάσσονται προϊόντα στα οποία το κόστος προμήθειας παραμένει σταθερό, αλλά η τελική χρέωση μπορεί να διαφοροποιείται με βάση ένα προκαθορισμένο ευέλικτο στοιχείο. Κύρια προϋπόθεση είναι το προϊόν να μην συνδέεται με οποιονδήποτε τρόπο με τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Μία από τις βασικές μορφές που μπορούν να λάβουν τα προϊόντα αυτά είναι η χρέωση μέσω «πακέτων» κατανάλωσης. Ο προμηθευτής μπορεί, δηλαδή, να προσφέρει ένα συγκεκριμένο ποσό κατανάλωσης έναντι ενός εκ των προτέρων καθορισμένου σταθερού ποσού. Το μοντέλο θυμίζει σε σημαντικό βαθμό συνδρομητική υπηρεσία, καθώς ο καταναλωτής γνωρίζει εξαρχής το κόστος για ένα συγκεκριμένο επίπεδο κατανάλωσης.
Η πάγια χρέωση προμήθειας μπορεί να καλύπτει μέρος ή ακόμη και το σύνολο της μηνιαίας κατανάλωσης. Έτσι, ένα νοικοκυριό θα μπορούσε να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο ποσό κάθε μήνα για ένα συμφωνημένο «πακέτο» κιλοβατωρών, χωρίς να επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά. Το «ευέλικτο» στοιχείο στην περίπτωση αυτή προκύπτει από την ίδια την κατανάλωση και όχι από την πορεία της αγοράς.
Στην ελληνική αγορά ήδη υπάρχουν προϊόντα που παραπέμπουν σε αυτή τη λογική, όπως το myHome Plan της ΔΕΗ, το Picasso της Protergia και το My Wave Daily της Enerwave. Η θεσμοθέτηση της νέας κατηγορίας αναμένεται να δημιουργήσει πλέον ένα σαφές και κοινό ρυθμιστικό πλαίσιο για αντίστοιχα προϊόντα.
Από τα «πακέτα» στις κλίμακες κατανάλωσης
Μία άλλη μορφή «γαλάζιου» τιμολογίου μπορεί να προβλέπει διαφορετικές σταθερές χρεώσεις ανά βαθμίδα κατανάλωσης. Για παράδειγμα, ένα προϊόν θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο, «κλειδωμένο» ποσό για τις πρώτες 200 κιλοβατώρες του μήνα, διαφορετικό σταθερό ποσό για τις επόμενες 200 κιλοβατώρες και αντίστοιχη χρέωση για κάθε επόμενη βαθμίδα.
Με αυτόν τον τρόπο, ο καταναλωτής θα γνωρίζει εκ των προτέρων το κόστος που αντιστοιχεί σε κάθε επίπεδο κατανάλωσης, χωρίς η χρέωση να εξαρτάται από τις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μοντέλο που επιτρέπει στους προμηθευτές να σχεδιάσουν πιο ευέλικτα προϊόντα, διατηρώντας παράλληλα τον βασικό χαρακτήρα της σταθερής τιμολόγησης.
Μία ακόμη δυνατότητα είναι η πάγια χρέωση να καλύπτει την κατανάλωση μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο. Εφόσον ο πελάτης υπερβεί το όριο αυτό, η επιπλέον ενέργεια θα μπορεί να χρεώνεται με μία εκ των προτέρων καθορισμένη σταθερή τιμή ανά κιλοβατώρα. Και σε αυτή την περίπτωση, ο καταναλωτής δεν θα εκτίθεται άμεσα στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
Η νέα κατηγορία έρχεται, επομένως, να διευρύνει τις επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους οι καταναλωτές, προσφέροντας ένα διαφορετικό μοντέλο σταθερής τιμολόγησης. Την ίδια στιγμή, η απόφαση της ΡΑΑΕΥ θα επιχειρήσει να βάλει σαφείς κανόνες στην αγορά, ώστε οι διαφορετικές μορφές τιμολογίων να παρουσιάζονται με διαφάνεια και οι καταναλωτές να μπορούν να συγκρίνουν τα προϊόντα με βάση πραγματικά και ομοιόμορφα χαρακτηριστικά.
Ποια τιμολόγια μένουν εκτός
Στο νέο πλαίσιο της ΡΑΑΕΥ δεν θα υπάρχουν προβλέψεις για τα πορτοκαλί και τα πράσινα τιμολόγια, για διαφορετικούς λόγους. Για τα πορτοκαλί προϊόντα έχει ήδη εκδοθεί πρόσφατη Υπουργική Απόφαση, η οποία καθορίζει πλήρως τους κανόνες που τα διέπουν. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος να επαναληφθούν οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις στην απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής.
Αντίστοιχα, τα πράσινα τιμολόγια έχουν δημιουργηθεί με βάση Υπουργική Απόφαση και όχι ως κατηγορία που προβλέπεται από το ρυθμιστικό πλαίσιο. Ως εκ τούτου, και αυτά θα εκφεύγουν του πεδίου εφαρμογής της νέας απόφασης.