Η συνεχιζόμενη καθυστέρηση στην αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων και η αποτυχία υλοποίησης της δικαστικά επικυρωμένης εξυγίανσης του ομίλου Folli Follie έχουν ωθήσει ομάδα ομολογιούχων, που εκπροσωπούν περί το 36% των συνολικών χρεών, να εξετάσουν σοβαρά την προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).
Τα επιχειρήματα εστιάζουν στην παραβίαση του Άρθρου 6 της ΕΣΔΑ (Δικαίωμα σε Δίκαιη Δίκη) λόγω των αδικαιολόγητων καθυστερήσεων που προσεγγίζουν τα οκτώ χρόνια. Παράλληλα, όπως προκύπτει από αλληλογραφία που έχει στην κάτοχή του το iefimerida, απειλούν πως θα προχωρήσουν και σε καταχωρίσεις σε διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης, στρεφόμενοι κατά της Ελλάδας ως επενδυτικού προορισμού, αφού επί χρόνια δεν έχει κλείσει την ανοικτή πληγή της Folli Follie.
Το σχέδιο εξυγίανσης προσκρούει ακόμα σε συνεχή νομικά και διοικητικά εμπόδια
Η κατάσταση παραμένει τεταμένη, αφού η υλοποίηση του σχεδίου εξυγίανσης εξακολουθεί να προσκρούει σε συνεχή νομικά και διοικητικά εμπόδια, ενώ η αντιπαράθεση μεταξύ της τρέχουσας διοίκησης, των πιστωτών και των ελληνικών αρχών έχει λάβει διαστάσεις που αγγίζουν τα όρια των διεθνών συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η κρίση της Folli Follie πυροδοτήθηκε τον Μάιο του 2018, όταν η έκθεση του επενδυτικού ομίλου (hedge fund) Quintessential Capital Management (QCM) αποκάλυψε μια χαώδη απόκλιση μεταξύ των ανακοινωθέντων οικονομικών στοιχείων και της πραγματικής εμπορικής δραστηριότητας του ομίλου στην Ασία. Η μετέπειτα έρευνα από την Alvarez & Marsal και την PricewaterhouseCoopers (PwC) επιβεβαίωσε ότι η οικογένεια Κουτσολιούτσου, ιδρυτές και βασικοί μέτοχοι του ομίλου, είχε στήσει έναν μηχανισμό παραποίησης ισολογισμών που λειτουργούσε για τουλάχιστον 17 έτη, δημιουργώντας μια εικονική εικόνα ευμάρειας μέσω ψευδών τραπεζικών υπολοίπων και ανύπαρκτων θυγατρικών.
Η «ωραιοποίηση» των οικονομικών καταστάσεων οδήγησε σε απώλειες που αγγίζουν το 1,5 δισ.
Η έκταση της απάτης ήταν τέτοια που τα πραγματικά έσοδα στην Ασία ανέρχονταν σε μόλις 116,8 εκατομμύρια δολάρια, την ώρα που η εταιρεία δήλωνε πάνω από 1,1 δισεκατομμύριο δολάρια. Αυτή η συστηματική «ωραιοποίηση» των οικονομικών καταστάσεων οδήγησε σε απώλειες που αγγίζουν το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ για τους μετοχικούς επενδυτές και τους ομολογιούχους.
Παρά τις αρχικές διαψεύσεις, η μετοχή της εταιρείας τέθηκε σε αναστολή διαπραγμάτευσης εντός τριών εβδομάδων από την αποκάλυψη, ενώ η οριστική διαγραφή της από το Χρηματιστήριο Αθηνών (ΧΑ) ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2023, σφραγίζοντας την αποτυχία του παλαιού σχήματος.
Οι ομολογιούχοι που δάνεισαν τη Folli Follie με περίπου 437 εκατ. ευρώ υποστηρίζουν πως είναι τα κύρια θύματα της απάτης, αφού τα κεφάλαιά τους χρησιμοποιήθηκαν για τη διατήρηση μιας ψευδούς βιωσιμότητας και τον προσωπικό πλουτισμό των πρωταιτίων. Η πλευρά Κουτσολιούτσου αρνείται τις κατηγορίες περί προσωπικού πλουτισμού από την υπόθεση. Οι ομολογιούχοι υποστηρίζουν πως μόνο από μερίσματα, κατά την περίοδο 2004-2026 η οικογένεια Κουτσολιούτσου έλαβε σχεδόν 112 εκατ. ευρώ.
Η δικαστική απόφαση του 2024
Τον Ιούνιο του 2024, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Αθηνών εξέδωσε μια ιστορική απόφαση, καταδικάζοντας τα μέλη της οικογένειας Κουτσολιούτσου για σειρά κακουργημάτων, όπως απάτη, πλαστογραφία και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Ο ιδρυτής, Δημήτρης Κουτσολιούτσος, καταδικάστηκε σε 17 έτη κάθειρξης, ενώ η σύζυγός του, Αικατερίνη, σε 10 έτη. Ωστόσο, λόγω της προχωρημένης ηλικίας τους, τους επετράπη να εκτίσουν την ποινή τους υπό κατ' οίκον περιορισμό.
Ο υιός τους, Γεώργιος (Τζώρτζης) Κουτσολιούτσος, πρώην διευθύνων σύμβουλος, καταδικάστηκε σε 11 έτη κάθειρξης και οδηγήθηκε αρχικά στη φυλακή, καθώς κρίθηκε ύποπτος για την τέλεση νέων αδικημάτων. Παρ' όλα αυτά, τον Απρίλιο του 2025 αφέθηκε ελεύθερος με αναστολή μέχρι την εκδίκαση της έφεσης, μια εξέλιξη που οι πιστωτές θεωρούν πως αποτελεί ένδειξη αδυναμίας του δικαστικού συστήματος να επιβάλει ουσιαστική τιμωρία.
Η δίκη σε δεύτερο βαθμό αναμένεται να είναι μακρά, με τις αρχές του 2026 να βρίσκουν την εταιρεία και τους πιστωτές σε μια κατάσταση «νομικής ομηρίας», καθώς οι δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων παραμένουν ενεργές.
Η προβληματική μετάβαση στην FF OpsCo
Στο πλαίσιο του σχεδίου εξυγίανσης δημιουργήθηκε η FF OpsCo ως μια νέα οντότητα που θα αναλάμβανε τις εμπορικές δραστηριότητες της εταιρείας στην Ελλάδα, απαλλαγμένη από τα βάρη του παρελθόντος. Ωστόσο, η διοίκηση της FF OpsCo, υπό τον Γεώργιο Σάμιο και τον Θέμη Καλαποθαράκο, έχει βρεθεί στο στόχαστρο σφοδρών επικρίσεων από την πλευρά των πιστωτών. Οι δύο τελευταίοι φέρονται να απειλούν με αγωγές, καθώς η συγκεκριμένη ομάδα ομολογιούχων τους καταλογίζει στενή σύνδεση με το παλαιό καθεστώς, δηλαδή την οικογένεια Κουτσολιούτσου.
Ταυτόχρονα, οι πιστωτές αναρωτιούνται γιατί η εταιρεία δεν έχει δημοσιεύσει ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις για οκτώ συναπτά έτη, μια παράλειψη που εμποδίζει τους πιστωτές να έχουν σαφή εικόνα της τρέχουσας οικονομικής κατάστασης. Γι’ αυτόν το λόγο η FF OpsCo τέθηκε σε καθεστώς αναστολής καταχώρισης στο ΓΕΜΗ στα τέλη του 2025, λόγω της μη υποβολής οικονομικών καταστάσεων για το 2023.
Σύμφωνα με τους πιστωτές, ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην υλοποίηση του σχεδίου εξυγίανσης είναι η συνεχιζόμενη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας από την Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες (AML).
Παρά το γεγονός ότι το δικαστήριο επικύρωσε τη συμφωνία εξυγίανσης το 2022, οι αρχές αρνούνται να άρουν τις δεσμεύσεις, υποστηρίζοντας ότι τα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να διατηρηθούν για την αποζημίωση των θυμάτων.
Οι πιστωτές αντιτείνουν ότι η δέσμευση είναι δυσανάλογη και παραβιάζει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Σημειώνουν ότι έχουν δεσμευθεί ακίνητα που αποκτήθηκαν δεκαετίες πριν από την έναρξη της απάτης, όπως τα κεντρικά γραφεία στον Άγιο Στέφανο (κατασκευής 1998-2004) και περιουσιακά στοιχεία της Elmec Sport (εξαγοράς 2007). Η αδυναμία αξιοποίησης αυτών των στοιχείων στερεί από την FF OpsCo την απαραίτητη ρευστότητα για τη λειτουργία της και την αποπληρωμή των υποχρεώσεών της προς το δημόσιο και τους εργαζομένους.
Σύμφωνα με τους ομολογιούχους, το «δικονομικό πινγκ πονγκ» μεταξύ διαφόρων δικαστικών βαθμίδων έχει οδηγήσει σε απόγνωση τους επενδυτές, οι οποίοι βλέπουν τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας να απαξιώνονται μέρα με τη μέρα.
Τέλος, η ίδια ομάδα ομολογιούχων υποστηρίζει πως η οικογένεια Κουτσολιούτσου κατάφερε να συσσωρεύσει τεράστια περιουσία στα χρόνια που ωραιοποιούσε τα οικονομικά αποτελέσματα της Folli Follie, την οποία υπολογίζει σε 1,2 δισ. ευρώ. Τα κεφάλαια αυτά προήλθαν από την πώληση ιδίων μετοχών σε υψηλές τιμές (βασισμένες σε αναληθή στοιχεία), την είσπραξη μερισμάτων και συναλλαγές μέσω εξωχώριων εταιρειών, κατά τους ομολογιούχους.
Για παράδειγμα, αναφέρουν πως ο Δημήτρης Κουτσολιούτσος φέρεται να εισέπραξε πάνω από 543 εκατομμύρια ευρώ από πωλήσεις μετοχών μεταξύ 1997 και 2018.
Η πλευρά Κουτσολιούτσου έχει διαψεύσει αυτούς τους ισχυρισμούς κατά τη δικαστική διερεύνηση της υπόθεσης.
Οι πιστωτές υποστηρίζουν ότι είναι αδύνατον να κρυφτούν ποσά άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ χωρίς να αφήσουν ίχνη, και καλούν τις ελληνικές αρχές να ακολουθήσουν τη διαδρομή του χρήματος μέσω ενδιάμεσων εταιρειών.
Τα μέτρα
Οι ομολογιούχοι που αντιδρούν υποστηρίζουν πως για την έξοδο από την κρίση απαιτούνται οι εξής ενέργειες:
- Άμεση δημοσίευση οικονομικών στοιχείων: Η διοίκηση της FF OpsCo πρέπει να προχωρήσει χωρίς άλλη καθυστέρηση στην έκδοση ελεγμένων ισολογισμών για την αποκατάσταση της διαφάνειας.
- Δικαστικός συντονισμός: Είναι απαραίτητη μια νομοθετική ή δικαστική παρέμβαση που θα εξισορροπεί τις ανάγκες της ποινικής διαδικασίας (AML) με τα δικαιώματα των πιστωτών σε μια συμφωνημένη αναδιάρθρωση.
- Ενεργοποίηση της εποπτείας: Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς πρέπει να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στην επίβλεψη της τρέχουσας διοίκησης και στη διασφάλιση της τήρησης των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης.
- Εντατικοποίηση της ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων: Οι αρχές πρέπει να επικεντρωθούν στον εντοπισμό της προσωπικής περιουσίας των Κουτσολιούτσων στο εξωτερικό, χρησιμοποιώντας διεθνή εντάλματα και συνεργασία με ξένες τράπεζες. Επαναλαμβάνουμε πως η πλευρά Κουτσολιούτσου διαψεύδει αυτούς τους ισχυρισμούς.