Με τέσσερις στοχευμένες παρεμβάσεις που έχουν ως στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και την επιτάχυνση των συναλλαγών στις μεταβιβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να φέρει νέα δεδομένα στην αγορά ακινήτων.
Στον πυρήνα των αλλαγών , οι οποίες περιέχονται σε νομοσχέδιο του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη που δόθηκε χθες σε διαβούλευση, βρίσκεται η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας ανάμεσα σε συμβολαιογράφους, Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και Ελληνικό Κτηματολόγιο. Η διασύνδεση των εμπλεκόμενων φορέων φιλοδοξεί να «κόψει» τα πολλαπλά στάδια των διοικητικών διαδικασιών, μειώνοντας τις καθυστερήσεις και περιορίζοντας την ταλαιπωρία για πολίτες και επαγγελματίες.
Παράλληλα, θεσπίζεται ένα νέο, πιο ευέλικτο πλαίσιο μεταβιβάσεων, το οποίο προβλέπει την κατάργηση της υποχρέωσης σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος σε συγκεκριμένες εντός σχεδίου περιοχές, τη δυνατότητα εξόφλησης φόρου κληρονομιάς μέσω του τιμήματος πώλησης, καθώς και μηχανισμό οριστικής αποδέσμευσης κατασχεμένων ακινήτων.
Οι ρυθμίσεις αυτές αναδιατάσσουν τον ρόλο των συμβολαιογράφων και επανακαθορίζουν τη διαδικασία από την αρχή έως το τέλος της συναλλαγής. Πιο αναλυτικά προωθούνται οι ακόλουθες ρυθμίσεις:
One-stop shop οι συμβολαιογράφοι
Οι συμβολαιογράφοι αναλαμβάνουν διευρυμένες αρμοδιότητες, λειτουργώντας ουσιαστικά ως κεντρικό σημείο εξυπηρέτησης (one-stop shop). Πέρα από την προετοιμασία του συμβολαίου και τη συλλογή φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, θα διασυνδέονται απευθείας με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και με την ΑΑΔΕ για ζητήματα φορολογικών απαλλαγών. Ο ενισχυμένος ρόλος τους συνοδεύεται και από αντίστοιχη αναπροσαρμογή της αμοιβής τους.
Επιπλέον, δημιουργείται ειδικός ακατάσχετος λογαριασμός, μέσω του οποίου θα διεκπεραιώνονται το τίμημα και οι σχετικές επιβαρύνσεις. Ο συμβολαιογράφος θα αναλαμβάνει την υποβολή των δηλώσεων φόρου μεταβίβασης, την παρακράτηση και απόδοση οφειλών προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ, καθώς και την καταβολή των δικαιωμάτων του Κτηματολογίου.
Τέλος το υποχρεωτικό τοπογραφικό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
Καταργείται η υποχρέωση σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος για ακίνητα εντός σχεδίου, εφόσον υπάρχει κυρωμένη και μετεγγεγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργεί το Κτηματολόγιο. Στις περιπτώσεις αυτές, το κτηματολογικό φύλλο περιλαμβάνει ήδη το απαραίτητο διάγραμμα, ενώ τα κρίσιμα πολεοδομικά στοιχεία αντλούνται από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
Εξόφληση φόρου κληρονομιάς από το τίμημα
Μέχρι σήμερα, η αδυναμία καταβολής φόρου κληρονομιάς αποτελούσε εμπόδιο για την αξιοποίηση ή πώληση ενός ακινήτου. Πλέον, δίνεται η δυνατότητα ο φόρος να παρακρατείται απευθείας από το τίμημα της μεταβίβασης. Το συμβόλαιο θα μπορεί να υπογράφεται χωρίς προηγούμενη προσκόμιση πιστοποιητικού εξόφλησης, καθώς ο συμβολαιογράφος θα αποδίδει το οφειλόμενο ποσό στο Δημόσιο ταυτόχρονα με την υποβολή της σχετικής δήλωσης.
Αποδέσμευση κατασχεμένων ακινήτων
Παράλληλα, η ΑΑΔΕ αποκτά τη δυνατότητα να εγκρίνει τη μεταβίβαση κατασχεμένων ακινήτων, υπό την προϋπόθεση ότι μέρος του τιμήματος θα παρακρατείται και θα αποδίδεται για την κάλυψη της οφειλής. Το ποσοστό θα καθορίζεται κατά περίπτωση, με βάση το ύψος του χρέους και το ποσό της συναλλαγής.
Οι φάκελοι μεταβίβασης θα ελέγχονται υποχρεωτικά από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ εντός 60 ημερών, ενώ τίθενται σαφείς προθεσμίες για την υποβολή δικαιολογητικών. Οι δηλώσεις φόρου μεταβίβασης υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY από πιστοποιημένο συμβολαιογράφο και τον υπόχρεο, με αναλυτική καταγραφή της κατάστασης, της αξίας και τυχόν μεταβολών του ακινήτου, καθώς και των προβλεπόμενων απαλλαγών.
Η αρμόδια ΔΟΥ εκδίδει πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εντός δέκα εργάσιμων ημερών, ενώ για ακίνητα εκτός αντικειμενικού συστήματος προηγείται εκτίμηση προσωρινής αξίας. Τέλος, εντός 60 ημερών από την ανάρτηση του συμβολαίου στην πλατφόρμα, διενεργείται έλεγχος για τη διασταύρωση των στοιχείων μεταξύ δήλωσης και συμβολαιογραφικής πράξης.
Με τις παρεμβάσεις αυτές, το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να επιταχύνει τις μεταβιβάσεις, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να περιορίσει τα διοικητικά βάρη σε μια αγορά που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αυξημένη κινητικότητα.