Το εθνικό τοπίο εφευρέσεων στην Ελλάδα για το 2025, όπως αποτυπώνεται από την ανάλυση τίτλων προστασίας που ανακτήθηκαν από τη διαδικτυακή υπηρεσία Espacenetτου Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, παρουσιάζει υψηλό βαθμό σύγκλισης με τις διεθνείς τεχνολογικές εξελίξεις και αναδεικνύει ένα ώριμο και ανταγωνιστικό προφίλ καινοτομίας.
Με σταθερή παρουσία και συστηματική συνεργασία με ιδιώτες, επιχειρήσεις, ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικούς φορείς, καθώς και μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων, αναβάθμισης υπηρεσιών και ενίσχυσης της ψηφιακής υποδομής, ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας ενισχύει ουσιαστικά την κουλτούρα προστασίας των αποτελεσμάτων της Έρευνας και της Τεχνολογικής Ανάπτυξης. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός πιο ώριμου, δυναμικού και ανταγωνιστικού εθνικού οικοσυστήματος καινοτομίας.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι συντελεστές του οικοσυστήματος καινοτομίας (φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις, Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα) αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο τη σημασία και τα οφέλη που απορρέουν από την προστασία της διανοητικής τους ιδιοκτησίας.
Το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 1.107 αιτήσεις, που αποτελούν νέο Εθνικό Ρεκόρ και συνιστούν τον βασικό προγνωστικό δείκτη του μελλοντικού χαρτοφυλακίου εφευρέσεων και της τεχνολογικής προοπτικής της χώρας.
Ποια είναι η χωρική Χαρτογράφηση Καινοτομίας στην Ελλάδα;
Η γεωγραφική κατανομή των εφευρέσεων αναδεικνύει 4 ισχυρούς κόμβους, με την Αττική και τη Θεσσαλονίκη να αποτελούν τους δύο μητροπολιτικούς πυλώνες, με εξειδίκευση σε:
- Υγεία, φαρμακευτική, καλλυντικά
- Διαγνωστικά και ψηφιακή υγεία
- Λειτουργικά τρόφιμα
- Βιοτεχνολογία
- Γεωργικά μηχανήματα
- ΤΝ και έξυπνα συστήματα
Η Κρήτη, με ισχυρή τεχνογνωσία και κύριους φορείς το ΙΤΕ και το Πολυτεχνείο Κρήτης, προβάλλεται ως κόμβος προηγμένων τεχνολογιών σε:
- Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- Περιβαλλοντική παρακολούθηση
- IoT και ψηφιακά δίδυμα
- Προηγμένα υλικά
Η Πάτρα, με κύριο φορέα το Πανεπιστήμιο Πατρών, αποτελεί περιφερειακό κόμβο υψηλής τεχνολογίας, με εξειδίκευση σε πολυμερή, σύνθετα υλικά, χημικές διεργασίες, ενεργειακά συστήματα και διαγνωστικές τεχνολογίες. Η Θράκη, με επίκεντρο το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κατοχυρώνει Τεχνολογίες κατασκευών και αγροτικής επεξεργασίας. Παράλληλα, αναδύονται μικρότερες βάσεις καινοτομίας σε Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία, κυρίως από ΜμΕ και μεμονωμένους εφευρέτες. Αντίθετα, τέλος, η νησιωτική Ελλάδα (πλην Κρήτης) εμφανίζει σημαντικό κενό στην παραγωγή τεχνολογικής καινοτομίας.
Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις — Η δύναμη της εμπορευματοποίησης
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον πυρήνα της τεχνολογικής παραγωγής που φτάνει στην αγορά, με σημαντικές εξαγωγικές δυνατότητες. Εμφανίζονται εξαιρετικά ενεργές σε:
- Καλλυντικά και τρόφιμα
- Εφαρμογές ΤΝ
- Βιομηχανικά συστήματα
- Παραγωγική και εφαρμοσμένη καινοτομία
Μεμονωμένοι Εφευρέτες — Η δημιουργική δεξαμενή
Οι μεμονωμένοι εφευρέτες συμβάλλουν σε εξειδικευμένες μηχανολογικές, γεωργικές και ενεργειακές λύσεις, συχνά τροφοδοτώντας ΜμΕ ή περιφερειακά οικοσυστήματα καινοτομίας.
Πιο εξειδικευμένα, με την ανάλυση Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΔΕ) και Πιστοποιητικών Υποδειγμάτων Χρησιμότητας (ΠΥΧ) που δημοσιεύθηκαν στην Ελλάδα, σκιαγραφείται ένα εξαιρετικά δομημένο και ώριμο εθνικό Οικοσύστημα Καινοτομίας, με σπουδαία στρατηγικά συμπεράσματα για το 2025. Συγκεκριμένα,
- Ο τομέας Υγείας – Τροφίμων – Φαρμακευτικής, αναδεικνύεται ως ο κυρίαρχος πυλώνας τεχνολογικής ανάπτυξης, υποστηριζόμενος από μια ισχυρή ακαδημαϊκή, ερευνητική και βιομηχανική βάση, η οποία συμβάλλει καθοριστικά στη δημιουργία νέας γνώσης και στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων.
- Ο Πυλώνας της Πράσινης Ενέργειας και της Περιβαλλοντικής Τεχνολογίας αποτελεί τον δεύτερο ισχυρό άξονα καινοτομίας, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για την πράσινη μετάβαση, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
- Η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες καταγράφουν ταχεία και συστηματική ανάπτυξη, με ιδιαίτερη έμφαση στο διαδίκτυο των πραγμάτων (IoT), τα έξυπνα συστήματα και τις τεχνολογίες δεδομένων, ενισχύοντας τη μετάβαση της χώρας σε ένα μοντέλο καινοτομίας βασισμένο στη ψηφιακή μετασχηματιστική ικανότητα.
- Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα λειτουργούν ως η θεμελιώδης ραχοκοκαλιά του εθνικού συστήματος καινοτομίας, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναδεικνύονται σε βασικούς φορείς εμπορευματοποίησης και εφαρμοσμένης καινοτομίας. Η συμπληρωματική αυτή σχέση ενισχύει τη διασύνδεση έρευνας–αγοράς και επιταχύνει τη μεταφορά τεχνολογίας.
Η τεχνολογική δραστηριότητα κατά την ανάλυση των IPC main groups και subgroups του διεθνούς ιεραρχικού συστήματος ταξινόμησης εφευρέσεων, αποκαλύπτει τρεις ισχυρούς τεχνολογικούς πυλώνες, οι οποίοι διαμορφώνουν το εθνικό προφίλ καινοτομίας για το 2025.
1. Υγεία - Φαρμακευτικά - Λειτουργικά Τρόφιμα - Διαγνωστικά
Ο πρώτος πυλώνας αποτελεί τον ισχυρότερο τεχνολογικό τομέα της χώρας μας, με έντονη δραστηριότητα σε:
- Φαρμακευτικά σκευάσματα και θεραπευτικές συνθέσεις
- Φυσικά εκχυλίσματα και λειτουργικά τρόφιμα
- Δερμοκαλλυντικά
- Διαγνωστικές τεχνολογίες, βιοαισθητήρες και μοριακές δοκιμασίες
Με υψηλή τεχνολογική πυκνότητα στους τομείς της βιοϊατρικής, των θεραπευτικών συνθέσεων και των διαγνωστικών μεθόδων, επιβεβαιώνεται ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρή επιστημονική και βιομηχανική βάση στην υγεία, συνδυάζοντας βιοϊατρική έρευνα, παραδοσιακά συστατικά και κλινικές εφαρμογές.
2. Περιβάλλον - Ενέργεια - Βιομηχανικά Συστήματα
Ο δεύτερος πυλώνας ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και την ανάπτυξη βιώσιμων υποδομών.
Οι εφευρέσεις αυτές αποτυπώνουν μια τεχνολογική κατεύθυνση που ενισχύει τη βιωσιμότητα, την ενεργειακή αυτονομία και τις πράσινες υποδομές και επικεντρώνονται σε:
- Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (κύμα, αιολική, υδροηλεκτρική)
- Επεξεργασία νερού και καθαρισμό αερίων
- Μηχανικά και βιομηχανικά συστήματα
- Δομικά υλικά και τεχνολογίες μόνωσης
3. Τεχνητή Νοημοσύνη - Ψηφιακά Συστήματα - Έξυπνες Τεχνολογίες
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδεικνύεται σε καταλύτη καινοτομίας, ενσωματωμένη σε:
- Διαγνωστικά συστήματα
- Περιβαλλοντική παρακολούθηση
- Ψηφιακά δίδυμα
- Fintech εφαρμογές
- IoT και αυτοματοποίηση
Η συν‑εμφάνιση των IPC G06N–G16H επιβεβαιώνει την ενσωμάτωση της ΤΝ σε υγεία, περιβάλλον, logistics, πολεοδομία και βιομηχανική βελτιστοποίηση, στοιχείο που χαρακτηρίζει οικοσυστήματα υψηλής ψηφιακής ωριμότητας.
Οι Φορείς που οδηγούν την Ελληνική Καινοτομία:
Πανεπιστήμια Ερευνητικά Ιδρύματα, η ραχοκοκαλιά της Γνώσης
Τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά Ιδρύματα αποτελούν τον ισχυρότερο μοχλό παραγωγής τεχνολογίας. Πρωταγωνιστές σε δημοσιευμένα Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας είναι:
1. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)
2. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Πολυτεχνείο Κρήτης
3. ΕΚΕΤΑ & ΕΚΠΑ
Ιδιαίτερη δραστηριότητα παρουσιάζει και ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός – ΔΗΜΗΤΡΑ, ενώ συχνά παρατηρούνται συνυποβολές με ΜμΕ, ενισχύοντας τη διασύνδεση έρευνας–αγοράς.
