Νέο κύμα δικαστικών προσφυγών αναμένεται μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη.
Νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση 6/2026 θα αποτελέσει τη βάση για ένα νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων, όχι μόνο από δανειολήπτες που υπάγονται στον νόμο, αλλά και από όσους έχουν συνάψει ρυθμίσεις με τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).
Όπως εξηγούν, η σημασία της απόφασης δεν βρίσκεται μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά κυρίως στη νομική της συλλογιστική.
Η Ολομέλεια δίνει έμφαση στην αρχή της αναλογικότητας, στην προστασία του οικονομικά αδύναμου οφειλέτη και στην αποφυγή επιβαρύνσεων που οδηγούν σε υπέρμετρη αύξηση της οφειλής. Αυτή η επιχειρηματολογία, σύμφωνα πάντα με νομικούς κύκλους, αναμένεται να αξιοποιηθεί ευρύτερα σε υποθέσεις όπου αμφισβητείται ο τρόπος υπολογισμού τόκων, εξόδων και λοιπών επιβαρύνσεων σε συμβάσεις αναδιάρθρωσης δανείων, αλλά και σε περιπτώσεις όπου δανειολήπτες υποστηρίζουν ότι οι απαιτήσεις των servicers υπερβαίνουν το πραγματικό ύψος της οφειλής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν υποθέσεις που βασίζονται στις διατάξεις περί καταχρηστικών γενικών όρων συναλλαγών, στην αρχή της καλής πίστης κατά την εκτέλεση των συμβάσεων, καθώς και στην υποχρέωση διαφάνειας στον προσδιορισμό των απαιτήσεων από funds και διαχειριστές.
Η απόφαση της Ολομέλειας αναμένεται να χρησιμοποιηθεί ως ισχυρό νομολογιακό επιχείρημα, καθώς αναγνωρίζει ότι η αντιμετώπιση του υπερχρεωμένου οφειλέτη δεν μπορεί να αποσυνδέεται από τον κοινωνικό σκοπό της ρύθμισης και από την ανάγκη πραγματικής δυνατότητας αποπληρωμής.
Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η απόφαση αφορά δανειολήπτες που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη. Όσοι, δηλαδή, δεν έχουν κινηθεί δικαστικά θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε προσφυγή, προκειμένου να διεκδικήσουν την εφαρμογή της.
Σε ό,τι αφορά τώρα στο ζήτημα της αναδρομικότητας, αυτό δεν εξετάστηκε από την Ολομέλεια, καθώς δεν περιλαμβανόταν στο προδικαστικό ερώτημα που είχε υποβάλει το Πρωτοδικείο Ιωαννίνων και επί του οποίου εκδόθηκε η απόφαση. Συνεπώς, και για το συγκεκριμένο θέμα αναμένεται να ακολουθήσουν νέες δικαστικές προσφυγές για ποσά που έχουν καταβληθεί με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού τόκων.
Το σκεπτικό
Το σκεπτικό της απόφασης, που ήδη βρίσκεται στο «μικροσκόπιο» πολλών νομικών, δείχνει ότι οι ανώτατοι δικαστές δεν περιορίστηκαν σε μια στενή γραμματική ερμηνεία των διατάξεων. Αντίθετα, προσέγγισαν τη ρύθμιση με βάση τον κοινωνικό και οικονομικό της σκοπό.
Με την κρίση ότι οι τόκοι υπολογίζονται επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου, η Ολομέλεια έδωσε έμφαση στην προστασία των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και στην ανάγκη οικονομικής επανένταξής τους.
Στο σκεπτικό τονίζεται ότι η συγκεκριμένη ερμηνεία υπηρετεί τον σκοπό του νόμου, ο οποίος αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων που προκάλεσε η υπερχρέωση.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι ο νόμος Κατσέλη δεν ρυθμίζει μια απλή τραπεζική σχέση δανεισμού, αλλά μια ειδική δικαστική διαδικασία ρύθμισης οφειλών, όπου δεν δικαιολογείται μηχανισμός εκτοκισμού του συνολικού κεφαλαίου χωρίς ρητή πρόβλεψη. Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι πρόκειται για εξαιρετικό προστατευτικό καθεστώς που αφορά πρόσωπα σε πραγματική οικονομική αδυναμία.