«Γέφυρες» προς τη μεγάλη μάζα των ψηφοφόρων της, που εμφανίζεται αποστασιοποιημένη στις δημοσκοπήσεις και στις έρευνες αγοράς, ρίχνει η κυβέρνηση, προτάσσοντας μέτρα ελάφρυνσης και αποκατάστασης της φορολογικής δικαιοσύνης σε αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες.
Μόνο τυχαίο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ότι ο Κ. Μητσοτάκης άρχισε να ξεδιπλώνει το «πακέτο» των 3,5 δισ. ευρώ (πλήρης ωρίμανση) ξεκινώντας από τους επαγγελματίες, οι οποίοι διαμαρτύρονται -όχι πάντα αδίκως- για τις στρεβλώσεις και τις αδικίες από την εφαρμογή του τεκμαρτού εισοδήματος. Όλες οι πληροφορίες συνέκλιναν ότι επίκειται δραστικό «κούρεμα» αυτών των τεκμηρίων, όπερ και εγένετο.
«Κούρεμα» με την «ψιλή» στα τεκμήρια των επαγγελματιών
Το ότι υπήρχε πρόβλημα φοροδιαφυγής στον συγκεκριμένο κλάδο δεν είναι μυστικό. Άλλωστε, συχνά-πυκνά οι τεχνοκράτες της Κομισιόν μάς κρεμούσαν στα «μανταλάκια» επειδή οι φοροελεγκτικοί μηχανισμοί δεν μπορούσαν να κλείσουν αυτές τις «τρύπες» απώλειας εσόδων. Η λύση που επελέγη, μέχρι να ωριμάσουν τα ψηφιακά εργαλεία της ΑΑΔΕ με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης, δεν ήταν εύκολη πολιτικά, ωστόσο κρίθηκε επιβεβλημένη. Το πρόβλημα εξαρχής ήταν ότι, μαζί με τα «ξερά», κινδύνευαν να καούν και τα «χλωρά», αφού ο τεκμαρτός υπολογισμός των εισοδημάτων εγγενώς έχει το στοιχείο της αδικίας.
Η ρίζα του «κακού» δεν ήταν τόσο η σύνδεση του τεκμαρτού εισοδήματος με τον κατώτατο μισθό, όσο οι προσαυξήσεις, που μπορούσαν εν πολλοίς να λειτουργήσουν τιμωρητικά. Και εδώ γίνεται η καίρια παρέμβαση. Από φέτος κιόλας καταργείται στην πράξη το μεγαλύτερο μέρος του τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια συνέπειας, τα οποία, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, καλύπτουν πάνω από το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών. Για παράδειγμα, η μη διασύνδεση POS - ταμειακής μηχανής αντιμετωπίζεται, πλέον, ως εξαίρεση στον κανόνα συμμόρφωσης.
Συγκεκριμένα, καταργούνται οι δύο προσαυξήσεις που μπορούσαν να αυξήσουν ασύμμετρα το τεκμαρτό εισόδημα:
- το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας,
- το 5% της διαφοράς του τζίρου από τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ.
Έτσι, ένας συνεπής επαγγελματίας δεν θα επιβαρύνεται πλέον τεκμαρτά επειδή απασχολεί εργαζομένους ή επειδή έχει μεγαλύτερο τζίρο από τον μέσο όρο του κλάδου του. Ας δούμε κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα από τα οποία προκύπτει το όφελος για τους επαγγελματίες:
Μικρή επιχείρηση εστίασης, με λειτουργία 15 ετών και 5 εργαζομένους με ετήσια μισθοδοσία 105.000 ευρώ, είχε τεκμαρτό εισόδημα 27.244 ευρώ και φόρο 4.783 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση η βάση υπολογισμού πέφτει στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ, άρα η φορολογική επιβάρυνση μειώνεται πάνω από το μισό.
Ανάλογη ελάφρυνση έχει και ένα μίνι μάρκετ, με 7 έτη λειτουργίας και έναν εργαζόμενο με ετήσιο μισθολογικό κόστος 18.000 ευρώ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μόνο επειδή η ατομική επιχείρηση απασχολεί έναν εργαζόμενο, το τεκμαρτό εισόδημα εκτινάσσεται στα 20.500 ευρώ, αντί 14.168 ευρώ, με τον αναλογούντα φόρο να ξεπερνά τα 3.000 ευρώ.
Σε άλλη περίπτωση, τεχνίτης με 12 έτη υπηρεσίας, κόστος μισθοδοσίας 15.000 ευρώ και υπέρβαση τζίρου σε σχέση με τον ΚΑΔ του, βαρυνόταν με τεκμήριο 17.956 ευρώ και φόρο 2.491 ευρώ. Με το «κούρεμα» αυτών των προσαυξήσεων, ο φόρος του χαμηλώνει κατά 500 ευρώ.
Τι μένει μέχρι να καταργηθεί όταν ωριμάσουν όλα τα ψηφιακά «εργαλεία» της ΑΑΔΕ; Μένει μόνο ως ελάχιστη βάση ο κατώτατος μισθός με τις τριετίες, και η λογική είναι ότι κάποιος που ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα δεν μπορεί να εμφανίζει ως ελάχιστο εισόδημα λιγότερα από έναν εργαζόμενο που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό. Και, με αυτό ακριβώς το δεδομένο, αναμένεται ένταση των ελέγχων σε δραστηριότητες με υψηλά ποσοστά παραβατικότητας, έτσι ώστε να αποκατασταθεί και το αίσθημα της φορολογικής δικαιοσύνης μεταξύ των υπόλοιπων, συνεπών επαγγελματιών.
Ειδική παρέμβαση για τα ταξί
Αυτονόητη μεν, πλην όμως καίρια, κρίνεται και η διορθωτική παρέμβαση στον τεκμαρτό υπολογισμό του εισοδήματος στα ταξί, που αποτελούσε μια από τις αιτίες για τις συχνές κινητοποιήσεις τους.
Έτσι, για τους εκμεταλλευτές ταξί προβλέπεται ειδική διόρθωση του τεκμηρίου, ώστε να αντανακλά το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος. Το τεκμήριο μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας. Εάν, για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας έχει το 50% ενός ταξί, το τεκμήριο μειώνεται κατά 50%. Με αυτόν τον τρόπο, κάποιος που κατέχει μέρος ενός ταξί δεν φορολογείται πλέον σαν να εκμεταλλεύεται το σύνολο του οχήματος. Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο τα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, περιπτώσεις που συνήθως προκύπτουν λόγω κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.
Οι φοροαπαλλαγές των αγροτών
Η δεύτερη ομάδα που τέθηκε στην κορυφή της λίστας των εξαγγελιών είναι οι αγρότες, με τους οποίους η κυβέρνηση βρέθηκε επί μήνες σε σκληρή αντιπαράθεση. Με δεδομένη την επίμονη πίεση του αυξημένου ενεργειακού κόστους, τις αυξήσεις στις πρώτες ύλες αλλά και τις δραματικές επιπτώσεις από τις ζωονόσους, κρίθηκε επιβεβλημένη η ουσιαστική τους ελάφρυνση, όχι με επιδοματικές ενισχύσεις αλλά με φοροελαφρύνσεις.
Από φέτος κιόλας μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, κι έτσι μείωση φόρου θα δουν 47.091 από τους 245.907 αγρότες, ενώ για αγρότη χωρίς παιδιά το αφορολόγητο αυξάνεται από 8.633 σε 22.204 ευρώ. Το μέγιστο όφελος φτάνει τα 2.900 ευρώ. Για παράδειγμα, αγρότης χωρίς παιδιά με εισόδημα 15.000 ευρώ, που πλήρωνε 1.183 ευρώ φόρο, πλέον δεν θα πληρώνει φόρο, ενώ ακόμα μεγαλύτερο είναι το όφελος για όσους κινούνται στο όριο των 20.000 ευρώ, καθώς γλιτώνουν από φόρο 2.283 ευρώ.
Αυτός ο μηδενικός συντελεστής ως τα 20.000 ευρώ συμπαρασύρει προς τα κάτω και τις επιβαρύνσεις σε υψηλότερα αγροτικά εισοδήματα. Έτσι, αγρότης με εισόδημα 30.000 ευρώ θα έχει ελάφρυνση 2.900 ευρώ.
Αγρότες και επαγγελματίες θα δουν το χρώμα του χρήματος στην τσέπη τους με την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων του 2027, με το όφελος για αυτούς να υπολογίζεται σε περίπου 880 εκατ. ευρώ.