Σημάδια επιτάχυνσης παρουσιάζει ο πληθωρισμός σε Ελλάδα και Ευρωζώνη, ανατρέποντας την πορεία αποκλιμάκωσης των τελευταίων μηνών, καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τις πιέσεις στο ενεργειακό κόστος.
Τα στοιχεία για τον Μάρτιο του 2026 αποτυπώνουν καθαρά την αλλαγή τάσης, με τις τιμές ενέργειας να λειτουργούν ως βασικός καταλύτης για την άνοδο του γενικού δείκτη τιμών.
Σύμφωνα με ανάλυση της τράπεζας της Ελλάδος στην Ευρωζώνη, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,6% τον Μάρτιο, αυξημένος σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες, ενώ στην Ελλάδα έφθασε το 3,4%, παραμένοντας αισθητά υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίστοιχα, στις Ηνωμένες Πολιτείες ο πληθωρισμός ενισχύθηκε στο 3,3%, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η άνοδος των τιμών δεν αποτελεί ευρωπαϊκό φαινόμενο αλλά έχει παγκόσμια διάσταση.
Η βασική αιτία της νέας ανόδου εντοπίζεται στις διεθνείς τιμές ενέργειας, οι οποίες αυξήθηκαν σημαντικά λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Οι αγορές ενέργειας χαρακτηρίζονται από έντονη μεταβλητότητα, ωστόσο διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, επηρεάζοντας άμεσα τόσο το κόστος παραγωγής όσο και τις τελικές τιμές καταναλωτή, σημειώνει η Τράπεζα της Ελλάδος
Εκτινάχθηκε ο ενεργειακός πληθωρισμός
Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η επίδραση της ενέργειας ήταν καθοριστική. Μετά από μια περίοδο αρνητικών ρυθμών μεταβολής τους πρώτους μήνες του έτους, ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε τον Μάρτιο, φθάνοντας στο 7,7%. Σημαντική άνοδος καταγράφηκε κυρίως στα υγρά καύσιμα και στα καύσιμα μεταφορών, επιβαρύνοντας τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή, ο δομικός πληθωρισμός –που εξαιρεί ενέργεια και τρόφιμα– εμφανίζει σημάδια αποκλιμάκωσης στην Ελλάδα, υποχωρώντας στο 2,7%. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη μείωση των πιέσεων σε υπηρεσίες και βιομηχανικά αγαθά εκτός ενέργειας, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εσωτερικές πληθωριστικές πιέσεις περιορίζονται, παρά τη νέα ενεργειακή κρίση.
Παρά τη σχετική αυτή βελτίωση, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλότερο πληθωρισμό σε σύγκριση με την Ευρωζώνη, κυρίως λόγω παραγόντων όπως η ισχυρή τουριστική ζήτηση, η αύξηση των μισθών και οι πιέσεις στα ενοίκια. Οι υπηρεσίες παραμένουν ένας από τους βασικούς πυλώνες του πληθωρισμού, με αυξήσεις που ξεπερνούν το 3,5%.
Σε διεθνές επίπεδο, οι αγορές έχουν ήδη ενσωματώσει την αλλαγή των συνθηκών. Οι πληθωριστικές προσδοκίες, τόσο στην Ευρωζώνη όσο και στις ΗΠΑ, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, παρά μια ελαφρά υποχώρηση τον τελευταίο μήνα. Η αντίδραση των αγορών ήταν εντονότερη στην Ευρώπη, γεγονός που αποδίδεται στη μεγαλύτερη εξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών από εισαγόμενη ενέργεια.
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες συνέπειες και στη νομισματική πολιτική. Οι επενδυτές πλέον αναμένουν αυστηρότερη στάση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, με πιθανές δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του 2026. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αγορές θεωρούν πιο πιθανό ένα σενάριο διατήρησης των επιτοκίων στα τρέχοντα επίπεδα, παρά μια μείωσή τους.
Πώς κινήθηκαν οι διεθνείς τιμές πρώτων υλών
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς τιμές πρώτων υλών παρουσιάζουν μικτή εικόνα. Τα βιομηχανικά μέταλλα αρχικά υποχώρησαν λόγω φόβων για επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά στη συνέχεια ανέκαμψαν, ενώ οι αγροτικές τιμές παρέμειναν σχετικά σταθερές. Σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας παραμένει και το κόστος μεταφορών, καθώς οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και οι διαταραχές στα θαλάσσια δρομολόγια συνεχίζουν να επηρεάζουν την εφοδιαστική αλυσίδα.
Όπως τονίζει η ΤτΕ στην ελληνική οικονομία, οι πρόδρομοι δείκτες δείχνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν βραχυπρόθεσμα. Ο δείκτης PMI στη μεταποίηση καταγράφει αύξηση του κόστους εισροών στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022, με τις επιχειρήσεις να μετακυλίουν μέρος του αυξημένου κόστους στους καταναλωτές. Παράλληλα, οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης αυξάνονται στους τομείς της μεταποίησης και του λιανεμπορίου.
Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια επιβεβαιώνουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει ένα επίμονο φαινόμενο. Για το 2026, εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα διαμορφωθεί στο 2,6%, ενώ στην Ελλάδα στο 3,1%. Στη συνέχεια αναμένεται σταδιακή αποκλιμάκωση, με τον δείκτη να υποχωρεί κοντά στο 2% έως το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές ενέργειας θα εξομαλυνθούν.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι παραμένουν ανοδικοί. Η διάρκεια και η ένταση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία των τιμών. Ένα πιο παρατεταμένο ή έντονο επεισόδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο του ενεργειακού κόστους και σε νέα επιδείνωση του πληθωρισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.