Η νίκη των Δημοκρατικών φέρνει αυστηρότερο έλεγχο στην ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ, με πιθανές συνέπειες για τις επενδύσεις και τις διεθνείς συμφωνίες.
Το κόστος της βενζίνης, οι λογαριασμοί ρεύματος, και οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν μεταφέρονται πλέον στο επίκεντρο της σύγκρουσης ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και το νέο Κογκρέσο. Με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν τον έλεγχο τόσο της Γερουσίας όσο και της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο Αμερικανός πρόεδρος θα συναντά από τις αρχές του 2027 περισσότερα εμπόδια στην προώθηση της ενεργειακής του πολιτικής.
Οι αλλαγές ενδιαφέρουν άμεσα και την Ευρώπη: από τις εξαγωγές αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) έως τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και την προσπάθεια αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον επηρεάζουν το κόστος και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Σε κάθε περίπτωση, η εκλογική ανατροπή δεν συνεπάγεται αυτόματη εγκατάλειψη της πολιτικής Τραμπ υπέρ των ορυκτών καυσίμων. Ο Λευκός Οίκος διατηρεί την εκτελεστική εξουσία και ο πρόεδρος μπορεί να ασκεί βέτο στα νομοσχέδια. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν κυρίως ισχυρότερη δυνατότητα ελέγχου, πίεσης και διαπραγμάτευσης για τη χρηματοδότηση των κυβερνητικών προτεραιοτήτων.
Το πρώτο μέτωπο είναι οι τιμές καυσίμων και ο πόλεμος με το Ιράν
Η άνοδος των τιμών βενζίνης και ντίζελ επιβάρυνε τους Αμερικανούς καταναλωτές και τροφοδότησε τη δυσαρέσκεια που καταγράφηκε στις κάλπες. Για τους Δημοκρατικούς, επομένως, η ενεργειακή ακρίβεια αποτελεί ζήτημα πρώτης γραμμής.
Ο έλεγχος των κοινοβουλευτικών επιτροπών τούς επιτρέπει να εξετάσουν τις αποφάσεις για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν, τις οικονομικές συνέπειές τους και την κερδοφορία των πετρελαϊκών εταιρειών κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι Δημοκρατικοί Γερουσιαστές Σέλντον Γουάιτχαουζ και Ελίζαμπεθ Γουόρεν έχουν ήδη ζητήσει εξηγήσεις από μεγάλες ενεργειακές επιχειρήσεις για τα κέρδη τους εν μέσω πολέμου.
Παράλληλα, μέσω της διαδικασίας έγκρισης κονδυλίων, οι Δημοκρατικοί μπορούν να αυξήσουν την πίεση προς την κυβέρνηση για τη συνέχιση και τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Ασφαλώς αυτό δε σημαίνει ότι το «μπλε» Κογκρέσο μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο ή να επιβάλλει συμφωνία με την Τεχεράνη. Οι στρατιωτικές και διπλωματικές αποφάσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον Λευκό Οίκο. Είναι γεγονός ότι η μεγάλη υποχώρηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά τις εκλογές αποτυπώνει προσδοκίες εξομάλυνσης. Η επιβεβαίωσή τους, όμως, θα κριθεί από τις εξελίξεις στο πεδίο και από την ασφάλεια των διελεύσεων στα Στενά του Ορμούζ.
Η εικόνα για τις εξαγωγές αμερικανικού LNG
Για την ευρωπαϊκή αγορά, ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα είναι αν η νέα πλειοψηφία μπορεί να επηρεάσει τις εξαγωγές αμερικανικού LNG.
Η Ευρώπη έχει στραφεί περισσότερο στο LNG μετά τη δραστική μείωση των ροών ρωσικού αερίου. Οι ΗΠΑ αποτελούν βασικό προμηθευτή της, γεγονός που προσδίδει στις αμερικανικές εξαγωγές τόσο εμπορική όσο και γεωπολιτική σημασία.
Η αλλαγή στο Κογκρέσο δεν αναμένεται να ανατρέψει συνολικά αυτή την πολιτική, η οποία διαθέτει υποστήριξη και μεταξύ των Δημοκρατικών. Σύμφωνα με την S&P Global Energy, πιθανότερη εξέλιξη είναι η ενίσχυση του ελέγχου στις εταιρείες του κλάδου και ενδεχομένως η αύξηση των εμποδίων στην προώθηση νέων έργων. Το εκλογικό αποτέλεσμα, συνεπώς, δεν προδιαγράφει περιορισμό των αμερικανικών εξαγωγών LNG προς τη Ευρώπη, θολώνει ωστόσο σε ένα βαθμό το τοπίο για τις μελλοντικές επενδύσεις, ιδίως σε όσες εξαρτώνται ακόμη από αδειοδοτήσεις και χρηματοδότηση.
Οι προοπτικές των νέων παραχωρήσεων για εξορύξεις πετρελαίου
Η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής Τραμπ για την Ενεργειακή Κυριαρχία των ΗΠΑ.
Στην κατεύθυνση αυτή, η κυβέρνηση έχει επιδιώξει περισσότερες παραχωρήσεις σε ομοσπονδιακές εκτάσεις, ευκολότερες αδειοδοτήσεις και χαλάρωση περιβαλλοντικών περιορισμών. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ότι οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν επαρκή άμεσα εργαλεία για να ακυρώσουν το πρόγραμμα πετρελαϊκών παραχωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των αμφιλεγόμενων σχεδίων στην Αλάσκα. Μπορούν, όμως, να διερευνήσουν τις σχέσεις της πετρελαϊκής βιομηχανίας με τον Λευκό Οίκο και να εξετάσουν εάν συγκεκριμένες επιχειρήσεις ευνοήθηκαν από κυβερνητικές αποφάσεις.
Ταυτόχρονα, η έγκριση των ομοσπονδιακών δαπανών τούς δίνει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ. Ο Τραμπ θα πρέπει πλέον να διαπραγματεύεται με μια αντιπολιτευόμενη πλειοψηφία για νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες υπέρ των υδρογονανθράκων.
Η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ένα ακόμη μέτωπο αφορά την απόφαση της κυβέρνησης να επιτρέψει εισαγωγές ρωσικού ντίζελ, επιδιώκοντας να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές καυσίμων. Η επιλογή είχε προκαλέσει αντιδράσεις ήδη πριν από τις εκλογές. Δημοκρατικοί γερουσιαστές είχαν ζητήσει έρευνα για τη συμβατότητα της συμφωνίας με την αμερικανική νομοθεσία περί κυρώσεων, καθώς και για τις προϋποθέσεις χορήγησης εξαιρέσεων. Με την ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου, αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα να απαιτήσουν στοιχεία και εξηγήσεις από την κυβέρνηση.
Η αυστηρότερη εποπτεία, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτόματη ακύρωση των εξαιρέσεων που έχουν ήδη εγκριθεί. Μια νομοθετική ανατροπή θα απαιτούσε είτε τη συναίνεση του προέδρου είτε επαρκή διακομματική υποστήριξη για την υπέρβαση ενδεχόμενου βέτο.
Για την Ευρώπη, οι νέες ισορροπίες ενδέχεται να ενισχύσουν την πίεση για αυστηρότερη εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Μόσχας. Παραμένει, ωστόσο, η αβεβαιότητα για τον συντονισμό των αποφάσεων στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Αιολικά και φωτοβολταϊκά: Επιστρέφει η συζήτηση για τα κίνητρα
Στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται μία από τις εντονότερες συγκρούσεις μεταξύ Κογκρέσου και Λευκού Οίκου. Ο Τραμπ έχει προωθήσει τον περιορισμό των ομοσπονδιακών κινήτρων για την καθαρή ενέργεια, ενώ έχει επανειλημμένα στραφεί κατά των υπεράκτιων αιολικών.
Οι Δημοκρατικοί ενδέχεται να ελέγξουν συμφωνίες επιστροφής μισθωμάτων σε εταιρείες ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη παραχωρήσεων, καθώς αμφισβητούν τη νομιμότητά τους.
Στο τραπέζι μπορεί επίσης να επανέλθει η αποκατάσταση ορισμένων φορολογικών κινήτρων του Inflation Reduction Act. Ο νόμος της κυβέρνησης Μπάιντεν, που θεσπίστηκε το 2022, ενίσχυσε τις πράσινες επενδύσεις, πριν τα σχετικά κίνητρα περιοριστούν δραστικά με τη φορολογική μεταρρύθμιση των Ρεπουμπλικανών το 2025. Η πρόθεση επαναφοράς τους, πάντως, απέχει από την εφαρμογή. Χωρίς συμφωνία με τον Λευκό Οίκο, μια ευρεία νομοθετική αλλαγή παραμένει δύσκολη.
Δίκτυα και data centers: Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό
Περισσότερα περιθώρια συνεννόησης υπάρχουν στην αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων και στην αντιμετώπιση των πιέσεων που προκαλεί η ταχεία ανάπτυξη των data centers. Οι αυξημένες ανάγκες ηλεκτροδότησης θέτουν ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιο μέρος του κόστους των νέων υποδομών θα αναλάβουν οι τεχνολογικές επιχειρήσεις και ποιο θα μεταφερθεί στους υπόλοιπους καταναλωτές;
Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι η μεγαλύτερη συμμετοχή των εταιρειών τεχνολογίας στις σχετικές δαπάνες, η αυστηρότερη εποπτεία των μεγάλων καταναλωτών και ο ταχύτερος εκσυγχρονισμός των δικτύων. Η απλούστευση των αδειοδοτήσεων μπορεί να διευκολύνει αυτές τις επενδύσεις. Ωστόσο, η διαμόρφωση συμφωνίας παραμένει σύνθετη, καθώς οι αλλαγές αφορούν παράλληλα έργα καθαρής ενέργειας και υποδομές ορυκτών καυσίμων.
Πυρηνική ενέργεια και κρίσιμα ορυκτά: Συνεργασία με προϋποθέσεις
Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου μπορεί να φέρει αυστηρότερο έλεγχο και στις συμφωνίες πυρηνικής συνεργασίας με τρίτες χώρες. Μεγαλύτερη δυνατότητα διακομματικής σύγκλισης εμφανίζεται στην ανάπτυξη προηγμένων πυρηνικών τεχνολογιών και στην εμπορική αξιοποίηση της σύντηξης.
Αντίστοιχα, στα κρίσιμα ορυκτά, ο στόχος περιορισμού της εξάρτησης από την Κίνα διαθέτει ευρύτερη πολιτική υποστήριξη. Οι διαφωνίες αφορούν περισσότερο τον τρόπο επίτευξής του: τη χρηματοδότηση, τη διαφάνεια των συμφωνιών και τον ρόλο του αμερικανικού κράτους σε μεταλλευτικές επιχειρήσεις.
Η επόμενη διετία θα δείξει αν η ανάγκη για φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια μπορεί να οδηγήσει σε συμβιβασμούς. Για την Ευρώπη, το ζητούμενο παραμένει συγκεκριμένο: σταθερές προμήθειες LNG, συντονισμός στις κυρώσεις και λιγότερη αβεβαιότητα γύρω από τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον.