Με μεγαλύτερη στόχευση στους πραγματικούς κινδύνους και τον ταχύτερο εντοπισμό τους και περιορισμό της γραφειοκρατίας ο SSM, o Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας περνάει πλέον στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης για τη σύγκριση των ευρημάτων και εποπτικών μέτρων σε ολόκληρο του ευρωσύστημα.
Πλέον στους επιτόπιους έλεγχους του SSM, που αποτελούν βασικό εργαλείο της τραπεζικής εποπτείας από το 2014, μπαίνει η τεχνητή νοημοσύνη. Όπως εξηγεί ο Patrick Montagner, μέλους του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ «έχουμε εισαγάγει σε ολόκληρο τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) ένα εργαλείο που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη και παρέχει στους επόπτες πρόσβαση σε συγκρίσιμα ευρήματα και μέτρα από το σύνολο της ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας.
Υποστηρίζοντας τους ελέγχους ποιότητας και βοηθώντας τις ομάδες να διατυπώνουν τα ευρήματα με μεγαλύτερη συνέπεια, το εργαλείο αναμένεται να συμβάλει σε σαφέστερες εκθέσεις, περισσότερο ισότιμους όρους ανταγωνισμού και πιο στοχευμένες εποπτικές ενέργειες για τις τράπεζες. Οι έλεγχοι πιστωτικών φακέλων (credit file reviews) γίνονται επίσης περισσότερο προσανατολισμένοι στον κίνδυνο, με το εύρος και την έντασή τους να προσαρμόζονται στους κινδύνους που εξετάζονται.»
Σε κάθε περίπτωση όπως υπογραμμίζει το μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, στόχος δεν είναι περιοριστεί η ένταση της εποπτείας, αλλά να επικεντρωθούν οι έλεγχοι εκεί όπου εντοπίζονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι και οι ουσιαστικές αδυναμίες.
Η νέα προσέγγιση εποπτείας είναι ήδη ορατά καθώς το 2026 οι εκθέσεις των επιτόπιων ελέγχων έγιναν κατά μέσο όρο 20% συντομότερες σε σχέση με το 2025, ενώ ο μέσος χρόνος από την έναρξη μιας έρευνας ως την έκδοσης του τελικού πορίσματος μειώθηκε στις 29 από τις 33 εβδομάδες.
Γεγονός είναι ότι τα τελευταία χρόνια οι ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν θέσει μετ’ επιτάσεως ζήτημα απλούστευσης του εποπτικού και κανονιστικού πλαισίου καθώς οι «βαριές» και συνεχής διαδικασίες είχαν σημαντικό διοικητικό κόστος και δέσμευση πόρων. Η κριτική αφορούσε επικαλύψεις μεταξύ εποπτικών διαδικασιών, μεγάλη διάρκεια ελέγχων ενώ δημιουργούσαν και προβλήματα ανταγωνιστικότητας έναντι άλλων αγορών. Από την άλλη πλευρά η Εποπτεία είχε καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να χαλαρώσει τα εποπτικά πρότυπα καθώς το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα «πήρε» σκληρά μαθήματα από την χρηματοπιστωτική κρίση και αντιμετώπισε αυτές που ακολούθησαν (πανδημία, πόλεμος Ουκρανία, ένταση στη Μέση Ανατολή) έχοντας «χτίσει» ένα πλέον ένα ανθεκτικό ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα που όμως βρίσκεται συνεχώς αντιμέτωπο με κινδύνους.
Ετσι, η ΕΚΤ με την απλούστευση των διαδικασιών επιχειρείται να βρεθεί η χρυσή ισορροπία. Βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι επικαλύψεις και, κυρίως, τα επαναλαμβανόμενα αιτήματα των εποπτικών αρχών για στοιχεία που οι τράπεζες έχουν ήδη υποβάλει. Γι' αυτό ενισχύεται η ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα στις Μικτές Εποπτικές Ομάδες (JSTs), τις οριζόντιες εποπτικές λειτουργίες και τα κλιμάκια των επιτόπιων ελέγχων. Παράλληλα, οι τράπεζες θα γνωρίζουν με μεγαλύτερη σαφήνεια, πριν από την έναρξη του ελέγχου, το αντικείμενο και το εύρος του. Θα ενημερώνονται επίσης νωρίτερα όταν εντοπίζεται ένα δυνητικά σημαντικό ζήτημα, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να προσκομίσουν συμπληρωματικά στοιχεία ή να αμφισβητήσουν την αξιολόγηση των ελεγκτών πριν οριστικοποιηθεί το πόρισμα. Η ΕΚΤ διευκρινίζει, ωστόσο, ότι ο διάλογος αυτός δεν σημαίνει ότι η έκβαση του ελέγχου είναι προειλημμένη ή αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Πέραν της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στην επιτόπια εποπτεία, δημιουργείται νέα κατηγορία πολύ στοχευμένων επιτόπιων ελέγχων, μικρότερης διάρκειας και με μικρότερες ομάδες επιθεωρητών. Οι αποστολές αυτές μπορούν, για παράδειγμα, να χρησιμοποιούνται για να εξακριβωθεί εάν μια τράπεζα έχει διορθώσει αδυναμίες που είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν και εάν μπορούν να κλείσουν εκκρεμή εποπτικά μέτρα. Περισσότερο στοχευμένοι γίνονται και οι έλεγχοι των πιστωτικών φακέλων, με την έκταση και την έντασή τους να καθορίζονται ανάλογα με το επίπεδο του κινδύνου.