Τα στοιχεία από τη Eurostat για τις ώρες απασχόλησης στην Ευρώπη, διαψεύδουν για μια ακόμα φορά τον μύθο των... τεμπέληδων Ελλήνων.
Από την άλλη, ξύνουν την “πληγή” των εργαζομένων στην Ελλάδα, οι οποίοι αν και κάνουν... πρωταθλητισμό στις ώρες εργασίες, δεν βλέπουν το ανάλογο αντίκρισμα στην τσέπη τους.
Ποια είναι η πρώτη “ανάγνωση” αυτών των στοιχείων; Το 2025, οι πραγματικές εβδομαδιαίες ώρες εργασίας των εργαζομένων πλήρους και μερικής απασχόλησης στην ΕΕ ηλικίας 20-64 ετών στην κύρια εργασία τους ήταν κατά μέσο όρο 35,9 ώρες, μειωμένες από 36,9 ώρες το 2015. Εξετάζοντας τις χώρες της ΕΕ, οι μεγαλύτερες εβδομάδες εργασίας καταγράφηκαν στην Ελλάδα (39,6 ώρες), τη Βουλγαρία και την Πολωνία (και οι δύο 38,7 ώρες) και τη Λιθουανία (38,4). Αντίθετα, η Ολλανδία είχε τη μικρότερη εβδομάδα εργασίας (31,9 ώρες), ακολουθούμενη από τη Δανία και τη Γερμανία (και οι δύο 33,9 ώρες) και την Αυστρία (34).
Αν “σκαλίσει”, πάντως, κανείς τα επιμέρους στοιχεία, θα διαπιστώσει ότι αυτός ο... πρωταθλητισμός της Ελλάδας οφείλεται κυρίως στους αυταπασχολούμενους, οι οποίοι κάθε εβδομάδα εργάζονται 44,1 ώρες κατά μέσο όρο, ενώ στους κλάδους της εστίασης και των καταλυμάτων, τα επίσημα ωράρια τους φτάνουν ή ξεπερνούν τις 50 ώρες την εβδομάδα.
Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι οι μισθωτοί “ξεκουράζονται”. Τουναντίον. Ο μέσος εβδομαδιαίος όρος απασχόλησης τους φτάνει τις 37,9 ώρες, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 35,2 ώρες.
Η αναντιστοιχία με τους μισθούς
Η πρώτη σκέψη είναι ότι αυτές οι ώρες εργασίες, που κατά τεκμήριο ξεπερνούν κατά περίπτωση το εβδομαδιαίο 40ωρο, δεν “κουμπώνουν” με τις αποδοχές. Τα σχετικά στοιχεία της Eurostat είναι αποκαλυπτικά, συνάμα απογοητευτικά.
Ο μέσος “καθαρός” μισθός ενός εργαζόμενου χωρίς παιδιά στην Ευρωζώνη, διαμορφώθηκε πέρσι στα 28.770 ευρώ, ενώ στην Ελλάδα μόλις που ξεπέρασε τα 15.000 ευρώ. Προφανές είναι η σύγκριση με τα... ρετιρέ της Ευρώπης δείχνει ότι έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται το Λουξεμβούργο με 54.260 ευρώ και ακολουθεί η Ιρλανδία με 44.263 ευρώ. Ακόμα και με την Πορτογαλία, που μπήκε μετά από την Ελλάδα στην Ευρωζώνη και πέρασε κι εκείνη τη δοκιμασία των μνημονίων, η “ψαλίδα” είναι ανοικτή, καθώς στη χώρα της Ιβηρικής ο μέσος “καθαρός” μισθός διαμορφώθηκε στα 19.709 ευρώ.
Η δρομολογούμενη αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ και πολύ περισσότερο η ενεργοποίηση των συλλογικών συμβάσεων, που ήδη “δίνουν” σημαντικές αυξήσεις, εκτιμάται ότι θα βοηθήσουν να καλυφθεί αυτό το μισθολογικό χάσμα. Ωστόσο, για να γίνει το απαραίτητο άλμα, αναλυτές επισημαίνουν ότι θα πρέπει να αυξηθεί η παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Η «κρυφή» εργασία
Η δεύτερη σκέψη, ακόμα πιο απογοητευτική, είναι ότι οι επίσημα καταγεγραμμένες ώρες εργασίας, δεν είναι οι πραγματικές, καθώς η αδήλωτη εργασία και οι “μαύρες” υπερωρίες, κάνουν ακόμα θραύση. Είναι ενδεικτικό ότι η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας έχει οδηγήσει σε αυξήσεις στις δηλωθείσες υπερωρίες μέχρι και 1200% σε συγκεκριμένους κλάδους, ενώ το 2025 δηλώθηκαν 2,7 εκατομμύρια περισσότερες υπερωρίες σε σχέση με το 2024. Κι όλα αυτά, χωρίς να έχει καλύψει η Ψηφιακή Κάρτα όλους τους κλάδους της οικονομίας.
Αποκαλυπτικά είναι και τα απολογιστικά στοιχεία της Επιθεώρησης Εργασίας, παρά το ότι χαρακτηρίζονται ως η κορυφή του παγόβουνου. Χρησιμοποιώντας εργαλεία διαχείρισης κινδύνου (risk analysis management), πραγματοποίησε ελέγχους μέσω του επιχειρησιακού σχεδίου «Αθηνά» και εντόπισε 3.030 παραβατικές επιχειρήσεις. Τι βρήκαν οι ελεγκτές; 2.006 εργαζόμενους με “μαύρες” υπερωρίες, 533 που εργάζονταν αδήλωτοι σε ημέρες αργίας, άλλους 2.048 με μερική απασχόληση για τους οποίους δεν είχε δηλωθεί η αλλαγή ωραρίου, άλλους 496 εκ περιτροπής εργαζόμενους με αντίστοιχη παράβαση κι άλλους 1.084 πλήρους απασχόλησης με μη αναγγελία αλλαγής ωραρίου.
Μοντέλο μειωμένης απασχόλησης
Η τρίτη σκέψη είναι ότι οι Έλληνες “χτυπάνε” τρελά ωράρια εργασίας, την ώρα που “φουντώνει” η συζήτηση στην Ευρώπη για ευέλικτα ωράρια και λιγότερες μέρες εργασίας, αλλά χωρίς να μειώνονται οι αποδοχές.
Τα βασικότερα μοντέλα που εφαρμόζονται στην ευρωπαϊκή αγορά περιλαμβάνουν:
- Τετραήμερη εργασία: Οι εργαζόμενοι συμπληρώνουν τις ίδιες ώρες εβδομαδιαίως (40 ή 35) σε 4 ημέρες αντί για 5. Η Ισλανδία ήταν πρωτοπόρος, το Βέλγιο έγινε η πρώτη χώρα που το νομοθέτησε κεντρικά, ενώ δοκιμάζεται πιλοτικά σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία.
- Συμπυκνωμένο ωράριο εργασίας (Compressed Workweek): Παρόμοιο με την τετραήμερη εργασία, διατηρεί τον ίδιο συνολικό αριθμό ωρών, οι οποίες μοιράζονται σε λιγότερες ημέρες.
- Μερική Απασχόληση: Μειωμένες ώρες και ημέρες εβδομαδιαίως με αντίστοιχη μείωση μισθού. Η Ολλανδία και η Δανία έχουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά και ιδιαίτερα ανεπτυγμένο θεσμικό πλαίσιο γύρω από αυτό.
- Job Sharing: Δύο άτομα μοιράζονται τις ευθύνες και το ωράριο μιας ενιαίας θέσης πλήρους απασχόλησης, επιτρέποντας ευελιξία και υψηλή παραγωγικότητα σε τομείς όπως οι διοικητικές θέσεις.