Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η νέα ενεργειακή κρίση επηρέασαν την πορεία των διεθνών αγορών στοιχείων ενεργητικού, όχι όμως στην κατεύθυνση που πολλοί ανέμεναν με βάση την εμπειρία του παρελθόντος.
Στο τρίμηνο που μεσολάβησε από την έναρξη των επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στο τέλος Φεβρουαρίου, οι μετοχές έκαναν την έκπληξη, με τους δείκτες τους να αυξάνονται μετά από μία αρχική κάμψη τον Μάρτιο και κάποιοι από αυτούς να φτάνουν σε νέα υψηλά ρεκόρ.
Αντίθετα, ο χρυσός, ο οποίος λειτουργούσε παραδοσιακά ως επενδυτικό καταφύγιο σε περιόδους κρίσεων, κινήθηκε χαμηλότερα από τα πριν τον πόλεμο επίπεδα. Σημαντικές απώλειες είχαν και τα ομόλογα, οι αποδόσεις των οποίων αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα οι τιμές τους, που κινούνται αντίστροφα με τις αποδόσεις, να μειωθούν. Η αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων δεν μπορεί να θεωρηθεί πάντως έκπληξη, καθώς οι επενδυτές έσπευσαν να προστατευτούν από την αύξηση του πληθωρισμού και της πολύ υψηλής αβεβαιότητας.
Η πορεία που ακολούθησαν τα χρηματιστήρια προκάλεσε εντύπωση, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να επισημαίνει στην πρόσφατη έκθεσή της για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα ότι οι επενδυτές υποτιμούν τους γεωπολιτικούς, δημοσιονομικούς και μακροοικονομικούς κινδύνους.
Το κλίμα στα χρηματιστήρια το έδωσαν, όπως συμβαίνει συνήθως, οι αγορές μετοχών στις ΗΠΑ. Ο κορυφαίος σε κεφαλαιοποίηση δείκτης S&P 500 είχε υποχωρήσει σε χαμηλό έτους στις 30 Μαρτίου, για να κάνει στη συνέχεια μεγάλο ράλι και την περασμένη Τετάρτη να σημειώνει νέο ιστορικό υψηλό στις 7.520 μονάδες. Σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου, η άνοδός του ξεπέρασε το 9% και από την αρχή του έτους πλησίασε το 10%.
Αντίστοιχα, ο πανευρωπαϊκός δείκτης μετοχών Stoxx 600 ήταν αυξημένος κατά 9,5% την περασμένη Τετάρτη σε σχέση με την έναρξη του πολέμου και κατά 6,1% από την αρχή του 2026. Στην Αθήνα, ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου ήταν επίσης αυξημένος κατά 4,1% και 11,8%, αντίστοιχα, ακολουθώντας τη γενικότερη τάση.
Η Morgan Stanley αποδίδει την άνοδο των μετοχών, παρά τις γεωπολιτικές κρίσεις και την υψηλή αβεβαιότητα, στην ταχεία επέκταση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και τις τεράστιες επενδύσεις σε data centers. Για τις πέντε μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, οι επενδύσεις αναμένεται να φτάσουν στο αστρονομικό ύψος των 800 δισ. δολαρίων για το 2026 και των 1,16 τρισ. δολαρίων για το 2027, ποσά υπερδιπλάσια σε σχέση με τις τελευταίες εκτιμήσεις.
Αποτέλεσμα των μαζικών αυτών επενδύσεων είναι να αυξηθεί κατακόρυφα η ζήτηση για μικροκυκλώματα (chips) μνήμης και οι τιμές τους, δεδομένου ότι η προσφορά τους είναι περιορισμένη. Οι τιμές διπλασιάστηκαν στο α' τρίμηνο του 2026 και συνέχισαν να αυξάνονται σημαντικά και στο β' τρίμηνο, εκτοξεύοντας τις μετοχές των κατασκευαστών τους. Η μετοχή της Samsung αυξήθηκε 488% το τελευταίο 12μηνο, της επίσης νοτιοκορεατικής SK Hynix εκτινάχθηκε κατά 1.028% και της αμερικανικής Micron Technology κατά 859%. Η χρηματιστηριακή αξία και των τριών αυτών επιχειρήσεων ξεπέρασε το 1 τρισ. δολάρια μέσα στον Μάιο, ένα ορόσημο που είχαν υπερβεί ήδη δύο άλλες εταιρείες του κλάδου, η TSMC της Ταΐβάν και η αμερικανική Nvidia που ήταν και η πρωτοπόρος.
Εκτός από την ΑΙ και τα data centers, τα χρηματιστήρια ενισχύθηκαν και από τα καλύτερα από τα αναμενόμενα εταιρικά αποτελέσματα. Στην περίπτωση του S&P 500, τα κέρδη των εταιρειών αυξήθηκαν στο α' τρίμηνο φέτος κατά 6% περισσότερο από τις προβλέψεις και οδήγησαν τους αναλυτές να αναθεωρήσουν προς τα πάνω τις προσδοκίες τους για την κερδοφορία στα επόμενα χρόνια.
Αν και η αύξηση των κερδών ήταν ευρείας κλίμακας, το ράλι εστιάστηκε σε μία μικρή ομάδα επιχειρήσεων και κλάδων, κυρίως αυτών που σχετίζονται με την ΑΙ και των ενεργειακών εταιρειών που επωφελήθηκαν από την έκρηξη των τιμών που προκάλεσε ο πόλεμος.
Για τα ομόλογα, η αύξηση των αποδόσεών τους οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην άνοδο του πληθωρισμού και στην αλλαγή των προσδοκιών για τη νομισματική πολιτική, καθώς αναμένεται ότι οι κεντρικές τράπεζες θα προχωρήσουν σταδιακά σε αύξηση των βασικών επιτοκίων τους. Η απόδοση των 10ετών γερμανικών ομολόγων αυξήθηκε από το 2,65% στο τέλος Φεβρουαρίου στο 3,18% στις 18 Μαΐου για να υποχωρήσει στο 2,96% την περασμένη Πέμπτη, όταν είχε διαφανεί στον ορίζοντα η προοπτική μίας συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τερματισμό του πολέμου. Στην αύξηση των αποδόσεων έχουν συμβάλει επίσης η ανησυχία για αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων καθώς οι κυβερνήσεις παίρνουν μέτρα στήριξης για την ενεργειακή κρίση αλλά και οι μαζικές επενδύσεις στην ΑΙ που χρηματοδοτούνται με εκδόσεις ομολόγων.
Ο χρυσός κινήθηκε σε όλη τη διάρκεια του πολέμου κάτω από το υψηλό επίπεδο των 5.426 δολαρίων ανά ουγκιά που είχε σημειώσει τον Ιανουάριο του 2026. Στις 27 Φεβρουαρίου η τιμή του διαμορφωνόταν στα 5.263 δολάρια για να υποχωρήσει στο εφετινό χαμηλό των 4.361 δολαρίων στις 26 Μαρτίου, ενώ γενικά κινείτο κάτω από τα 4.500 δολάρια και την περασμένη Πέμπτη η τιμή του ήταν 17,5% χαμηλότερη σε σχέση με την αρχή του πολέμου. Η απομάκρυνση της προοπτικής μείωσης των επιτοκίων από τη Fed και η ραγδαία άνοδος των τιμών την τελευταία διετία ήταν οι βασικοί λόγοι που ο χρυσός δεν έπαιξε τον παραδοσιακό ρόλο του επενδυτικού καταφυγίου σε περιόδους κρίσης.
ΑΠΕ-ΜΠΕ