Δύο από τα πιο απαιτητικά μέτωπα του ΑΔΜΗΕ απέκτησαν μέσα σε λίγες ημέρες νέα δυναμική, βάζοντας ξανά τις μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού.
Από τη μία πλευρά, η είσοδος της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στον Great Sea Interconnector αλλάζει τη μετοχική και χρηματοδοτική βάση της διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου. Από την άλλη, η ανάδειξη της Fulgor, θυγατρικής της Hellenic Cables, ως προσωρινού αναδόχου για το καλωδιακό σύστημα Κορίνθου-Κω, έναντι 1,48 δισ. ευρώ, μεταφέρει το μεγαλύτερο έργο του εγχώριου προγράμματος νησιωτικών διασυνδέσεων ένα βήμα πιο κοντά στη συμβασιοποίηση. Ως εκ τούτου, ο ΑΔΜΗΕ επιχειρεί ταυτόχρονα να επεκτείνει το ελληνικό Σύστημα προς τα νησιά και να ανοίξει έναν νέο ηλεκτρικό διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρώτο τεστ στη θάλασσα
Η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία θα είναι η επανέναρξη των ερευνών βυθού για την πόντιση του καλωδίου Κρήτης–Κύπρου. Κυβερνητικές πηγές τοποθετούν την επιστροφή των ερευνητικών πλοίων από το φθινόπωρο, στα διεθνή ύδατα νοτίως της Κάσου και νοτιοανατολικά της Κρήτης. Η περιοχή είχε βρεθεί στο επίκεντρο της έντασης το καλοκαίρι του 2024, όταν η κινητοποίηση τουρκικών πολεμικών πλοίων κατά τη διάρκεια εργασιών του ιταλικού Ievoli Relume ανέδειξε στην πράξη το γεωπολιτικό ρίσκο του έργου. Οι έρευνες διακόπηκαν και η κρίση αποκλιμακώθηκε έπειτα από διπλωματικές επαφές Αθήνας και Άγκυρας.
Η είσοδος της Meridiam δεν εξαλείφει το γεωπολιτικό ρίσκο του έργου, ενισχύει όμως τη γαλλική του διάσταση, σε μια συγκυρία κατά την οποία το Παρίσι επιδιώκει να διευρύνει την παρουσία του στην Ανατολική Μεσόγειο. Μένει να φανεί στην πράξη εάν το πρόσθετο πολιτικό και επενδυτικό βάρος που αποκτά ο GSI μπορεί να περιορίσει το ενδεχόμενο νέων τουρκικών παρεμβάσεων.
Οι ανοιχτοί λογαριασμοί με την Κύπρο
Ανοιχτό παραμένει και το κυπριακό κεφάλαιο. Η Λευκωσία χαρακτήρισε την είσοδο της Meridiam «ψήφο εμπιστοσύνης» προς το έργο, εξακολουθεί όμως να διατηρεί επιφυλάξεις για την οικονομική του βιωσιμότητα. Δεν έχουν ακόμη κλείσει οι εκκρεμότητες που απορρέουν από τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Κύπρου του Σεπτεμβρίου του 2024. Σε αυτές περιλαμβάνονται η έναρξη των προβλεπόμενων καταβολών και η διαφορά για τις ανακτήσιμες δαπάνες. Από τα συνολικά 251 εκατ. ευρώ που ο ΑΔΜΗΕ δηλώνει ότι έχει ήδη δαπανήσει, η ΡΑΕΚ έχει αναγνωρίσει ως ανακτήσιμο περίπου το 32%.
Η είσοδος ενός μεγάλου διεθνούς επενδυτή περιορίζει τα περιθώρια για παρατεταμένη ρυθμιστική αβεβαιότητα, χωρίς όμως να υποκαθιστά τις αποφάσεις που πρέπει να λάβει η κυπριακή πλευρά για την οικονομική στήριξη του έργου. Καθοριστικό για την επόμενη ημέρα του GSI θα είναι και το πόρισμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η ΕΤΕπ εξετάζει τα οικονομικά δεδομένα του έργου και το αίτημα χρηματοδότησης ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ.
Μια θετική αξιολόγηση θα ενίσχυε τη χρηματοδοτική βάση του GSI και θα διευκόλυνε την προσέλκυση πρόσθετων διεθνών κεφαλαίων. Στο παρελθόν είχαν βρεθεί στο κάδρο η TAQA και η Masdar από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και η αμερικανική DFC, χωρίς οι συζητήσεις να καταλήξουν σε δεσμευτικές συμφωνίες.
Γκάζι στον «ηλεκτρικό κορμό» των Δωδεκανήσων
Την ίδια ώρα, πιο χειροπιαστή πρόοδος καταγράφεται στη διασύνδεση Κορίνθου–Κω. Μόλις έξι ημέρες μετά την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΑΔΜΗΕ ενέκρινε στις 13 Αυγούστου το αποτέλεσμα του διαγωνισμού για το καλωδιακό σύστημα, αναδεικνύοντας προσωρινό ανάδοχο τη Fulgor, θυγατρική της Hellenic Cables. Το συμβατικό τίμημα διαμορφώνεται σε 1,48 δισ. ευρώ, με τη Cenergy Holdings να το τοποθετεί σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Η ανάθεση αφορά τη μελέτη, την προμήθεια, την κατασκευή και την εγκατάσταση καλωδιακού συστήματος συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης, μεταφορικής ικανότητας 1 GW, σε διάταξη 2×500 MW.
Η εξέλιξη δεν ισοδυναμεί ακόμη με οριστική κατακύρωση. Η Fulgor είναι προσωρινός ανάδοχος και ο φάκελος περνά πλέον από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Μετά την ολοκλήρωσή του θα ακολουθήσουν η κατακύρωση και η υπογραφή της μεγαλύτερης επιμέρους σύμβασης της διασύνδεσης των Δωδεκανήσων, συνολικού προϋπολογισμού 2,957 δισ. ευρώ.
Η σύμβαση με τη Fulgor είναι τύπου EPCI και καλύπτει το καλωδιακό σύστημα από τον έναν σταθμό μετατροπής έως τον άλλο, όχι όμως την κατασκευή των ίδιων των σταθμών. Το σύστημα θα λειτουργεί με τεχνολογία HVDC 320 kV και θα επιτρέπει την αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ του ηπειρωτικού συστήματος και των Δωδεκανήσων.
Το έργο περιλαμβάνει περίπου 1.260 χιλιόμετρα υποβρύχιων και 30 χιλιόμετρα υπόγειων καλωδίων. Η πραγματική υποθαλάσσια όδευση από τον Κόρφο έως την Κω είναι περίπου 418 χιλιόμετρα. Το μεγαλύτερο συνολικό μήκος προκύπτει επειδή κατά μήκος της διαδρομής θα ποντιστούν δύο καλώδια υπερυψηλής τάσης και ένα καλώδιο επιστροφής.
Τα καλώδια θα κατασκευαστούν στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Hellenic Cables στην Κόρινθο και στη Θήβα, προσδίδοντας στη σύμβαση ισχυρό εγχώριο βιομηχανικό αποτύπωμα. Η ανάδειξη προσωρινού αναδόχου κλείνει έναν δύσκολο διαγωνιστικό κύκλο. Η πρώτη διαδικασία, που είχε προκηρυχθεί τον Νοέμβριο του 2024, απέβη άγονη, καθώς δεν κατατέθηκαν προσφορές. Ο ΑΔΜΗΕ επανέφερε τον διαγωνισμό τον Δεκέμβριο του 2025, αυξάνοντας τον προϋπολογισμό στα 1,35 δισ. ευρώ.
Η Κως ως ηλεκτρική «πύλη» των Δωδεκανήσων
Η περιβαλλοντική απόφαση δεν καλύπτει μόνο το υποβρύχιο καλώδιο Κορίνθου–Κω. Περιλαμβάνει τη γραμμή μεταφοράς 400 kV από το ΚΥΤ Κορίνθου, τους δύο σταθμούς μετατροπής, τις υπόγειες και υποθαλάσσιες οδεύσεις, καθώς και τη συνέχεια του συστήματος από την Κω προς τη Ρόδο.
Η Κως θα αποτελέσει τον βασικό ηλεκτρικό κόμβο του συμπλέγματος. Από εκεί η διασύνδεση θα επεκταθεί προς τη Ρόδο μέσω τριών υποβρύχιων καλωδίων εναλλασσόμενου ρεύματος 150 kV και συνολικής υποθαλάσσιας όδευσης περίπου 102 χιλιομέτρων. Σε επόμενη φάση το σύστημα θα φθάσει και στην Κάρπαθο. Ο ασφαλής ορίζοντας για την πλήρη ολοκλήρωση της διασύνδεσης παραμένει το 2030. Οποιοδήποτε ενδιάμεσο ορόσημο το 2029 θα εξαρτηθεί από τον συντονισμό του καλωδιακού έργου με τους μετατροπείς και τις υπόλοιπες χερσαίες υποδομές.
Η ολοκλήρωση του σχεδίου θα περιορίσει την εξάρτηση των νησιών από τις ακριβές και ρυπογόνες πετρελαϊκές μονάδες, θα ενισχύσει την ασφάλεια ηλεκτροδότησης, θα συμβάλει στη μείωση των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας και θα επιτρέψει την αξιοποίηση περισσότερης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.