Στη συνεδρίαση του ECOFIN της 9ης Νοεμβρίου στρέφεται η προσοχή, καθώς μεταξύ των θεμάτων προς συζήτηση βρίσκεται η φορολογία των καπνικών.
«Αυτή η αναθεώρηση των ισχυόντων παρωχημένων κανόνων στοχεύει στον εκσυγχρονισμό του φορολογικού πλαισίου του καπνού προς υποστήριξη των στόχων δημόσιας υγείας και στην ευθυγράμμιση της δημοσιονομικής πολιτικής με την τρέχουσα δυναμική της αγοράς», αναφέρει το ειδικό ενημερωτικό σημείωμα.
Πίσω από αυτήν τη μάλλον διπλωματική γλώσσα κρύβεται, όμως, η πρόθεση, κυρίως των Βορειοευρωπαίων, να καλύψουν σημαντικό μέρος του νέου Ευρωπαϊκού Προϋπολογισμού, με την αύξηση του φόρου των καπνικών. Πώς θα συμβεί αυτό; Αυξάνοντας τους ελάχιστους συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης σε ολόκληρη την ΕΕ και επεκτείνοντας το πεδίο των προϊόντων που καλύπτονται ώστε να συμπεριλάβει νέα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Η «καυτή» ατζέντα
Η Αθήνα έχει κρατήσει εξ αρχής αρνητική στάση, επιδιώκοντας αν μη τι άλλο μεταβατικά διαστήματα, έτσι ώστε αφενός να μην προκληθεί σοκ στους καταναλωτές αφετέρου να προβλεφθούν νέες ασφαλιστικές δικλείδες προκειμένου να μην παρατηρηθεί νέα αύξηση του λαθρεμπορίου καπνικών.
Πρακτικά, αν η φορολογία και εν προκειμένω οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης, αναπροσαρμοστεί στα επίπεδα που σχεδιάζουν οι Βρυξέλλες, το πακέτο στις πλέον δημοφιλείς μάρκες τσιγάρων στην Ελλάδα θα απογειωθεί στα 6,50 ευρώ, από 4,80 ευρώ.
Οι αυξήσεις δύσκολα θα αποφευχθούν, όπως αποκαλύπτει το τρίπτυχο των προωθούμενων αλλαγών:
- Αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών για τη μείωση της ανισότητας στους συντελεστές που εφαρμόζονται από τα κράτη-μέλη. Στην πράξη, ο ελάχιστος συντελεστής της ΕΕ θα προσαρμόζεται ανάλογα με την οικονομική κατάσταση σε κάθε μεμονωμένο κράτος-μέλος, με βάση τα γενικά επίπεδα τιμών. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η επικράτηση του καπνίσματος στους Ευρωπαίους δεν μειώνεται αρκετά γρήγορα ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου, που διασφαλίζει ότι λιγότερο από το 5% του πληθυσμού θα χρησιμοποιεί καπνό έως το 2040. Η επικράτηση του καπνίσματος στην ΕΕ εξακολουθεί να βρίσκεται επί του παρόντος στο 24%.
- Επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας σε νέα προϊόντα (π.χ., ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενο καπνό και σακουλάκια νικοτίνης). Αυτά τα προϊόντα θα καλύπτονται από νέους ελάχιστους φόρους. Εκτιμάται ότι η αυξημένη φορολογία θα συμβάλει στη μείωση της ελκυστικότητάς τους ως υποκατάστατων καπνού.
- Καλύτερα μέτρα ελέγχου σχετικά με τον ακατέργαστο καπνό, ο οποίος μπορεί να εκτραπεί στην παράνομη αλυσίδα εφοδιασμού. Με την πρόταση, το υπάρχον ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής και παρακολούθησης της διακίνησης προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης εντός της ΕΕ θα εφαρμόζεται και στον ακατέργαστο καπνό. Αυτό θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να εντοπίζουν και να καταπολεμούν καλύτερα το παράνομο εμπόριο προϊόντων καπνού.
Οι επιβαρύνσεις για την Ελλάδα
Σύμφωνα με μελέτη που έχει εκπονήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ από την εφαρμογή της Οδηγίας καπνικών το 2014, οι φόροι έχουν αυξηθεί σημαντικά σε όλα τα κράτη-μέλη, το μέγεθος των αυξήσεων των φόρων δεν ήταν ομοιόμορφο σε όλες τις χώρες, καθώς ορισμένα κράτη-μέλη (η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Ελλάδα) παραμένουν μόνο οριακά πάνω από την ελάχιστη απαίτηση των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Η πιο άμεση συνέπεια της αναθεωρημένης κατώτατης φορολογικής κλίμακας θα είναι η αύξηση των φόρων και των τιμών του καπνού. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, έξι κράτη μέλη -η Δανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες και η Γαλλία- υπερβαίνουν ήδη τα νέα ελάχιστα όρια. Αντίθετα, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές τους, κατά μέσο όρο κατά περίπου 50%.
Οι μεγαλύτερες απαιτούμενες αυξήσεις συγκεντρώνονται στα νότια και ανατολικά κράτη μέλη της ΕΕ. Συγκεκριμένα, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για τα τσιγάρα κατά περισσότερο από 80% προκειμένου να συμμορφωθούν με τα αναθεωρημένα ελάχιστα όρια!