Στο ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης των τραπεζικών χορηγήσεων σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Μπόρις Βούιτσιτς.
Όπως επισήμανε, αντίστοιχη συγκέντρωση δανείων στους δέκα μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους δεν καταγράφεται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Ωστόσο, όταν κλήθηκε να διευκρινίσει ποιες πρωτοβουλίες αναλαμβάνει η ΕΚΤ για την αντιμετώπιση του ζητήματος, περιορίστηκε να αναφέρει ότι η Τράπεζα δεν προβαίνει σε σχόλια για μεμονωμένες χώρες. Η σχετική τοποθέτηση έγινε κατά τη διάρκεια εκδήλωσης της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη, με αφορμή την παρουσίαση της έκθεσης «Financial Stability Review» απατώντας σε σχετική ερώτηση του liberal.gr.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα δάνεια που έχουν χορηγήσει οι τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες στους δέκα μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους αντιστοιχούν στο 66,2% του συνόλου των επιχειρηματικών δανείων. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η έκθεση των τραπεζών στους δέκα μεγαλύτερους κοινούς εταιρικούς δανειολήπτες αντιστοιχεί στο 81% των εποπτικών κεφαλαίων Tier 1, αφού ληφθούν υπόψη τα μέτρα περιορισμού του πιστωτικού κινδύνου. Παράλληλα, το σύνολο των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων ανέρχεται στο 122,3% των συγκεκριμένων κεφαλαίων. Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες παρουσιάζουν παρόμοια κατανομή πιστωτικής έκθεσης απέναντι στους ίδιους μεγάλους δανειολήπτες.
Παρότι οι επιχειρηματικοί όμιλοι που συγκεντρώνουν σημαντικό μέρος της τραπεζικής χρηματοδότησης δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς τομείς της οικονομίας, η συγκεκριμένη διάρθρωση δημιουργεί κινδύνους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ενδεχόμενες σοβαρές οικονομικές δυσκολίες ενός ή περισσότερων από αυτούς τους ομίλους θα μπορούσαν να επηρεάσουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία τράπεζες, επιβαρύνοντας τους ισολογισμούς τους. Αυτή ακριβώς η κοινή έκθεση σε μεγάλους δανειολήπτες αποτελεί βασικό λόγο για τον οποίο το ΔΝΤ αντιμετωπίζει τη συγκέντρωση των χορηγήσεων ως παράγοντα κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Το ενεργειακό σοκ και το κόστος των προβλέψεων
Η ΕΚΤ, όπως αναφέρθηκε στην εκδήλωση στη Φρανκφούρτη, διαπιστώνει ότι η ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών της Ευρωζώνης παραμένει συνολικά καλή, αλλά ότι οι τράπεζες έχουν σημαντικά ανοίγματα σε επιχειρήσεις που είναι ευάλωτες σε διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού. Η ανάλυση που παρουσιάστηκε έδειξε ότι ο αντίκτυπος μιας διαταραχής στην προσφορά πετρελαίου στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μπορεί να συσσωρεύεται για αρκετά χρόνια.
Όσο διαρκεί η πίεση στο ενεργειακό κόστος, τόσο μπορεί να δυσκολεύει η εξυπηρέτηση του χρέους για τις πιο εκτεθειμένες επιχειρήσεις. Αν αυτή η επιδείνωση περάσει στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, μπορεί να αυξήσει τις ανάγκες για προβλέψεις. Για την Ευρωζώνη συνολικά, η ΕΚΤ εκτιμά ότι η ισχυρή κερδοφορία, τα κεφαλαιακά αποθέματα και η ρευστότητα δίνουν στις τράπεζες περιθώριο να απορροφήσουν κραδασμούς.
Τα ομόλογα, η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα hedge funds
Στην ίδια παρουσίαση, η ΕΚΤ επισήμανε τον κίνδυνο απότομης ανατιμολόγησης των κρατικών ομολόγων, καθώς αυξάνονται οι ανάγκες δανεισμού και ενισχύεται ο ρόλος επενδυτών που αντιδρούν γρήγορα στις ειδήσεις. Η Γαλλία ήταν το παράδειγμα που ξεχώρισε, με την πολιτική αβεβαιότητα να προστίθεται στις ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά της.
Αντίστοιχα, μια απότομη διόρθωση στις αποτιμήσεις των εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε να περάσει από τις μετοχές στα εταιρικά ομόλογα, καθώς όλο και μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων σε υποδομές χρηματοδοτείται με χρέος. Στη συζήτηση που ακολούθησε τέθηκε και ο ρόλος των hedge funds. Σε περίπτωση απότομης πτώσης των τιμών, οι απαιτήσεις για πρόσθετες εξασφαλίσεις μπορούν να οδηγήσουν επενδυτές με υψηλή μόχλευση σε αναγκαστικές πωλήσεις και να εντείνουν την πτώση. Οι τράπεζες μπορούν να επηρεαστούν και μέσω των χρηματοδοτικών τους σχέσεων με μη τραπεζικούς φορείς.