Με πολυπλόκαμο τέρας, μοιάζει ο πληθωρισμός. Οι βαθιές ανάσες, που επέτρεψε η «προσγείωση» του δείκτη τροφίμων, δίνουν τη θέση τους σε νέο «κόκκινο» συναγερμό, μετά το «μπαμ» στις διεθνείς τιμές της ενέργειας.
Τα στοιχεία της Eurostat για τον Ιούλιο έδειξαν ότι οι τιμές των τροφίμων ήταν έστω οριακά χαμηλότερες από πέρσι (-0,4%) και η πεποίθηση του οικονομικού επιτελείου ήταν ότι μετά και την ενεργοποίηση της «συμφωνίας κυρίων» με προμηθευτές- super markets, μπορεί να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στα ράφια. Οι εξελίξεις στον Περσικό επιβεβαίωσαν, ωστόσο, όσους τονίζουν πως η κατάσταση παραμένει ρευστή και οι αβεβαιότητες πολλές.
«Αγκάθι» η ενέργεια
Από τον περασμένο Μάρτιο κιόλας, οι μετρήσεις της Eurostat έδειξαν ότι το νέο «αγκάθι» για τους Έλληνες καταναλωτές είναι το κόστος ενέργειας. Μετά την «έκρηξη» του Απριλίου, όταν οι αυξήσεις «έτρεξαν» με διπλάσια ταχύτητα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (21,6% έναντι 10,8%), η κατάσταση έδειχνε να ομαλοποιείται, πάντα σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στο μέτωπο της Μ. Ανατολής αλλά και της Ουκρανίας.
Ωστόσο, ακόμα κι έτσι, η Ελλάδα συνεχίζει να υποφέρει από τις υψηλές τιμές της Ενέργειας. Η ετήσια αύξηση ήταν 13% έναντι 10,3% στην ΕΕ, ενώ σε μηνιαία βάση αποκαλύφθηκε ότι η Ελλάδα είχε από τις μεγαλύτερες αυξήσεις στο diesel, με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό για όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Ειδικότερα, μεταξύ Ιουνίου και Ιουλίου οι τιμές του πετρελαίου κίνησης αυξήθηκαν σε 17 χώρες της ΕΕ.
Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στην Πολωνία (+13,4%), τη Γερμανία (+12,7%) και την Ελλάδα (+12,1%). Οι τιμές μειώθηκαν σε 9 χώρες της ΕΕ, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να καταγράφονται στην Κύπρο (-7,9%), τη Σουηδία (-7,4%) και την Ιρλανδία (-6,4%).
Το ράλι των διεθνών τιμών
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων στον Περσικό μόνο καλό σημάδι δεν είναι. Η τιμή του Brent σκαρφάλωσε πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, καθώς οι εντάσεις κλιμακώθηκαν στη Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να ανταλλάσσουν επιθέσεις για πρώτη φορά
μετά από περίπου ένα μήνα και να αυξάνονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ.
Όπως επισημαίνει η Trading Economics, οι εξελίξεις έχουν εντείνει τους φόβους ότι η περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση θα μπορούσε να διαταράξει τη ναυτιλία και να περιορίσει τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, ενώ κανείς δεν μπορεί να υποτιμά τις επιπτώσεις από τον πόλεμο Ρωσίας- Ουκρανίας, με τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές να πυκνώνουν. Ήδη, το Brent είναι 32% ακριβότερο από πέρσι και περίπου 30 δολάρια ψηλότερα από το σενάριο βάσης στην αρχή της χρονιάς, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τον πληθωρισμό όχι μόνο του 2026 αλλά και του 2027.
Πέρα, όμως, από τα σκαμπανεβάσματα των διεθνών τιμών του πετρελαίου, θα πρέπει να ληφθούν υπόψιν και οι δυσμενείς εξελίξεις στο πεδίο της διύλισης. «Η ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή και παρατεταμένη συσσώρευση πιέσεων που αφορούν τόσο την παραγωγή αργού πετρελαίου όσο και, κυρίως, τη διαθεσιμότητα προϊόντων διύλισης», σημειώνουν παράγοντες της αγοράς.
Πρακτικά, τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη έχει περιορίσει σημαντικά τη διυλιστική της δυναμικότητα, καθώς αρκετές εγκαταστάσεις έχουν κλείσει ή μετασχηματιστεί στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης. Αυτό σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή αγορά διαθέτει λιγότερα περιθώρια αντίδρασης όταν προκύπτουν διεθνείς διαταραχές, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ελλείψεις σε συγκεκριμένα προϊόντα και να αυξάνεται η εξάρτηση από εισαγωγές. Παράλληλα, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο οδήγησαν σε αυξημένη χρήση στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή τροφοδοσία της αγοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πίεση αυτή αποτυπώθηκε ακόμη και σε ελλείψεις καυσίμων αεροπορίας (jet fuel), ενώ οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής και διύλισης στην περιοχή περιόρισαν τη διαθεσιμότητα προϊόντων, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Τα «όπλα» του οικονομικού επιτελείου
«Δεν εφησυχάζουμε, καθώς οι δύο πόλεμοι στην ευρύτερη γειτονιά έχουν φέρει τεράστια αβεβαιότητα και έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου και του πληθωρισμού», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τ. Θεοδωρικάκος κατά την παρουσίαση της «συμφωνίας κυρίων» και μόνο τυχαία δεν ήταν αυτή η δήλωση, αν λάβει κανείς υπόψιν ότι το πιο απαισιόδοξο σενάριο για τον φετινό πληθωρισμό, τον ανεβάζει στο 4%.
Υπάρχουν περιθώρια αντίδρασης από το οικονομικό επιτελείο; Η παράταση της επιδότησης στο diesel δείχνει ότι αυτό θα αποτελέσει το βασικό «όπλο» και για τους επόμενους μήνες, αν επιβεβαιωθούν τα πιο «γκρίζα» σενάρια.
Αυτήν τη στιγμή, στον “κουμπαρά” του 2026 απομένουν τουλάχιστον 150 εκ ευρώ, με τα οποία μπορεί να χρηματοδοτηθεί η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης ως το τέλος του χρόνου, ενώ για το 2027, παρά το «πακέτο» των ελαφρύνσεων, θα διατηρηθεί ένα αποθεματικό ασφαλείας 500- 800 εκ ευρώ για την αντιμετώπιση ειδικών συνθηκών στο πεδίο της Ενέργειας.