Σε μια ιδιαίτερα ρευστή συγκυρία, το οικονομικό επιτελείο ετοιμάζεται να αποτιμήσει εντός του Απριλίου την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή για την ανάσχεση της ακρίβειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πακέτο στήριξης ύψους 300 εκατ. ευρώ, σε συνδυασμό με το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ενώ θα σταθμιστεί και η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία επηρεάζει άμεσα τις τιμές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, το σύνολο της οικονομίας.
Η αξιολόγηση αυτή θα καθορίσει και το εάν απαιτείται αναθεώρηση του Προϋπολογισμού για το 2026, ενδεχομένως με πιο συντηρητικές προβλέψεις για την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και την κατανάλωση. Παράλληλα, θα συνεκτιμηθεί το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων, με στόχο την προστασία των νοικοκυριών χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
Καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις θα διαδραματίσουν η διάρκεια και η ένταση της γεωπολιτικής κρίσης, αλλά και τα περιθώρια αντοχής των δημόσιων οικονομικών, σε ένα περιβάλλον όπου οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται σε ενέργεια, τρόφιμα και πρώτες ύλες.
Το μήνυμα Πιερρακάκη για στοχευμένες παρεμβάσεις
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογράμμισε ότι οι επιπτώσεις της κρίσης έχουν ήδη αρχίσει να περνούν στην πραγματική οικονομία, επιβαρύνοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, με τηλεδιάσκεψη, υποστήριξε ότι οι πολιτικές πρέπει να είναι «στοχευμένες, δίκαιες και προσωρινές», δίνοντας προτεραιότητα στους πιο ευάλωτους, χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις. Παράλληλα, επισήμανε ότι η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει το βάθος των επιπτώσεων στην ανάπτυξη σε όλη την Ευρώπη.
Το ενδεχόμενο νέων μέτρων και ο ρόλος της Ευρώπης
Οι τελικές αποφάσεις για ενδεχόμενο νέο κύκλο παρεμβάσεων αναμένονται προς τα τέλη Απριλίου, όταν θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για την πορεία της αγοράς και των διεθνών εξελίξεων. Εάν οι τιμές ενέργειας συνεχίσουν ανοδικά, εξετάζεται η επέκταση των υφιστάμενων μέτρων.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη λεγόμενη «ρήτρα διαφυγής», η οποία –εφόσον ενεργοποιηθεί– θα προσφέρει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο παρεμβατικές πολιτικές, όπως μειώσεις φόρων στα καύσιμα. Πάντως επί του παρόντος στις Βρυξέλλες δεν έχουν την πρόθεση να υιοθετήσουν την «ρήτρα διαφυγής.
Οι πρώτες αυξήσεις σε τρόφιμα: Κρέας και λαχανικά στο επίκεντρο
Την ίδια στιγμή, οι πιέσεις στην αγορά αρχίζουν να γίνονται εμφανείς, με τις πρώτες ανατιμήσεις να καταγράφονται κυρίως σε κρέας και λαχανικά. Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Κεντρικής Αγοράς Αθηνών, η χονδρική τιμή του αρνιού αυξήθηκε κατά 16% μέσα σε τρεις εβδομάδες, φτάνοντας τα 11 ευρώ το κιλό.
Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται τόσο με την αυξημένη ζήτηση ενόψει Πάσχα όσο και με τις συνθήκες στην παραγωγή. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η τελική τιμή για τον καταναλωτή ενδέχεται να συγκρατηθεί, λόγω αυξημένων σφαγών στην επαρχία, αν και η ζήτηση θα παίξει καθοριστικό ρόλο. Στο μοσχαρίσιο κρέας οι αυξήσεις είναι οριακές, ενώ στο χοιρινό καταγράφονται μικρές μειώσεις. Ωστόσο, η εικόνα είναι πιο ανησυχητική στα λαχανικά, όπου οι τιμές κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ντομάτες, μελιτζάνες, μπρόκολα και κουνουπίδια καταγράφουν σημαντικές ανατιμήσεις, με ορισμένα προϊόντα να φτάνουν σε επίπεδα που δεν είχαν εμφανιστεί στο παρελθόν. Οι λιανικές τιμές -ακόμη και στις λαϊκές αγορές- έχουν αυξηθεί αισθητά, με την ντομάτα να αγγίζει τα 3 ευρώ το κιλό και τα ντοματίνια ακόμη και τα 7 ευρώ.
Τις τρεις τελευταίες εβδομάδες, οι τιμές χονδρικής στον ΟΚΑΑ δείχνουν μεγάλες αυξήσεις τιμών σε ντομάτες (+130%), σε μελιτζάνες (+39%), αλλά ακόμη και σε προϊόντα εποχής, όπως είναι τα μπρόκολα (+69%) και τα κουνουπίδια (+75%). Επίσης σημαντικές αυξήσεις έχουμε στις κόκκινες πιπεριές (+33%) και στα κολοκύθια (+15%).
Οι ειδικοί αποδίδουν μέρος των αυξήσεων σε παράγοντες προσφοράς και εποχικότητας, επισημαίνοντας ότι τα προϊόντα εκτός εποχής είναι πιο ευάλωτα σε ανατιμήσεις. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει και το αυξημένο μεταφορικό κόστος, το οποίο έχει ενισχυθεί κατά 20% έως 30%. Παράλληλα, προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης δεν έχουν ακόμη πλήρως περάσει στο κόστος παραγωγής. Καθώς πλησιάζει το Πάσχα, εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει νέο κύμα αυξήσεων, το οποίο θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης και τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.