Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας, διαχείρισης και ανάπτυξης του μετρό της Αθήνας φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Το νομοσχέδιο επανακαθορίζει τους ρόλους μεταξύ της Ελληνικό Μετρό και της Σταθερές Συγκοινωνίες ΑΕ (ΣΤΑΣΥ), ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για μια συνολική επανεκκίνηση του δικτύου σταθερών συγκοινωνιών.
Κεντρικός άξονας των ρυθμίσεων είναι η άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση, από την 1η Μαρτίου, της διαχείρισης και εκμετάλλευσης των Γραμμών 2 και 3 του Μετρό από την Ελληνικό Μετρό στη ΣΤΑΣΥ. Η παραχώρηση αφορά το σύνολο του επιχειρησιακού αντικειμένου, όπως δίκτυο, σταθμούς, εγκαταστάσεις, τροχαίο υλικό, υλικά και μέσα. Με τη ρύθμιση αυτή, η Ελληνικό Μετρό αποσύρεται ουσιαστικά από τη λειτουργία του υφιστάμενου δικτύου, περιορίζοντας τον ρόλο της στον σχεδιασμό και την υλοποίηση νέων έργων και επεκτάσεων, όπως η Γραμμή 4.
Την ίδια στιγμή, ενισχύεται θεσμικά ο ρόλος της ΣΤΑΣΥ και συνολικά του ομίλου ΟΑΣΑ, οι οποίοι αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να προχωρούν αυτοτελώς σε προμήθειες και αναβαθμίσεις τροχαίου υλικού, αρμοδιότητα που μέχρι σήμερα δεν διέθεταν. Στην πράξη, οι διαγωνισμοί που αφορούν τη λειτουργία, τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των συρμών και του εξοπλισμού των Γραμμών 2 και 3 δεν θα διενεργούνται πλέον από την Ελληνικό Μετρό, αλλά από τη ΣΤΑΣΥ.
Οι νέοι συρμοί και οι διαγωνισμοί των εκατοντάδων εκατομμυρίων
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού παραμένει η ενίσχυση του στόλου. Η Ελληνικό Μετρό είχε ανακοινώσει στο παρελθόν την πρόθεσή της να προχωρήσει σε διαγωνισμό για την προμήθεια 15 νέων συρμών, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες, θα «σπάσει» σε δύο ξεχωριστές διαδικασίες. Η επιλογή αυτή είχε προκαλέσει ερωτήματα, καθώς η Ελληνικό Μετρό δεν έχει ως βασικό επιχειρησιακό αντικείμενο τη διαχείριση και προμήθεια τροχαίου υλικού. Ωστόσο, το νέο νομοσχέδιο αλλάζει τα δεδομένα, καθώς μεταφέρει τις σχετικές αρμοδιότητες στη ΣΤΑΣΥ, η οποία, εφόσον ψηφιστούν οι ρυθμίσεις, αναμένεται να αναλάβει τον συγκεκριμένο σχεδιασμό.
Ο πρώτος διαγωνισμός αφορά την προμήθεια επτά διρευματικών συρμών για τη Γραμμή 3, με δυνατότητα κίνησης τόσο στο υπόγειο όσο και στο υπέργειο τμήμα της γραμμής, από τη Δουκίσσης Πλακεντίας έως το Αεροδρόμιο. Οι συρμοί αυτοί θεωρούνται απολύτως αναγκαίοι, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, όταν η επιβατική κίνηση προς το «Ελευθέριος Βενιζέλος» αυξάνεται κατακόρυφα, γεγονός που οδηγεί και στην επίσπευση της διαδικασίας.
Ο δεύτερος διαγωνισμός, που αφορά την προμήθεια των υπόλοιπων οκτώ συρμών, μετατίθεται χρονικά. Οι προϋπολογισμοί των δύο διαγωνισμών ανέρχονται σε 145 εκατ. ευρώ και 155 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από πόρους του ΕΣΠΑ.
Eπενδύσεις άνω των 300 εκατ. ευρώ από τη ΣΤΑΣΥ
Παράλληλα, η ΣΤΑΣΥ προχωρά σε μια συνολική επανεκκίνηση του δικτύου, θέτοντας σε εφαρμογή ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων που ξεπερνά τα 300 εκατ. ευρώ. Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η ανάταξη και ο εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου στόλου, με δύο νέους διαγωνισμούς για την αναβάθμιση συνολικά 22 συρμών, συνολικού προϋπολογισμού που προσεγγίζει τα 180 εκατ. ευρώ.
Για τη Γραμμή 1 προβλέπεται η ανακαίνιση 10 συρμών της 10ης σειράς (κατασκευής αρχών δεκαετίας ’90), με κόστος περίπου 70 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, δρομολογείται η αναβάθμιση 12 συρμών των Γραμμών 2 και 3, από την πρώτη προμήθεια του 2000, με προσθήκη κλιματισμού στους χώρους επιβατών, παρέμβαση κρίσιμη, καθώς αρκετοί συρμοί παραμένουν εκτός κυκλοφορίας και οι συνθήκες μετακίνησης το καλοκαίρι γίνονται ασφυκτικές. Το κόστος της πρώτης φάσης υπολογίζεται στα 107 εκατ. ευρώ, ενώ προβλέπεται σχέδιο αναβάθμισης σε δεύτερο στάδιο για ακόμη 16 συρμούς.
Υποδομές, σηματοδότηση και προσωπικό
Ο σχεδιασμός επεκτείνεται και σε κρίσιμες υποδομές: αναβάθμιση συστημάτων σηματοδότησης ηλικίας 25 ετών (18 εκατ. ευρώ), αντικατάσταση 32 χιλιομέτρων σιδηροτροχιών (επένδυση περίπου 7 εκατ. ευρώ), αλλά και ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού με την πρόσληψη περίπου 370 ατόμων μόνιμου προσωπικού. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανακαίνιση της γέφυρας Πουλόπουλου στα Πετράλωνα, προϋπολογισμού 3 εκατ. ευρώ.
Γραμμή 4: Ορόσημο με το breakthrough της «Αθηνάς»
Την ώρα που το υφιστάμενο δίκτυο αναδιαρθρώνεται, χθες η Ελληνικό Μετρό είχε στραμμένο το βλέμμα της στη Γραμμή 4, καθώς ο μετροπόντικας ολοκλήρωσε τη διαδρομή του έως το φρέαρ Ευαγγελισμού.
Υπενθυμίζεται πως ο μετροπόντικας «Αθηνά» ξεκίνησε από την Κατεχάκη, διανοίγοντας σήραγγα μήκους 5,1 χιλιομέτρων και η κεφαλή της εμφανίστηκε την Πέμπτη στο φρέαρ Ευαγγελισμού, στη συμβολή των οδών Βασιλέως Κωνσταντίνου και Μιχαλακοπούλου. Ο μετροπόντικας τελευταίας γενιάς της ΑΒΑΞ δεν περιορίζεται στη διάνοιξη, αλλά κατασκευάζει ταυτόχρονα τη σήραγγα, τοποθετώντας ανά ενάμιση μέτρο τους προκατασκευασμένους δακτυλίους σκυροδέματος και αφήνοντας πίσω του πλήρως έτοιμο το υπόγειο έργο.
Ο δεύτερος μετροπόντικας της κοινοπραξίας, η «Νίκη», ακολουθεί αντίθετη πορεία συνολικού μήκους 7,5 χιλιομέτρων. Ξεκίνησε από το άλσος Βεΐκου και, αφού διέσχισε το Γαλάτσι και τον σταθμό «Ελικώνος», βρίσκεται σήμερα λίγο μετά τον σταθμό «Πλατεία Κυψέλης». Μέχρι στιγμής έχει κατασκευάσει σήραγγα μήκους 2.960 μέτρων, καλύπτοντας περίπου το 42% της διαδρομής της.
Στη συνέχεια, η «Νίκη» θα περάσει κάτω από τα Δικαστήρια, τη λεωφόρο Αλεξάνδρας, τα Εξάρχεια, την οδό Ακαδημίας και το Κολωνάκι, με τελικό προορισμό και για αυτήν το φρέαρ Ευαγγελισμού. Με βάση τον προγραμματισμό, μετά την ολοκλήρωση των σηράγγων θα ακολουθήσει η κατασκευή των σταθμών.
Για την ολοκλήρωση του έργου, για το οποίο εργάζεται ο μηχανισμός της κοινοπραξίας AVAX-GHELLA-ALSTOM σε συνεργασία με τον κύριο του έργου, την Ελληνικό Μετρό, προχωρά και η κατασκευή των σταθμών που έχουν παραδοθεί. Ωστόσο, ως γνωστόν, σε κάποιους από τους 15 συνολικά, όπως στα Εξάρχεια, το πάρκο Ριζάρη στον σταθμό Ευαγγελισμός και στον σταθμό του Γουδή, οι εργασίες δεν έχουν ξεκινήσει ή έχουν καθυστερήσει λόγω νομικών εμπλοκών, προσφυγών κατοίκων ή απρόβλεπτων τεχνικών ζητημάτων (δίκτυο ΕΥΔΑΠ).