Τον χειμώνα του 2022 θυμίζουν οι ημέρες που διανύουμε, όταν οι έντονοι κραδασμοί του πολέμου στην Ουκρανία προκαλούσαν πανικό σε επιχειρήσεις και σε νοικοκυριά.
Η μία μετά την άλλη οι χώρες βλέπουν τις τιμές των καυσίμων να βγάζουν «φτερά» και ήδη έχουν ξεκινήσει αντιδράσεις από τους πολίτες, που διαπιστώνουν ότι τα δύσκολα είναι μπροστά μας. Και πώς θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά όταν η τιμή του πετρελαίου είναι γύρω στο 55% υψηλότερη από πέρσι, και το φυσικό αέριο ακριβότερο κατά 135%;
Οι... πρωταθλητές
Τα νέα συγκριτικά στοιχεία από την Κομισιόν είναι αποκαλυπτικά και συνάμα εντυπωσιακά. Οι τρεις πιο ακριβές χώρες της Ευρώπης όσον αφορά στη βενζίνη είναι η Δανία, η Ολλανδία και η Γερμανία, με τις τιμές σε αυτές τις αγορές να αγγίζουν τα 2,60 ευρώ κατά μέσο όρο! Εξωφρενικές είναι και οι λιανικές τιμές του πετρελαίου κίνησης, καθώς ξεπερνούν ακόμα και τα 2,50 ευρώ, με τη Δανία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία να κάνουν... πρωταθλητισμό.
Η Ελλάδα, λόγω της υψηλής φορολογίας, δεν έχει μείνει αλώβητη. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι, με μέση τιμή σχεδόν 2,16 ευρώ, έχει την 6η ακριβότερη αμόλυβδη στην ΕΕ, ενώ, κρατώντας σε πιο χαμηλά επίπεδα τον ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης, κατατάσσεται στη 12η θέση, πιο χαμηλά κι από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο των 2,158 ευρώ ανά λίτρο.
Το Eurogroup και η ενδοκυβερνητική κόντρα στη Γερμανία
Αν και οι εξελίξεις στο πεδίο της Ενέργειας δεν βρίσκονται στην επίσημη ατζέντα του σημερινού Eurogroup, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι θα γίνει εκτενής συζήτηση, ειδικά μετά τις ζυμώσεις και τις ανακοινώσεις που γίνονται σε κράτη-μέλη σχετικά με τα ενδεδειγμένα μέτρα στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι πληροφορίες από τις Βρυξέλλες δεν επιτρέπουν, πάντως, ιδιαίτερη αισιοδοξία για κάποια πανευρωπαϊκή παρέμβαση, όπως στην κρίση του 2022/2023. Αντιθέτως, όπως αναφέρουν κοινοτικές πηγές στο iefimerida, η «γραμμή» δεν έχει αλλάξει, κι αυτό σημαίνει ότι το μήνυμα που θα λάβουν άπαντες είναι ότι τα όποια μέτρα θα πρέπει να είναι απολύτως στοχευμένα, όχι οριζόντια και με σαφώς προσωρινό χαρακτήρα. Το σκεπτικό είναι απλό: Μετά την εκτίναξη των ελλειμμάτων και του χρέους, που προκάλεσαν οι παρεμβάσεις της περιόδου 2022/2023, θα ήταν ολέθριο να μπει η Ευρώπη στο «μάτι» των αγορών και να παρασυρθεί στον «χορό» των κρατικών ομολόγων, εκπέμποντας σήματα δημοσιονομικής χαλάρωσης. Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, αυτή η αυτοσυγκράτηση των τελευταίων μηνών έχει θωρακίσει τις ευρωπαϊκές οικονομίες, έχει κρατήσει την ανάπτυξη και εν πολλοίς δίνει τη δυνατότητα ενισχύσεων στους πιο ευάλωτους.
Ερώτημα, φυσικά, γεννάται από τη στάση της Γερμανίας και πώς θα αντιμετωπιστεί από τους ομολόγους της η πρόθεση μείωσης του ΦΠΑ -έστω προσωρινής- στα καύσιμα, από το 19% στο 7%. Και εδώ υπάρχει, όμως, έντονο παρασκήνιο, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες του iefimerida, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών δεν συμφωνεί με τις δηλώσεις της Γερμανίδας υπουργού Οικονομίας, η οποία έκανε τις σχετικές δηλώσεις, κι αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση περί μείωσης του ΦΠΑ δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά μία ακόμα εκδήλωση ενδοκυβερνητικών διαφωνιών.
Δεν πρέπει, άλλωστε, να λησμονεί κανείς ότι, αν και το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας προβλέπει ευρωπαϊκή αλλά και εθνική ρήτρα δημοσιονομικής διαφυγής από τους κανόνες των «οροφών» δαπανών, αυτή η ρήτρα δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί παρά μόνο αν υπάρχει εκτίμηση ύφεσης, κάτι που προφανώς δεν συμβαίνει στην παρούσα φάση, άρα δεν δικαιολογεί οριζόντιες παρεμβάσεις, ανάλογες της περιόδου 2022/2023.
Καμπανάκι κινδύνου για το φυσικό αέριο
Το μόνο σίγουρο είναι οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να ανησυχούν μόνο για τις τιμές των υγρών καυσίμων, καθώς το φυσικό αέριο μπορεί να εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εφιάλτη για τη Γηραιά Ήπειρο.
Σύμφωνα με την ανάλυση του IEEFA, η Ευρώπη πλησιάζει τον χειμώνα με υψηλές τιμές φυσικού αερίου, με κλιμάκωση των συγκρούσεων, με διαταραχές στην προμήθεια και στην αποθήκευση φυσικού αερίου στο χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την εποχή του χρόνου από το 2011. Αυτές οι προκλήσεις επιδεινώνονται από τον έντονο ανταγωνισμό με τους Ασιάτες αγοραστές για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και τις αμφιβολίες για το πώς το «Ελ Νίνιο» θα επηρεάσει τον καιρό.
Κατά συνέπεια, η Ευρώπη αντιμετωπίζει αρκετές αβεβαιότητες αυτόν τον χειμώνα, όπως:
- Εάν η διαταραχή της διαμετακόμισης LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ παραταθεί.
- Το αν οι Ασιάτες αγοραστές θα ξεπεράσουν την Ευρώπη σε προσφορές για το αμερικανικό LNG.
- Είτε η αστάθεια της τιμής του φυσικού αερίου αυξάνεται.
- Εάν τα επίπεδα αποθήκευσης παραμένουν κρίσιμα χαμηλά.
- Είτε ο χειμώνας είναι εξαιρετικά κρύος.
- Εάν διαταραχθεί η παροχή φυσικού αερίου από τη Νορβηγία ή άλλους μεγάλους παραγωγούς.
- Εάν παρεμποδίζονται άλλες κρίσιμες θαλάσσιες οδοί.
Οι Αμερικανοί εξαγωγείς αυξάνουν, μεν, τις αποστολές πέρα από τον Ατλαντικό για να αντικαταστήσουν τους χαμένους όγκους από το Κατάρ, ωστόσο οι Ευρωπαίοι αγοραστές πρέπει να ξεπεράσουν τους Ασιάτες ανταγωνιστές τους για να προσελκύσουν αυτά τα ευέλικτα φορτία spot, αυξάνοντας τους λογαριασμούς φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος.
Για να καλύψουν το υπόλοιπο έλλειμμα, οι Ευρωπαίοι αγοραστές προμηθεύονται μικρότερους, αυξανόμενους όγκους από ένα διαφοροποιημένο μείγμα εξαγωγέων, συμπεριλαμβανομένων της Αλγερίας, της Νιγηρίας, της Μαυριτανίας, της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και του Μεξικού. Τίποτα από αυτά δεν αλλάζει, όμως, το υποκείμενο πρόβλημα: Η Ευρώπη αγωνίζεται για φορτία που μπορεί να μην κερδίσει, σε τιμές που δεν μπορεί να ελέγξει...