Το βασικό σενάριο για τη φετινή αύξηση του κατώτατου μισθού προβλέπει την αναπροσαρμογή κατά 3,5% - 4,5%, δηλαδή πάνω από το άθροισμα πληθωρισμού και παραγωγικότητας.
Η αγορά και συγκεκριμένα ο εμπορικός κόσμος, που αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη με το 17,3% της συνολικής απασχόλησης και ισχυρότερο κλάδο της οικονομίας με το 37,1% του κύκλου εργασιών της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας, κλείνει, πάντως, το... μάτι σε υψηλότερες αυξήσεις, αρκεί στη ζυγαριά να μπει το μη μισθολογικό κόστος.
«Οι μισθολογικές αυξήσεις πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές που μειώνουν το μη μισθολογικό κόστος και διευκολύνουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση», σημείωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σ. Καφούνης στη συζήτηση για τις συλλογικές συμβάσεις στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής. Τι ζητάει η αγορά;
- περαιτέρω μείωση μη μισθολογικού κόστους, προφανώς με μείωση των ασφαλιστικών εισφορών,
- κατάργηση τεκμαρτού εισοδήματος για διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις,
- κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος,
- ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών σε 120 δόσεις.
Τι περιλαμβάνει το υπόμνημα της ΕΣΕΕ
Έχοντας προ πολλού ξεκινήσει η διαβούλευση για τον νέο κατώτατο μισθό, οι θέσεις της ΕΣΕΕ συμπεριλαμβάνουν τα εξής:
- Μια αύξηση του κατώτατου μισθού ωθεί ανοδικά και τον μέσο μισθό του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Για κάθε 1% αύξηση του κατώτατου μισθού ο μέσος μισθός του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας ενισχύεται κατά περίπου 0,5%.
- Εξαιρετικά κρίσιμη παράμετρος στη διαμόρφωση του κατώτατου μισθού θα πρέπει να καταστεί η δυνατότητα καταβολής του από τις επιχειρήσεις, χωρίς δηλαδή να διασαλεύεται ή να τίθεται εν αμφιβόλω η βιωσιμότητά τους αλλά ούτε και των υφιστάμενων θέσεων εργασίας.
- Η συνολική επιβάρυνση των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των εργοδοτικών εισφορών (1.250 ευρώ), υπερβαίνει κατά πολύ τον σημερινό κατώτατο μισθό (880 ευρώ).
- Ο νέος κατώτατος μισθός που θα προκύψει θα αφορά όλες ανεξαιρέτως τις επιχειρήσεις, χωρίς να εξετάζει τις επιδόσεις και τη ευρωστία τους, ενώ είναι σαφές ότι αγνοεί τόσο τις ενδοκλαδικές όσο και τις ενδοεπιχειρησιακές διαφοροποιήσεις και κερδοφορία. Το εύρημα αυτό βρίσκει ιδιαίτερη απήχηση στο εμπόριο, δηλαδή στο μεγαλύτερο, σε όρους κύκλου εργασιών και απασχόλησης, κλάδο της οικονομίας
- Η διατήρηση της αβεβαιότητας και της αστάθειας σε διεθνές μάλιστα επίπεδο εξαναγκάζουν τις επιχειρήσεις να δώσουν προτεραιότητα στη βραχυπρόθεσμη βιωσιμότητά τους και όχι σε επενδύσεις.
- Η ενίσχυση του εισοδήματος των πλέον αδύνατων οικονομικά συνανθρώπων μας θα μπορούσε να ολοκληρωθεί και με στοχευμένα μέτρα ανακούφισης κατά της ακρίβειας, πέρα από την προστασία που προσφέρει ο κατώτατος μισθός, ο οποίος, σημειωτέων, παρέχεται από τις επιχειρήσεις (ιδιωτικό τομέα).
- Ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί από το 2018 έως σήμερα κατά 50,1%, όταν ο πληθωρισμός την αντίστοιχη περίοδο παρουσιάζει σωρευτικά άνοδο 19,7%.
- Το μοναδιαίο κόστος εργασίας (ULC) αυξάνεται με ρυθμό σχεδόν 3% κάθε τρίμηνο για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2025 (σύγκριση σε ετήσια βάση).
- Μια ενδεχόμενη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού οφείλει να συνδεθεί με την ισόποση μείωση του μη μισθολογικού κόστους ώστε να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα.
- Οι συνεχείς αυξήσεις του κατώτατου μισθού διογκώνουν το κόστος για τις επιχειρήσεις και ως εκ τούτου θα πρέπει να συνοδεύονται από την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και στα νομικά πρόσωπα και σταδιακά της προκαταβολής φόρων αλλά και από την αποσύνδεση του κατώτατου μισθού από την τεκμαρτή φορολόγηση.
- Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η ΕΣΕΕ θα μπορούσε να δεχτεί μια αύξηση του κατώτατου μισθού η οποία όμως δεν θα υπερέβαινε την πραγματική παραγωγικότητα της εργασίας, προσαυξημένη κατά τον εγχώριο πληθωρισμό.
Το «κλειδί» της παραγωγικότητας
Βασική διαπίστωση της Τράπεζας της Ελλάδας είναι ότι η παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει χαμηλή. Μάλιστα, μετρούμενη σε μονάδες ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα το 2023 ήταν η χαμηλότερη στην ΕΕ.
Προκειμένου να αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας και άρα να είναι βιώσιμη η αύξηση των μισθών, προτείνονται τα παρακάτω:
• Συνέχιση μεταρρυθμίσεων: Μεταρρυθμίσεις στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και η αποτελεσματικότερη λειτουργία του δημόσιου τομέα, η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, η μείωση της γραφειοκρατίας και λοιπές παρεμβάσεις θα βελτιώσουν το θεσμικό περιβάλλον και θα αυξήσουν τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών της οικονομίας.
• Ενθάρρυνση επενδύσεων: Νέες επενδύσεις συνεπάγονται υψηλότερο κεφαλαιακό απόθεμα και αύξηση του λόγου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο. Η επίδραση στην παραγωγικότητα της εργασίας θα είναι άμεση, μέσω της αύξησης της συνιστώσας “κεφάλαιο προς εργασία”, όσο και έμμεση, αφού ένα υψηλότερο και πιο σύγχρονο κεφαλαιακό απόθεμα θα ενισχύσει και τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών. Σημασία όμως για την παραγωγικότητα της εργασίας έχει και η ποιότητα των επενδύσεων. Οι νέες επενδύσεις θα πρέπει να είναι παραγωγικές – και όχι ευκαιριακές – ώστε να δημιουργούν υψηλή προστιθέμενη αξία και ποιοτικές θέσεις απασχόλησης.
• Βελτίωση της ποιότητας του εργατικού δυναμικού: Η επανεκπαίδευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού της χώρας θα οδηγήσει σε αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών. Προς την ίδια κατεύθυνση θα λειτουργούσε και η πιθανή επιστροφή του ανθρώπινου κεφαλαίου που έφυγε από τη χώρα τα τελευταία έτη, κάτι που είναι εφικτό αν δημιουργηθούν θέσεις εργασίας που θα αντιστοιχούν στις δεξιότητες αυτών των ατόμων και προσφερθούν ανταγωνιστικές αμοιβές.
• Αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης: H τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιφέρει σημαντική βελτίωση στην παραγωγικότητα σε όλους τους κλάδους αυτοματοποιώντας επαναλαμβανόμενες εργασίες και υποστηρίζοντας την πιο αποτελεσματική λήψη αποφάσεων. Προς την κατεύθυνση αυτή θα απαιτηθεί επανακατάρτιση των εργαζομένων για την αξιοποίηση και τη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία τους.