Να βάλει τέλος στην ανεξέλεγκτη δημιουργία εταιρειών-φαντασμάτων, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως όχημα για τη συσσώρευση εκατομμυρίων ευρώ σε απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, επιχειρεί η ΑΑΔΕ. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού της φορολογικής διοίκησης βρίσκεται η αυστηροποίηση των ελέγχων ήδη από το στάδιο σύστασης μιας επιχείρησης, με στόχο να εντοπίζονται εγκαίρως τα πρόσωπα που εμφανίζονται τυπικά ως ιδιοκτήτες, μέτοχοι ή διαχειριστές, ενώ οι πραγματικοί ενορχηστρωτές της δραστηριότητας παραμένουν στο παρασκήνιο.
Η υπόθεση του κυκλώματος της Θεσσαλονίκης, με τις οφειλές των 203 εκατ. ευρώ, ανέδειξε τις διαστάσεις του φαινομένου. Στην υπόθεση εμπλέκονται περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις, 1.300 «αχυράνθρωποι» και περίπου 700 πρόσωπα που φέρονται να κινούσαν τα νήματα πίσω από τα εταιρικά σχήματα. Οι αποκαλύψεις αυτές κινητοποιούν τη φορολογική διοίκηση, η οποία σχεδιάζει να περιορίσει τα περιθώρια καταστρατήγησης των απλουστευμένων διαδικασιών έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας, εισάγοντας πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας πριν από την απόδοση φορολογικής υπόστασης σε νέες εταιρείες.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται παρεμβάσεις για την ενδελεχέστερη αξιολόγηση των στοιχείων που υποβάλλονται κατά την έναρξη μιας επιχείρησης, με ιδιαίτερη έμφαση στο ιστορικό των φυσικών προσώπων που συμμετέχουν σε αυτήν. Κεντρικός στόχος είναι να εντοπίζονται περιπτώσεις στις οποίες εταίροι, μέτοχοι ή διαχειριστές λειτουργούν ως πρόσωπα-βιτρίνα, αναλαμβάνοντας τυπικά την ευθύνη μιας εταιρείας, χωρίς να έχουν ουσιαστική σχέση με τη δραστηριότητά της. Στα μέτρα που βρίσκονται υπό εξέταση περιλαμβάνεται ακόμη και η υποχρεωτική φυσική παρουσία στην ΑΑΔΕ, όταν από την αξιολόγηση των διαθέσιμων στοιχείων προκύπτουν συγκεκριμένες ενδείξεις αυξημένου κινδύνου.
Πιο αναλυτικά όπως επισήμανε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, σε συνέντευξή του, ορισμένοι επιτήδειοι έχουν αξιοποιήσει τις απλουστεύσεις που ισχύουν για την ίδρυση επιχειρήσεων, προκειμένου να δημιουργούν εταιρικά σχήματα χωρίς πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα. Ωστόσο, οι υποθέσεις που έχουν αποκαλυφθεί έχουν πλέον προσφέρει στη φορολογική διοίκηση συγκεκριμένα δεδομένα και χαρακτηριστικά για την αναγνώριση ύποπτων περιπτώσεων. «Οι αχυράνθρωποι έχουν ένα προφίλ. Έχουν κάποια χαρακτηριστικά», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι εξετάζεται η θέσπιση μιας πρόσθετης διαδικασίας ελέγχου όταν εντοπίζονται ενδείξεις που παραπέμπουν σε καταχρηστική χρήση των εταιρικών σχημάτων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έναρξη της επιχείρησης δεν θα ολοκληρώνεται αυτοματοποιημένα, αλλά ο ενδιαφερόμενος θα καλείται να προσέλθει στις υπηρεσίες της ΑΑΔΕ, προκειμένου να προηγηθεί πρόσθετη ταυτοποίηση και αξιολόγηση των στοιχείων του. «Δεν λέμε να μη συσταθεί εταιρεία, αλλά να σε δούμε πρώτα», σημείωσε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, περιγράφοντας τη φιλοσοφία των αλλαγών. Με άλλα λόγια, η φορολογική διοίκηση δεν προτίθεται να ανακόψει τη διαδικασία ίδρυσης νέων επιχειρήσεων, αλλά να διασφαλίσει ότι πίσω από κάθε εταιρική εγγραφή βρίσκονται πραγματικά πρόσωπα και όχι εικονικοί διαχειριστές που χρησιμοποιούνται για την απόκρυψη των πραγματικών υπευθύνων.
Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται αναμένεται να προβλέπουν αυστηρότερο έλεγχο των φυσικών προσώπων που συμμετέχουν σε επιχειρηματικά σχήματα, αποτελεσματικότερη ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων και ενισχυμένες διασταυρώσεις δεδομένων από το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και τις πληροφοριακές βάσεις της φορολογικής διοίκησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί σε πρόσωπα που έχουν επανειλημμένα αναλάβει θέσεις διαχειριστών ή εταίρων σε εταιρείες οι οποίες έχουν αφήσει πίσω τους σημαντικές ληξιπρόθεσμες οφειλές ή εμφανίζουν σοβαρές φορολογικές εκκρεμότητες. Στο πεδίο των ελέγχων θα αξιοποιούνται επίσης πληροφορίες για τις διαδοχικές μεταβολές στη διοίκηση επιχειρήσεων, την επαναλαμβανόμενη συμμετοχή των ίδιων προσώπων σε διαφορετικές εταιρείες, αλλά και τις μεταξύ τους εταιρικές διασυνδέσεις. Η σύνθεση αυτών των δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει κοινά μοτίβα λειτουργίας και να οδηγήσει στον εντοπισμό οργανωμένων μηχανισμών που αξιοποιούν την ίδρυση και τη διαδοχική μεταβίβαση εταιρειών για να αποφεύγουν τις φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Από τη φορολογική διοίκηση διευκρινίζεται, πάντως, ότι οι πρόσθετες δικλίδες ελέγχου δεν θα εφαρμοστούν οριζόντια σε κάθε νέα επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι αυστηρότερες διαδικασίες θα ενεργοποιούνται μόνο όταν εντοπίζονται συγκεκριμένες ενδείξεις κινδύνου, ώστε να μην επιβαρύνονται οι νόμιμες επιχειρήσεις και οι πραγματικοί επενδυτές. Για τις περιπτώσεις που δεν παρουσιάζουν ύποπτα χαρακτηριστικά, η διαδικασία έναρξης θα εξακολουθήσει να διεκπεραιώνεται ψηφιακά και σε σύντομο χρόνο, διατηρώντας τον απλουστευμένο χαρακτήρα της.