Η ιδέα, όπως και να το δεις, είναι ελκυστική: λιγότερες ημέρες δουλειάς, ίδιος μισθός, καλύτερη σχέση ζωής και εργασίας. Πόσο εφικτή θα ήταν, όμως, η καθολική εφαρμογή της στην Ελλάδα;
Η συζήτηση για την τετραήμερη εργασία επιστρέφει διαρκώς στον δημόσιο διάλογο, καθώς συνδέεται άρρηκτα με τα μεγάλα ζητήματα της εποχής: την αύξηση της παραγωγικότητας, την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, την καλύτερη ποιότητα ζωής, αλλά και την αντοχή των επιχειρήσεων. Στην Ελλάδα η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει ιδιαίτερα σύνθετη: μπορεί ένα τέτοιο μοντέλο να εφαρμοστεί καθολικά ή αφορά μόνο συγκεκριμένους κλάδους και επιχειρήσεις, ακόμη και συγκεκριμένες θέσεις εργασίας;
Η θέση της ΓΣΕΒΕΕ
Η απάντηση που δίνουν οι εργοδοτικοί φορείς είναι επιφυλακτική. Η ΓΣΕΒΕΕ έχει εκφράσει την αντίθεση στην πρόταση για μείωση του εργάσιμου χρόνου μέσω της καθιέρωσης τετραήμερης εργασίας και 35ώρου.
Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με χιλιάδες κενές θέσεις, ενώ το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων αυξάνεται συνεχώς. Σε αυτό το περιβάλλον, μια οριζόντια μείωση των ωρών εργασίας, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας, θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα επώδυνη επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις.
Η ΓΣΕΒΕΕ επισημαίνει επίσης ότι τέτοιες αλλαγές δεν μπορούν να προωθούνται χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους. Όπως τονίζει, ο χρόνος εργασίας αποτελεί πεδίο που πρέπει να ρυθμίζεται μέσα από θεσμικό διάλογο και συλλογικές συμβάσεις, όχι με μονομερείς πολιτικές εξαγγελίες.
Η διεθνής εμπειρία, σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, δεν δείχνει ότι το 35ωρο αποτελεί κυρίαρχο μοντέλο στην Ευρώπη. Αντίθετα, σε οικονομίες με χαμηλή ανάπτυξη ή έλλειψη εργατικού δυναμικού, η μείωση του χρόνου εργασίας μπορεί να αυξήσει το κόστος λειτουργίας και να επιβαρύνει την παραγωγική διαδικασία.
Ακόμη και στη Γαλλία, όπου το 35ωρο εφαρμόζεται από το 2000, έχουν θεσπιστεί τα τελευταία χρόνια εξαιρέσεις που επιτρέπουν υπέρβαση των 35 ωρών. Για τη ΓΣΕΒΕΕ, αυτό δείχνει ότι ακόμη και χώρες που προχώρησαν σε τέτοιες αλλαγές αναγκάστηκαν να προσαρμόσουν το μοντέλο τους στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας.
Στην ελληνική περίπτωση, το βασικό πρόβλημα είναι η δομή της οικονομίας. Η χώρα στηρίζεται κυρίως σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ μόλις το 1,7% των επιχειρήσεων απασχολεί πάνω από 50 εργαζομένους. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης και χαμηλή παραγωγικότητα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ιδιαίτερα σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση, το λιανεμπόριο και οι υπηρεσίες, η φυσική παρουσία παραμένει απαραίτητη. Αυτό σημαίνει ότι η μείωση των ημερών εργασίας δεν μπορεί εύκολα να καλυφθεί με αναδιοργάνωση ή τεχνολογία, όπως ενδεχομένως συμβαίνει σε θέσεις γραφείου ή σε επιχειρήσεις υψηλής ψηφιακής ωριμότητας.
Η πολιτική αντιπαράθεση
Για το θέμα είχε ξεσπάσει πολιτική αντιπαράθεση πριν από περίπου 1,5 μήνα, με αφορμή την πρόταση του ΠΑΣΟΚ.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως είχε χαρακτηρίσει τότε την πρόταση «ωραία λόγια, ανεφάρμοστα», υποστηρίζοντας ότι μπορεί να ακούγεται ελκυστική, αλλά δεν συνοδεύεται από ρεαλιστικό σχέδιο εφαρμογής.
Η κ. Κεραμέως είχε εστιάσει κυρίως στο κόστος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Όπως είχε αναφέρει, αν ένα κατάστημα λειτουργεί πέντε ημέρες την εβδομάδα και οι εργαζόμενοι αρχίσουν να δουλεύουν τέσσερις ημέρες με τις ίδιες αποδοχές, η επιχείρηση θα πρέπει να καλύψει την πέμπτη ημέρα είτε με νέες προσλήψεις είτε με μεγαλύτερο κόστος εργασίας.
Κατά την υπουργό, πολλές επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να αντέξουν αυτή την επιβάρυνση, με πιθανό αποτέλεσμα λουκέτα και απολύσεις. Είχε επίσης υποστηρίξει ότι η παραγωγικότητα δεν αυξάνεται με μια διάταξη που απλώς μειώνει τις ημέρες εργασίας, αλλά με επενδύσεις, τεχνολογία, εκπαίδευση, κίνητρα και σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ είχε απαντήσει ότι η πρότασή του δεν αφορά άμεση και οριζόντια εφαρμογή σε όλη την οικονομία. Αντίθετα, όπως διευκρίνιζε, μιλούσε για πιλοτική εφαρμογή πρώτα σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις, άνω των 20 εργαζομένων, και κυρίως σε θέσεις έντασης διανοίας και όχι έντασης εργασίας.
Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, η εφαρμογή θα γινόταν σε συμφωνία με τις επιχειρήσεις, με φορολογικά κίνητρα και με σταδιακή προσέγγιση ανά κλάδο. Η πρόταση συνδεόταν με την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την τεχνητή νοημοσύνη στην παραγωγή.
Η βασική θέση της Χαριλάου Τρικούπη ήταν ότι, αν η τεχνολογία αυξάνει την παραγωγικότητα, τότε το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα παραχθεί περισσότερος πλούτος, αλλά και πώς θα μοιραστεί. Με αυτή τη λογική, η μείωση των ωρών εργασίας παρουσιάστηκε ως εργαλείο αναδιανομής και όχι απλώς ως εργασιακή διευκόλυνση.
«Δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους»
Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Εργασιακών Σχέσεων του υπουργείου Εργασίας, Νίκο Μηλαπίδη, οι πιλοτικές δοκιμές της τετραήμερης εργασίας σε ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν ότι δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλους.
Όπως αναφέρει, η εφαρμογή της τετραήμερης εργασίας αποτελεί σύνθετη μεταρρύθμιση, η οποία δεν μπορεί να γίνεται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε οικονομίας.
Ο ίδιος σημειώνει ότι ιστορικά οι οικονομίες που κατάφεραν να βελτιώσουν τη σχέση ανάμεσα στον χρόνο εργασίας και το εισόδημα το πέτυχαν αφού πρώτα ενίσχυσαν την αξία που παράγεται ανά εργαζόμενο. Με άλλα λόγια, οι μεγάλες μειώσεις του χρόνου εργασίας ακολούθησαν σημαντικές αυξήσεις παραγωγικότητας και όχι το αντίστροφο.
Κατά τον κ. Μηλαπίδη, μια οριζόντια μείωση των εβδομαδιαίων ωρών εργασίας στην Ελλάδα, χωρίς αντίστοιχη μείωση μισθών και χωρίς αύξηση παραγωγικότητας, θα οδηγούσε σε σημαντική αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας. Αυτό, όπως προειδοποιεί, θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια κλείσιμο επιχειρήσεων, αύξηση της ανεργίας και αποθάρρυνση επενδύσεων.
Η αντιπαράθεση, τελικά, δεν αφορά μόνο το αν οι εργαζόμενοι μπορούν να δουλεύουν λιγότερες ημέρες. Αφορά το πώς αλλάζει η παραγωγή, ποιος κερδίζει από την τεχνολογία, πώς προστατεύονται οι εργαζόμενοι και αν η ελληνική οικονομία μπορεί να σηκώσει μια τέτοια μετάβαση.
- Oλες οι ειδήσεις
- Το ελληνικό FBI «ξήλωσε» κύκλωμα ναρκωτικών στη Μύκονο -Έκρυβαν ουσίες και χρήματα σε παπούτσια και βαλίτσες, δείτε βίντεο
- Κάθετος Διάδρομος: Νέες συμφωνίες για την ATLANTIC SEE LNG -Ισχυρότερος ο ρόλος της Ελλάδας στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
- «Το νησί μας από σήμερα είναι πιο φτωχό»: Τα συγκλονιστικά μηνύματα για τον θάνατο της 36χρονης γιατρού στη Μυτιλήνη