Η διάλεκτος Ayapaneco μιλιέται στη γη του Μεξικού εδώ και αιώνες. Έχει επιζήσει από την ισπανική κατοχή και από πολέμους, επαναστάσεις, πείνες, κατακλυσμούς και πλημμύρες. Στις μέρες μας απειλείται με εξαφάνιση, όπως και άλλες τόσες ντόπιες διάλεκτοι.Έχουν απομείνει μόνο δύο άτομα που μιλάνε Ayapaneco άπταιστα, αλλά δεν μιλιούνται μεταξύ τους. O λόγος; Δεν έχουν τι να συζητήσουν.
Ο Manuel Segovia, 75 ετών και ο Isidro Velasquez, 69 ετών, ζουν σε απόσταση 500 μέτρων μεταξύ τους στο χωριό Ayapa. Ωστόσο, ο ένας αποφεύγει την παρέα του άλλου λόγω διαφορών χαρακτήρα. Αν και αρνούνται την ύπαρξη κάποιας έχθρας μεταξύ τους, το γεγονός ότι μιλάνε διαφορετικές εκδοχές της γλώσσας και διαφωνούν για κάποιες λεπτομέρειες της διαλέκτου δεν βοηθάει τα πράγματα. Το λεξικό Ayapaneco που θα κυκλοφορήσει σύντομα θα περιέχει τις εκδοχές και των δύο.
Το Διεθνές Ινστιτούτο Ντόπιων Διαλέκτων σκοπεύει να οργανώσει μαθήματα εκμάθησης Ayapaneco στα οποία οι δύο γείτονες θα διδάξουν τη γλώσσα στους ντόπιους. Προηγούμενες προσπάθειες απέτυχαν λόγω μικρής χρηματοδότησης και έλλειψης μαθητών. «Αγόρασα ο ίδιος μολύβια και τετράδια,» παραπονέθηκε ο Segovia. «Οι τάξεις ήταν στην αρχή γεμάτες, αλλά μετά οι μαθητές σταμάτησαν να έρχονται.»