Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική καμπή στην αρχιτεκτονική της ασφάλειάς της, καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες για την αξιοπιστία των ΗΠΑ και τον ρόλο του ΝΑΤΟ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιταχύνουν την εκπόνηση ενός εφεδρικού σχεδίου εντός του ΝΑΤΟ, με στόχο να διασφαλίσουν ότι η ήπειρος θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της ακόμη και χωρίς την ενεργή αμερικανική συμμετοχή, αναφέρει σε δημοσίευμα της η Wall Street Journal.
«Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»
Το σχέδιο, που ανεπίσημα αποκαλείται «Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ», δεν στοχεύει στη διάλυση ή αντικατάσταση της συμμαχίας, αλλά στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνιστώσας της. Βασικός στόχος είναι η ανάληψη περισσότερων θέσεων διοίκησης από Ευρωπαίους αξιωματούχους, καθώς και η σταδιακή κάλυψη των επιχειρησιακών κενών που αφήνει η πιθανή αποχώρηση των ΗΠΑ. Η ανάγκη αυτή έχει καταστεί πιο επιτακτική μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ περί αποχώρησης από το ΝΑΤΟ και την αυξανόμενη ένταση στις διεθνείς σχέσεις, ιδιαίτερα με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν αλλά ίσως ακόμα περισσότερο σχετικά με τη Γροιλανδία.
Βγαίνει μπροστά η Γερμανία
Καθοριστικό ρόλο στη μεταστροφή της ευρωπαϊκής στάσης διαδραματίζει πλέον η Γερμανία, που δίνει πλέον το «ΟΚ» για την επεξεργασία ενός τέτοιου σχεδίου, όπως αναφέρει το αμερικανικό δημοσίευμα.
Υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, το Βερολίνο εγκαταλείπει σταδιακά την παραδοσιακή του επιφυλακτικότητα απέναντι στην ιδέα μιας πιο αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας.
Για δεκαετίες, η Γερμανία προτιμούσε την εξάρτηση από την αμερικανική πυρηνική και στρατιωτική ομπρέλα. Ωστόσο, οι αμφιβολίες για τη συνέπεια της Ουάσιγκτον ως συμμάχου έχουν οδηγήσει σε επαναξιολόγηση αυτής της στρατηγικής.
Σημαντική είναι και η συμβολή άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, όπως η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες, που συμμετέχουν σε μια «συμμαχία των προθύμων» εντός του ΝΑΤΟ. Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, έχει ήδη αναγνωρίσει ότι το ΝΑΤΟ θα πρέπει να γίνει «πιο ευρωπαϊκό» για να διατηρήσει τη συνοχή και την αποτρεπτική του ισχύ.
Παράλληλα, η Φινλανδία, μέσω του προέδρου της Αλεξάντερ Στουμπ, υπογραμμίζει ότι η μεταφορά βάρους από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη είναι αναπόφευκτη και πρέπει να γίνει με συντονισμένο τρόπο. Η χώρα, με ισχυρές ένοπλες δυνάμεις και άμεση γειτνίαση με τη Ρωσία, θεωρείται κρίσιμος παράγοντας στη νέα αμυντική εξίσωση.
Το Plan B για το ΝΑΤΟ, με μικρότερο ρόλο των ΗΠΑ
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν τεράστιες. Η δομή του ΝΑΤΟ βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αμερικανική ηγεσία, ιδιαίτερα σε τομείς όπως οι πληροφορίες, η επιτήρηση, η πυραυλική άμυνα και η πυρηνική αποτροπή. Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν διαθέτει προς το παρόν την ικανότητα να αντικαταστήσει πλήρως τον ρόλο των ΗΠΑ, ενώ η πυρηνική ομπρέλα της Ουάσιγκτον εξακολουθεί να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της συμμαχίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναδύονται νέες πρωτοβουλίες, όπως η πιθανή επέκταση της γαλλικής πυρηνικής αποτροπής σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έπειτα από συνομιλίες μεταξύ του Μερτς και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας σε αρκετά κράτη, καθώς και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.