Στο Νταβός, όπου πραγματοποιείται η ετήσια Σύνοδος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, οι κορυφαίοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιχειρούν να αποτρέψουν μια διπλωματική κρίση που απειλεί να κλονίσει τη διαρκή, επταετή συμμαχία της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται για τις κρίσιμες συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ηγέτες στο Νταβός της Ελβετίας, καθώς η επιθυμία του να αποκτήσει τη Γροιλανδία απειλεί να ραγίσει τη διατλαντική συμμαχία.
Μία ημέρα πριν από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ο Τραμπ χλεύασε τους Ευρωπαίους, υποστηρίζοντας ότι θα τον περιμένουν «με χαρά» στο Νταβός. Σε ερώτηση για το πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει για να αποκτήσει τη Γροιλανδία από τη Δανία, απάντησε: «Θα το μάθετε».
Λίγο πριν την αναχώρησή του από τις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε μέσω ανάρτησής του στο Truth Social ότι θα συμμετάσχει στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, υπογραμμίζοντας ότι η Αμερική θα εκπροσωπηθεί από τον ίδιο προσωπικά και μάλιστα άψογα.
Η ομιλία του, η πρώτη του σε αυτό το φόρουμ μετά από έξι χρόνια, είναι προγραμματισμένη για τις 14:30 τοπική ώρα, ενώ ο ίδιος σχεδιάζει αρκετές διμερείς συναντήσεις για το ζήτημα της Γροιλανδίας.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία, πλούσια σε ορυκτά, είναι κρίσιμη για την ασφάλεια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ έναντι Ρωσίας και Κίνας, καθώς το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες στρατηγικές δυνατότητες. Απειλώντας με δασμούς έως 25% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που υποστηρίζουν τη Δανία, προκάλεσε δηλώσεις σκληρής κριτικής από Ευρωπαίους ηγέτες.
Η κινητοποίηση στην Ευρώπη έρχεται μετά από ημέρες έντονης ρητορικής και απειλών από τον Αμερικανό πρόεδρο, σχετικά με την Γροιλανδία.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ενδέχεται να επιβάλει νέους δασμούς σε οποιονδήποτε σύμμαχο αντιταχθεί στην επιδίωξή του για «πλήρη και ολοκληρωτικό έλεγχο» της Γροιλανδίας. Η κίνηση αυτή προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες στην Ευρώπη, καθώς οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φοβούνται ότι η οικονομική πίεση θα μπορούσε να διαλύσει την πολυεθνική συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν τώρα εναλλακτικές λύσεις που θα επιτρέψουν στον Τραμπ να εμφανίσει μια «νίκη», χωρίς να θιγεί η κυριαρχία της Δανίας ή να αποσταθεροποιηθεί η περιοχή.
Οι προτεινόμενες λύσεις
Σύμφωνα με το CNN, μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι:
- Επέκταση υφιστάμενων συμφωνιών που επιτρέπουν στις ΗΠΑ να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, με παράλληλη ενίσχυση οικονομικών και εμπορικών δεσμών.
- Καθιέρωση «Compact of Free Association», ένα καθεστώς που ήδη εφαρμόζεται σε νησιά του Ειρηνικού (Παλάου, Νήσοι Μάρσαλ, Μικρονησία), επιτρέποντας στην Γροιλανδία να διατηρήσει την αυτονομία της, ενώ οι ΗΠΑ θα αποκτούσαν διευρυμένη στρατιωτική πρόσβαση.
- Αναθεώρηση της συμφωνίας του 1951 μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας, με σαφή απαγόρευση κινεζικών επενδύσεων στην περιοχή.
- Σενάριο αγοράς της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, το οποίο, ωστόσο, έχει ελάχιστες πιθανότητες λόγω της ξεκάθαρης αντίθεσης της Δανίας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος αναμένεται να φτάσει σήμερα στο Νταβός, δήλωσε ότι θα έχει σειρά συναντήσεων για το ζήτημα και προέβλεψε ότι θα επιτευχθεί μια συμφωνία «πολύ καλή για όλους». Ωστόσο, συνέχισε να επαναλαμβάνει ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων απειλών και οικονομικών αντιποίνων.
Η αντίδραση της Ευρώπης -Σκέψεις για σκληρά μέτρα κατά των ΗΠΑ
Οι ευρωπαϊκές χώρες, αν και επιδιώκουν να αποφύγουν περαιτέρω κλιμάκωση, συζητούν πλέον ακόμα και πιο σκληρά μέτρα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Επανενεργοποίηση δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ, που είχαν ανασταλεί μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-ΕΕ πέρυσι.
- Περιορισμοί σε αμερικανικές εταιρείες ή περιορισμός πρόσβασης σε ευρωπαϊκές στρατιωτικές βάσεις.
- Χρήση του Ευρωπαϊκού «Μηχανισμού Αντι-Πίεσης», ενός μέσου που επιτρέπει κυρώσεις σε κράτη που προσπαθούν να εκβιάσουν την ΕΕ — αλλά απαιτεί ομοφωνία.
Παρά τις προθέσεις για διπλωματική επίλυση, η ένταση παραμένει υψηλή, καθώς ο Τραμπ φαίνεται να επιδιώκει μια πολιτική νίκη που έχει πλέον «ψυχολογική» σημασία για τον ίδιο.
Το μέλλον του ΝΑΤΟ βρίσκεται σε κίνδυνο
Η κρίση στη Γροιλανδία έχει μετατραπεί σε δοκιμασία για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, καθώς ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες εκφράζουν ανησυχία ότι η συνεχής πίεση των ΗΠΑ μπορεί να αποσταθεροποιήσει την παλιά συμμαχία. Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι, αν οι απειλές δασμών και η πίεση συνεχιστούν, η Ευρώπη μπορεί να αναγκαστεί να πάρει αποφασιστικά μέτρα, με απρόβλεπτες συνέπειες.
«Θα το μάθετε»: Η προειδοποίηση Τραμπ για τη Γροιλανδία και η ένταση με το ΝΑΤΟ
«Θα το μάθετε». Αυτή ήταν η αινιγματική απάντηση του Ντόναλντ Τραμπ όταν ρωτήθηκε χθες πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει για να εξασφαλίσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η φράση αυτή ειπώθηκε στο τέλος μιας μακράς και ασύνδετης συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο, την ημέρα που ο Αμερικανός πρόεδρος ετοιμάζεται για τις κρίσιμες συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες στο Νταβός της Ελβετίας, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο πρωτοφανούς έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, που πυροδοτείται από την εμμονή του Τραμπ να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία — ένα νησί που ανήκει στη Δανία, σύμμαχο μέλος του ΝΑΤΟ.
Η Γροιλανδία και το «εθνικό συμφέρον» των ΗΠΑ
Ο Τραμπ δεν απέκλεισε κανενός είδους ενέργεια, ακόμα και τη χρήση βίας, για να φέρει την υπόθεση σε πέρας. Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει εάν θα διακινδύνευε την ίδια την ύπαρξη του ΝΑΤΟ για να επιτύχει τον στόχο του, επέμεινε ότι οι ΗΠΑ «το χρειάζονται» για λόγους ασφαλείας.
«Θα βρούμε μια λύση που θα κάνει το ΝΑΤΟ πολύ ευτυχισμένο και εμάς επίσης», είπε, προσθέτοντας ότι το θέμα θα τεθεί και στο Νταβός.
«Το χρειαζόμαστε για εθνική ασφάλεια και ακόμη και για την παγκόσμια ασφάλεια», υποστήριξε.
Η αντίδραση της Ευρώπης μετά τις απειλές Τραμπ για δασμούς
Οι σχεδιασμοί του Τραμπ έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ. Όταν ευρωπαϊκές χώρες έστειλαν στρατεύματα στη Γροιλανδία ως μέρος αναγνωριστικής αποστολής, ο Αμερικανός πρόεδρος το ερμήνευσε ως πρόκληση.
Σε απάντηση, απείλησε ότι θα επιβάλει δασμούς 10% από την 1η Φεβρουαρίου, αυξανόμενους σε 25% από την 1η Ιουνίου, εάν οι ΗΠΑ δεν αποκτήσουν δικαίωμα αγοράς της περιοχής.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι θα ταξιδέψει στην Κοπεγχάγη για να συναντήσει τον Δανό ομόλογό του, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της κρίσης.
Μια συνέντευξη... χωρίς τέλος -«Όταν είμαι παρών, είναι ευγενικοί»
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Κιέρ Στάρμερ και ο Εμανουέλ Μακρόν, γίνονται «λίγο σκληροί» όταν δεν είναι παρών. «Όταν είμαι παρών, με αντιμετωπίζουν πολύ ευγενικά», είπε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και σε άλλα θέματα, όπως η Βενεζουέλα, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν αποσπάσει 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τη χώρα και ότι αυτό θα μειώσει τις τιμές στις ΗΠΑ.
Η χθεσινή συνέντευξη Τύπου του Τραμπ διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες και σύμφωνα με το Sky News χαρακτηρίστηκε από αναπόφευκτες εκτροπές και αντιφάσεις. Σύμφωνα με ανταποκριτές, ήταν ένα «εξαιρετικά ασυνεπές και εκτενές ξέσπασμα», ακόμα και για τα δεδομένα του Τραμπ.
Τα επιτεύγματα της κυβέρνησης, όπως οι θετικοί δείκτες για την αγορά εργασίας και η μείωση της εγκληματικότητας, πέρασαν σε δεύτερη μοίρα, καθώς το κύριο θέμα που κυριάρχησε ήταν η επιμονή του προέδρου στην αμφιλεγόμενη ιδέα της Γροιλανδίας.