Πόσο κοντά βρίσκονται ΗΠΑ και Ιράν σε συμφωνία για παράταση της εκεχειρίας;
Ένταση επικράτησε ξανά μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, μετά από αναφορές ιρανικών μέσων για κατάρριψη αμερικανικού αεροσκάφους κοντά στο Μπουσέρ, τις οποίες η Ουάσινγκτον διέψευσε κατηγορηματικά.
Παράλληλα, σημειώθηκαν εκρήξεις και ενεργοποίηση της αντιαεροπορικής άμυνας στο νότιο Ιράν, ενώ ιρανικά μέσα μετέδωσαν πληροφορίες για πυραυλικές εκτοξεύσεις και επεισόδια τη νύχτα στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για προσπάθειες παράτασης της εύθραυστης εκεχειρίας μεταξύ των δύο χωρών, ενώ συνεχίζονται οι αλληλοκατηγορίες για παραβιάσεις της.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση των περισσότερων αναφορών, σε μια περιοχή ιδιαίτερα κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
«Είναι νωρίς ακόμα», λέει ο Βανς
«ΗΠΑ και Ιράν εξακολουθούν να έχουν αρκετά ανοιχτά ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν πριν μπορέσει να επιτευχθεί μια συμφωνία για τον πόλεμο», δήλωσε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζ. Ντι Βανς.
Ερωτηθείς από το BBC αν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται κοντά στην υπογραφή συμφωνίας, ο Βανς απάντησε ότι είναι ακόμη νωρίς για να ειπωθεί «πότε ή αν» οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε τελική συμφωνία.
Το πλαίσιο της πιθανής συμφωνίας -Εκκρεμεί η έγκριση του Τραμπ
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συμφωνία («μνημόνιο κατανόησης» με το Ιράν), θα προέβλεπε την παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες και την έναρξη συνομιλιών για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Νωρίτερα την Πέμπτη, Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο BBC ότι οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε ένα πλαίσιο συμφωνίας, το οποίο όμως εκκρεμεί για έγκριση από τον Τραμπ και την ιρανική ηγεσία.
Ωστόσο, το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim του Ιράν μετέδωσε ότι δεν έχει υπάρξει οριστική ή επιβεβαιωμένη συμφωνία.
Οι «εκκρεμότητες» στις διαπραγματεύσεις
Μιλώντας το βράδυ της Πέμπτης, ο Βανς ανέφερε ότι οι διαπραγματευτές βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ανταλλαγής προτάσεων για ορισμένα ζητήματα διατύπωσης, μεταξύ των οποίων και το θέμα του «εμπλουτισμού» ουρανίου.
«Δεν είμαστε ακόμη εκεί, αλλά είμαστε πολύ κοντά και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε πάνω σε αυτό», δήλωσε.
Οι ΗΠΑ ζητούν εδώ και χρόνια από το Ιράν να σταματήσει την παραγωγή υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και να απομακρύνει τα υπάρχοντα αποθέματά του, τα οποία θεωρητικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Ο Βανς κράτησε αισιόδοξη στάση, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θεωρούν πως οι Ιρανοί διαπραγματεύονται «με καλή πίστη».
Από την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός στις 8 Απριλίου, ο πρόεδρος Τραμπ έχει επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, χωρίς όμως να έχουν υπάρξει μέχρι στιγμής ουσιαστικά αποτελέσματα.
Πιέσεις στον Τραμπ για τερματισμό της σύγκρουσης
Ο Αμερικανός πρόεδρος δέχεται αυξανόμενες πιέσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης, τόσο από συμμάχους στον Κόλπο όσο και από Δημοκρατικούς, αλλά και από Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο που εκφράζουν ανησυχίες για τη διάρκεια του πολέμου.
Οι αντικρουόμενες πληροφορίες της Πέμπτης ανέδειξαν για ακόμη μία φορά το πόσο ρευστή παραμένει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Κίνδυνος επανέναρξης των συγκρούσεων -Στο επίκεντρο το
εμπλουτισμένο ουράνιο
Και οι δύο πλευρές έχουν ανταλλάξει κατηγορίες για παραβίαση της εύθραυστης κατάπαυσης του πυρός τις τελευταίες ημέρες.
Ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η «επιλογή Β» -η επιστροφή στις εχθροπραξίες- παραμένει στο τραπέζι.
Η πιθανή παράταση της κατάπαυσης του πυρός θα έδινε χρόνο στις δύο πλευρές να συζητήσουν πιο σύνθετα και τεχνικά ζητήματα, ιδιαίτερα γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σύμφωνα με αναφορές, ο Τραμπ έχει προτείνει το ενδεχόμενο τα αποθέματα αυτά να απομακρυνθούν ή να αποδυναμωθούν, είτε από τις ΗΠΑ είτε σε συνεργασία με το Ιράν.
Η στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ
Αναφορές κάνουν επίσης λόγο για πιθανές ρυθμίσεις που θα επιτρέπουν «ανεμπόδιστη» διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, καθώς και για απομάκρυνση ναρκών από το στενό πέρασμα.
Η περιοχή είναι κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, καθώς περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου και πετρελαίου διέρχεται από εκεί.
Στον Τραμπ ανήκει η τελική απόφαση
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δεν επιβεβαίωσε ότι έχει υπάρξει συμφωνία.
Ο υπουργός Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι «είναι πάντα λάθος να προτρέχουμε του προέδρου», προσθέτοντας ότι η τελική απόφαση θα ανήκει στον ίδιο τον Τραμπ.
Παράλληλα, τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ έχουν αλληλοκατηγορηθεί για παραβιάσεις της εκεχειρίας τις τελευταίες ημέρες, ενώ οι πληροφορίες από τις δύο πλευρές παραμένουν αντικρουόμενες.