Σε μια αλλαγή τακτικής απέναντι στο Ιράν προχωρά ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέγοντας προς το παρόν να περιορίσει τις απειλές για νέους βομβαρδισμούς και να δώσει μεγαλύτερο βάρος στην οικονομική πίεση που ασκούν οι αμερικανικές κυρώσεις στην Τεχεράνη.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ ποντάρει στην οικονομική ασφυξία του Ιράν, εκτιμώντας πως η χώρα είναι «χρεοκοπημένη» και οι κυρώσεις θα αναγκάσουν την ηγεσία του να υποχωρήσει, ενισχύοντας ταυτόχρονα τα υφιστάμενα οικονομικά μέτρα εναντίον της Τεχεράνης.
- Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κεντρικό πεδίο της σύγκρουσης. Ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ έχουν τον απόλυτο έλεγχο, όμως η Τεχεράνη διατηρεί την περιοχή κλειστή, ενώ συνεχίζεται ο αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών.
- Η στροφή από τις πολεμικές απειλές στην οικονομική πίεση αποδίδεται στη μείωση των αποθεμάτων ορισμένων αμερικανικών όπλων και πυραύλων, καθώς και στο αδιέξοδο που έχουν περιέλθει οι διπλωματικές συνομιλίες για τα Στενά.
- Η Τεχεράνη καταγγέλλει την αμερικανική πολιτική, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για «εθισμό» στις κυρώσεις. Η σύγκρουση παρομοιάζεται με παρτίδα σκακιού, με το Ιράν να απαντά πως οι Ιρανοί είναι «επαγγελματίες σκακιστές».
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος έχει επανειλημμένα απειλήσει με συντριπτικά πλήγματα την Ισλαμική Δημοκρατία, δηλώνει πλέον ότι προτιμά μια πιο «διακριτική» προσέγγιση, χωρίς ωστόσο να αποσύρει από το τραπέζι τη στρατιωτική επιλογή.
«Είμαστε διακριτικοί», δήλωσε στον Axios, περιγράφοντας τη σημερινή αμερικανική στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Όπως είπε, οι ΗΠΑ «μισο-διαπραγματεύονται» με το Ιράν, ενώ παράλληλα παρακολουθούν την κατάσταση της οικονομίας του.
Τραμπ: «Είναι χρεοκοπημένοι, δεν έχουν λεφτά»
Ο Τραμπ εμφανίζεται να ποντάρει στην εκτίμηση ότι η οικονομική ασφυξία θα υποχρεώσει την ιρανική ηγεσία να υποχωρήσει. «Ναι, μπορούν να προκαλέσουν ενοχλήσεις. Αλλά είναι χρεοκοπημένοι. Δεν έχουν λεφτά», είπε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο πληθωρισμός στο Ιράν ξεπερνά το 300%, ενώ έχει αναφέρει ακόμη ότι οι εναπομείναντες Ιρανοί στρατιώτες είναι απλήρωτοι.
Η Ουάσιγκτον έχει ήδη εντείνει τις κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης, ενώ στα τέλη Ιουλίου ανακοίνωσε νέα μέτρα κατά ιρανικών οντοτήτων που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, σύμβουλοι του Τραμπ τού παρουσίασαν στοιχεία και γραφήματα για τις επιπτώσεις των κυρώσεων στην ιρανική οικονομία και ο πρόεδρος φέρεται να τάχθηκε υπέρ της περαιτέρω σκλήρυνσης των υφιστάμενων μέτρων αλλά και της επιβολής νέων.
Η οικονομική πίεση έχει γίνει έτσι το βασικό εργαλείο της αμερικανικής στρατηγικής, τουλάχιστον για την ώρα.
Το μεγάλο «όπλο» του Ορμούζ
Κεντρικό ρόλο στη σύγκρουση εξακολουθούν να έχουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ έχουν τον «απόλυτο έλεγχο» του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος, γεγονός που, κατά την άποψή του, μειώνει την ανάγκη για άμεση στρατιωτική δράση.
Στην πράξη, όμως, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί κλειστά τα Στενά, ενώ η Ουάσιγκτον συνεχίζει τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.
Ο Μάικλ Ο’ Χάνλον του Brookings Institution περιγράφει την οικονομική κατάσταση του Ιράν ως ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς η χώρα δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο σε μεγάλες ποσότητες, βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων και δεν έχει πρόσβαση σε πόρους που διατηρεί στο εξωτερικό, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η οικονομική πίεση αρκεί για να αλλάξει στάση η ιρανική ηγεσία.
Κατά τον Ο’ Χάνλον, αυτό μπορεί να την ανησυχεί, αλλά πιθανότατα όχι στον βαθμό που υπολογίζει η Ουάσιγκτον.
Από τις απειλές για «Αποκάλυψη» στις οικονομικές κυρώσεις
Η αλλαγή τόνου του Τραμπ είναι εμφανής. Μέχρι πρόσφατα, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποιούσε για στρατιωτικά πλήγματα τέτοιας κλίμακας που θα προκαλούσαν, όπως ο ίδιος τα περιέγραφε, τις πιο καταστροφικές συνέπειες για το Ιράν.
Παράλληλα, κατά διαστήματα άφηνε να εννοηθεί ότι μια διπλωματική συμφωνία ήταν κοντά. Τώρα, όμως, το εκκρεμές φαίνεται να έχει σταματήσει προσωρινά στην οικονομική πίεση.
Ένας από τους λόγους ενδέχεται να είναι και οι περιορισμοί που έχουν προκύψει στο στρατιωτικό μέτωπο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών Μέσων, τα αποθέματα ορισμένων τύπων όπλων και πυραύλων των ΗΠΑ έχουν μειωθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου, περιορίζοντας τις διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές της Ουάσιγκτον.
Την ίδια στιγμή, οι συνομιλίες για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, ενώ ο Τραμπ τις τελευταίες ημέρες δεν δίνει ιδιαίτερη έμφαση ούτε στη διπλωματική οδό.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, καταγγέλλει την αμερικανική πολιτική κυρώσεων.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, κατηγόρησε τη Δευτέρα την Ουάσιγκτον για «εθισμό» στις κυρώσεις και προειδοποίησε ότι η συνέχιση αυτής της πολιτικής μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες μιας εξόδου από την κρίση.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η οικονομική ασφυξία θα αποδειχθεί αρκετή για να κάνει την Τεχεράνη να υποχωρήσει ή αν ο Τραμπ θα επιστρέψει στη στρατιωτική επιλογή.
Ο ίδιος, πάντως, παρομοίασε τη σύγκρουση με το Ιράν με μια παρτίδα σκακιού.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση: «Οι Ιρανοί έχουν δείξει πως είναι επαγγελματίες σκακιστές».