Σε μια βαθιά διχασμένη Αμερική, με έντονη οικονομική δυσαρέσκεια, υψηλή πολιτική κινητοποίηση και αυξημένη ανησυχία για την εκλογική διαδικασία, άνοιξαν σήμερα οι κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές.
Η αναμέτρηση δεν θα κρίνει μόνο τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, αλλά και το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κυβερνήσει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη δεύτερη διετία της προεδρικής του θητείας.
Τέλος η χρηματοδότηση προς το Ισραήλ
Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια παρέμβαση την ημέρα της ψηφοφορίας, ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα σταματήσουν στο τέλος του 2026 την ετήσια χρηματοδότηση προς το Ισραήλ, την οποία προσδιόρισε σε 4 δισ. δολάρια.
Μιλώντας στο Fox News, υποστήριξε ότι έχει συμφωνήσει σχετικά με τον Νετανιάχου και συνέδεσε την απόφαση με την κριτική που δέχονται οι Ρεπουμπλικανοί από Δημοκρατικούς για την αμερικανική βοήθεια προς το Ισραήλ.
Σύμφωνα με το Reuters, παρέμενε αδιευκρίνιστο ποια ακριβώς χρηματοδότηση εννοούσε και πώς θα εφαρμοζόταν η διακοπή, καθώς το υφιστάμενο μνημόνιο προβλέπει ετήσια στρατιωτική βοήθεια 3,8 δισ. δολαρίων έως το 2028.
Η κίνηση του Τραμπ, λίγες ώρες αφότου άνοιξαν οι κάλπες, δείχνει ότι η βοήθεια προς το Ισραήλ έχει γίνει πολιτικό βάρος για τους Ρεπουμπλικανούς και σημαντικό θέμα της εκλογικής αντιπαράθεσης.
Στη χώρα επικρατεί κλίμα έντασης και βαθιά κομματική αντιπαράθεση, ωστόσο η εικόνα δεν παραπέμπει σε γενικευμένη εκλογική αναταραχή, με εξαίρεση πολιτείες όπως η Καλιφόρνια, όπου οι νομικές συγκρούσεις για ψηφοφόρους που δεν πληρούσαν τα κριτήρια προκάλεσαν περαιτέρω ένταση.
Πολωμένη κοινωνία
Αναλυτές κάνουν λόγο για μια αμερικανική κοινωνία ιδιαίτερα πολωμένη, χωρίς όμως να υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις γενικευμένης διατάραξης της ψηφοφορίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και ο ίδιος δεν είναι υποψήφιος, βρίσκεται στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης και για πολλούς αναλυτές «πήρε στην πλάτη του τις εκλογές με μεγάλο ρίσκο».
Θυμίζουμε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 20 προεκλογικές συγκεντρώσεις από τις αρχές Οκτωβρίου, ζητώντας από τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν σαν να βρίσκεται προσωπικά στο ψηφοδέλτιο.
Πίσω από τους υψηλούς πολιτικούς τόνους βρίσκεται η καθημερινότητα των Αμερικανών. Η οικονομία παρουσιάζει αντιφατικές εικόνες. Υπάρχει σχετικά χαμηλή ανεργία, οικονομική ανάπτυξη και ισχυρή επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά ταυτόχρονα επίμονες πιέσεις από το αυξημένο κόστος ζωής. Με άλλα λόγια, η βελτιωμένη οικονομία, που προβάλλει η κυβέρνηση σε αριθμούς, δεν φαίνεται στις τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Η ακρίβεια στα τρόφιμα, τα καύσιμα, την ενέργεια και τη στέγαση αποτελεί βασικό παράγοντα δυσαρέσκειας, ενώ ο πόλεμος με το Ιράν επιβαρύνει συνεχώς τις τιμές των καυσίμων.
Οι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι εκφράζουν κυρίως ανησυχίες για ενδεχόμενη παράνομη συμμετοχή στις εκλογές, ενώ οι Δημοκρατικοί ανησυχούν περισσότερο για πιθανό αποκλεισμό νόμιμων ψηφοφόρων και παρεμβάσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Παρά τις ανησυχίες αυτές, η πλειονότητα εξακολουθεί να εμπιστεύεται την εκλογική διαδικασία.
Χαρακτηριστικό της εφετινής αναμέτρησης είναι η μεγάλη κινητοποίηση των ψηφοφόρων στην πρόωρη ψηφοφορία, όπου περισσότεροι από 57.000.000 Αμερικανοί είχαν ήδη ψηφίσει πριν από την ημέρα των εκλογών.
Η αυξημένη κινητοποίηση αναδεικνύει τη σημασία της ψηφοφορίας για μεγάλα τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας στις -γενικά μη δημοφιλείς- ενδιάμεσες εκλογές, χωρίς όμως να επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για το τελικό αποτέλεσμα.
Το βλέμμα στην επόμενη ημέρα
Στο επίπεδο της μετεκλογικής στρατηγικής, η διατήρηση του ελέγχου και των δύο σωμάτων από τους Ρεπουμπλικανούς, έστω και οριακά, θα μπορούσε να εκληφθεί από τον Τραμπ ως ανανέωση της πολιτικής εντολής του. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα διευκόλυνε τη συνέχιση της ίδιας, σε γενικές γραμμές, εξωτερικής πολιτικής, χωρίς την ενίσχυση του κοινοβουλευτικού ελέγχου που θα συνεπαγόταν μια δημοκρατική πλειοψηφία.
Στο Ιράν, για παράδειγμα, εφόσον ο πόλεμος δεν αποδειχθεί καθοριστικός παράγοντας εκλογικής φθοράς, θα ήταν ασθενέστερη η πίεση που θα προέκυπτε από μια εκλογική αποδοκιμασία για τον τερματισμό του. Αντίστοιχα, στους δασμούς, ο πρόεδρος θα μπορούσε να επιδιώξει τη συνέχιση της χρήσης τους ως εργαλείου πίεσης και διαπραγμάτευσης.
Σε αυτό το σενάριο θα μπορούσαν επίσης να ενισχυθούν οι προσπάθειες προσέγγισης με την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων ενδεχόμενων πρωτοβουλιών για άρση κυρώσεων και πωλήσεις νέου αμυντικού υλικού. Η έκβασή τους, πάντως, θα εξαρτιόταν και από τη στάση του Κογκρέσου και τις προϋποθέσεις κάθε επιμέρους απόφασης.
Εάν, αντίθετα, οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν και τα δύο σώματα, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ισχυρότερα εμπόδια στην εσωτερική πολιτική. Μια πιθανή αντίδραση θα ήταν να αναζητήσει γρήγορες διπλωματικές συμφωνίες, για παράδειγμα στο ουκρανικό, τις οποίες θα μπορούσε να παρουσιάσει ως προσωπικές επιτυχίες, επιχειρώντας να αντισταθμίσει την απώλεια πολιτικής ισχύος στο εσωτερικό.
Στο πλαίσιο αυτό, ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου ότι η πρώτη κυρία, Μελάνια Τραμπ, θα υποδεχθεί την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου εκπροσώπους της Ουκρανίας και της Ρωσίας και θα μιλήσει για την κατάπαυση του πυρός στο Ολέσκι. Η πρωτοβουλία καταγράφει κινητικότητα στο συγκεκριμένο ζήτημα, χωρίς να προδικάζει συνολική συμφωνία για τον πόλεμο.
Υπάρχει, ωστόσο, και το αντίστροφο ενδεχόμενο: μια εκλογική ήττα να οδηγήσει σε ακόμη σκληρότερη στάση σε ζητήματα όπως το Ιράν και οι δασμοί, σε μια προσπάθεια προβολής ισχύος και αποφασιστικότητας απέναντι στην πίεση των Δημοκρατικών.
