Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι βρίσκεται κοντά μια αρχική συμφωνία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.
- Ο Τραμπ, λίγες ώρες μετά τις απειλές για «σκληρό χτύπημα», ανακοίνωσε την ακύρωση επιθέσεων κατά της Τεχεράνης και την ύπαρξη αρχικής συμφωνίας. Το Ιράν, ωστόσο, χαρακτήρισε τις αναφορές υποθετικές, τονίζοντας πως τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί.
- Η Τεχεράνη θέτει ως βασικές προϋποθέσεις για συμφωνία την εγγύηση από τις ΗΠΑ για μη επίθεση, την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και την κατάργηση των οικονομικών κυρώσεων.
- Η συμφωνία, σύμφωνα με τον Τραμπ, διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά και θα ανοίξει το Στενό του Ορμούζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αναρτήσει νωρίτερα ότι ακύρωσε προγραμματισμένα πλήγματα κατά της Τεχεράνης.
«Μόλις καταλήξαμε σε μια μεγάλη διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», δήλωσε σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο την Πέμπτη.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η συμφωνία φέρεται να έχει τη στήριξη της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας, του Ισραήλ, αλλά και εμπλεκόμενων αραβικών χωρών.
Όπως υποστήριξε, η υπογραφή της θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο στην Ευρώπη, με την παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Παράλληλα, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ, ανέφερε ότι ακυρώθηκαν προγραμματισμένοι βομβαρδισμοί κατά της Τεχεράνης που, όπως είπε, επρόκειτο να διεξαχθούν το βράδυ της Πέμπτης.
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι οι αναφορές περί συμφωνίας είναι «υποθετικές» και ότι «τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί».
Ο Τραμπ έχει επαναλάβει και στο παρελθόν ισχυρισμούς ότι οι δύο χώρες βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Λίγες ώρες πριν από τη συγκεκριμένη δήλωση, είχε αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα χτυπούσαν το Ιράν «πολύ σκληρά».
Μετά τις δηλώσεις Τραμπ, η τιμή του Brent υποχώρησε περίπου κατά 4,4%, στα 89 δολάρια το βαρέλι.
Τα βασικά αιτήματα της Τεχεράνης
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το BBC, που επικαλείται δημόσιες τοποθετήσεις Ιρανών αξιωματούχων και αναφορές των εγχώριων μέσων ενημέρωσης, μετά την έναρξη της εκεχειρίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, παρουσιάζουν τις βασικές απαιτήσεις της Τεχεράνης.
Με βάση τις μέχρι τώρα ενδείξεις, το Ιράν φέρεται να ζητά:
- Εγγυήσεις από τις ΗΠΑ ότι δεν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις εναντίον του.
- Αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές κοντά στο Ιράν.
- Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα νότια λιμάνια της χώρας.
- Κατάργηση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία.
- Τερματισμό συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν στο εξωτερικό.
Απαιτήσεις του Ιράν για οικονομική ενίσχυση της χώρας
Τα παραπάνω αιτήματα δεν περιορίζονται μόνο σε ζητήματα ασφάλειας και διπλωματίας, αλλά συνδέονται άμεσα με την προσπάθεια οικονομικής ενίσχυσης της χώρας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το Ιράν διαθέτει πάνω από 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα κεφάλαια σε ξένες τράπεζες. Η αποδέσμευσή τους, μαζί με την άρση των κυρώσεων, θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική οικονομική ανακούφιση.
Η ιρανική οικονομία αντιμετωπίζει χρόνια πίεση λόγω των δυτικών κυρώσεων, ενώ οι επιπτώσεις των συγκρούσεων έχουν επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, η εξασφάλιση οικονομικών και πολιτικών παραχωρήσεων από τις ΗΠΑ θεωρείται κρίσιμη για την επόμενη μέρα της χώρας.
Τραμπ: «Το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά μόλις υπογραφεί η συμφωνία»
Ο Τραμπ δήλωσε ότι υπάρχει συμφωνία βάσει της οποίας το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι που – όπως είπε – αποτελεί τον βασικό στόχο των συνομιλιών.
Ανέφερε επίσης ότι θα υπάρξει πιθανώς υπογραφή «στην Ευρώπη», μόλις ολοκληρωθούν τα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται «σε πολύ τελική μορφή» και ότι αυτό θα γίνει «πολύ σύντομα».
Πρόσθεσε ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά «μόλις υπογραφεί η συμφωνία».
«Όλη η Μέση Ανατολή είναι χαρούμενη»
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι έχει συνομιλήσει με ηγέτες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων συμμάχων του Κόλπου και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, σημειώνοντας ότι «όλη η Μέση Ανατολή είναι πολύ χαρούμενη».
Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκε συνομιλία, αναφέροντας όμως ότι το Ισραήλ «δεν είναι μέρος του μνημονίου κατανόησης».
Ιράν: Δεν υποχωρούμε από τις κόκκινες γραμμές μας
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Μπαγαεΐ, ανέφερε ότι το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου του μνημονίου έχει ήδη «οριστικοποιηθεί», αλλά οι ΗΠΑ έχουν θέσει «υπερβολικές απαιτήσεις» και προσθέσει «νέα αιτήματα».
Τόνισε επίσης ότι η χώρα του δεν θα «απομακρυνθεί από τις κόκκινες γραμμές της».
Απειλές Τραμπ για κατάληψη της νήσου Χαργκ
Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ «θα χτυπήσουν το Ιράν… πολύ σκληρά απόψε», ενώ απείλησε να καταλάβει το νησί Χαργκ και άλλες υποδομές πετρελαίου «στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον».
Το νησί Χαργκ αποτελεί το βασικό εξαγωγικό κέντρο πετρελαίου του Ιράν, από όπου περνά περίπου το 90% των εξαγωγών της χώρας.
Ο ίδιος ανέφερε επίσης ότι οι ΗΠΑ θα «αναλάβουν τον πλήρη έλεγχο» των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, «όπως έχουμε κάνει με τη Βενεζουέλα».
Η απάντηση της Τεχεράνης στις απειλές Τραμπ
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις προειδοποίησαν με αντίποινα «ακόμη πιο σοβαρά από πριν» σε περίπτωση νέων επιθέσεων.
Σε ανακοίνωση αναφέρεται ότι «είτε οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι για όλους, είτε δεν θα είναι για κανέναν».
Παράλληλα, Ιρανός ανώτατος διαπραγματευτής προειδοποίησε ότι «λανθασμένες στρατηγικές και παρορμητικές αποφάσεις θα δημιουργήσουν ένα ατελείωτο τέλμα στο οποίο θα εγκλωβιστείτε για χρόνια».
Συνεχιζόμενες επιθέσεις και διεθνείς αντιδράσεις
Οι δύο πλευρές έχουν ανταλλάξει πλήγματα μετά από ατύχημα αμερικανικού ελικοπτέρου Apache στον Κόλπο τη Δευτέρα.
Την Τετάρτη, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε σειρά επιθέσεων σε στρατιωτικούς, κατασκοπευτικούς και ρανταρικούς στόχους στο νότιο Ιράν.
Σε απάντηση, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσε ότι έπληξε αμερικανικές βάσεις στο Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και την Ιορδανία. Στο Μπαχρέιν τραυματίστηκε ένα 11χρονο κορίτσι από επίθεση drone, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.
Η Ιορδανία ανέφερε ότι κατέρριψε περίπου 20 ιρανικούς πυραύλους, ενώ το Κουβέιτ δήλωσε ότι αναχαίτισε «εχθρικούς εναέριους στόχους».
Η ανησυχία της Ινδίας
Η Ινδία κάλεσε Αμερικανό διπλωμάτη μετά την επιβεβαίωση ότι τρεις Ινδοί ναυτικοί σκοτώθηκαν σε αμερικανικό πλήγμα σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, το οποίο κατηγορήθηκε ότι παραβίαζε αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών. 21 επιζώντες διασώθηκαν.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν πλήξει συνολικά εννέα πλοία, εκ των οποίων τρία μέσα στην εβδομάδα, στο πλαίσιο αποκλεισμού που στοχεύει στον περιορισμό των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.
Εκκλήσεις για αποκλιμάκωση
Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι υπάρχει «βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή» και κάλεσε τις πλευρές να επιστρέψουν στην πλήρη εφαρμογή της εκεχειρίας.
Παράλληλα, Πακιστάν, Ρωσία, Κίνα, Τουρκία, Ινδία και Σαουδική Αραβία απηύθυναν εκκλήσεις για αποκλιμάκωση.
Οι πρώτες επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν την 28η Φεβρουαρίου
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις κατά του Ισραήλ και συμμαχικών κρατών στον Περσικό Κόλπο, ενώ ουσιαστικά έκλεισε το Στενό του Ορμούζ, έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο για το παγκόσμιο πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Παρά τη συμφωνία εκεχειρίας τον Απρίλιο, οι δύο πλευρές έχουν ανταλλάξει κατά διαστήματα πλήγματα, συμπεριλαμβανομένων δύο γύρων αντιποίνων μέσα στην εβδομάδα.