Τη συγκινητική ιστορία του Έλληνα γιατρού Δημήτρη Φωκά, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στους κατοίκους της Ίμβρου και αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη γενέτειρά του κατά τη διάρκεια των διώξεων του ελληνικού πληθυσμού, αναδεικνύει το τουρκικό ντοκιμαντέρ «Seal» («Σφραγίδα»).
Η ταινία, σε σκηνοθεσία του Ντενίζ Ντεβρέζ, παρουσιάστηκε στο 37ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Άγκυρας, στο πλαίσιο του Εθνικού Διαγωνισμού Ντοκιμαντέρ, μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη μια σημαντική πτυχή της ιστορίας της ελληνικής κοινότητας του νησιού.
Μέσα από μαρτυρίες Ελλήνων κατοίκων που γνώρισαν τον γιατρό και υπήρξαν γείτονες και συμπολίτες του, το ντοκιμαντέρ σκιαγραφεί την προσωπικότητά του, αλλά και τους ισχυρούς δεσμούς που εξακολουθούν να συνδέουν τους εναπομείναντες Ιμβρίους με τον τόπο τους.
Ο γιατρός που δεν εγκατέλειψε την Ίμβρο
Ο Δημήτρης Φωκάς υπήρξε για πολλά χρόνια ο μοναδικός γιατρός της Ίμβρου. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, επέστρεψε στη γενέτειρά του και ανέλαβε την περίθαλψη των κατοίκων, προσφέροντας τις υπηρεσίες του σε μια περίοδο ιδιαίτερα δύσκολη για την ελληνική κοινότητα.
Παρά τις διώξεις και τις πιέσεις που αντιμετώπισε ο ελληνικός πληθυσμός, ο ίδιος επέλεξε να παραμείνει στο νησί, ακόμη και μετά τις απελάσεις του 1964.
Η ταινία δεν περιορίζεται στην προσωπική διαδρομή του, αλλά αναδεικνύει παράλληλα τις δραματικές αλλαγές που γνώρισε η Ίμβρος, καθώς οι πολιτικές του τουρκικού κράτους σε βάρος του ελληνικού πληθυσμού συνδέθηκαν με απώλειες περιουσιών, βία και αναγκαστική μετανάστευση.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ντοκιμαντέρ, η ελληνική κοινότητα του νησιού, που αριθμούσε περίπου 8.000 ανθρώπους, περιορίστηκε σταδιακά σε περίπου 200.
Η αγάπη των Ιμβρίων για τον τόπο τους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση των σημερινών κατοίκων με την Ίμβρο, αλλά και στο ισχυρό αίσθημα ταυτότητας και καταγωγής που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ελληνική κοινότητα.
Στη συζήτηση που ακολούθησε την προβολή της ταινίας, το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, στον κινηματογράφο Μπουγιουλού Φενέρ της Άγκυρας, ο σκηνοθέτης Ντενίζ Ντεβρέζ εξήγησε ότι βασικός στόχος του ήταν να αναδείξει τη βαθιά συναισθηματική σύνδεση των ανθρώπων που εξακολουθούν να ζουν στο νησί με την ιδιαίτερη πατρίδα τους.
Όπως αναφέρεται στην επίσημη παρουσίαση του φεστιβάλ, μέσα από την ιστορία του Δημήτρη Φωκά ο δημιουργός επιδιώκει να καταστήσει ορατή την αγάπη των Ιμβρίων για τον τόπο τους, αλλά και το αίσθημα του ανήκειν που παραμένει ζωντανό παρά τις ιστορικές περιπέτειες της κοινότητας.
Η ταινία για τις διώξεις των Ελλήνων της Ίμβρου
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντενίζ Ντεβρέζ καταπιάνεται με την ιστορία της Ίμβρου. Το 2023 είχε δημιουργήσει το ντοκιμαντέρ «Onlar İçin İmroz» («Γι’ αυτούς είναι η Ίμβρος»), διάρκειας περίπου 15 λεπτών, στο οποίο κατέγραψε τις διώξεις, τον εκτοπισμό και τις τραυματικές εμπειρίες των Ελλήνων κατοίκων του νησιού.
Η ταινία εστίαζε στις εξελίξεις που ακολούθησαν την όξυνση του Κυπριακού ζητήματος τη δεκαετία του 1960, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις προσωπικές μαρτυρίες και στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Το ντοκιμαντέρ παρουσιάστηκε και στο ελληνικό Φεστιβάλ Αρχαιολογικών Ταινιών «Αγών», ενώ συμμετείχε σε αρκετές διεθνείς διοργανώσεις, αποσπώντας διακρίσεις. Ένα από τα βασικά ζητήματα που ανέδειξε ήταν η επιμονή των Ιμβρίων να διατηρούν την ιστορική ονομασία του νησιού, Ίμβρος, παρά την επίσημη μετονομασία του σε Γκιοκτσέαντά (Gökçeada).
Η συγκεκριμένη παραγωγή αποτέλεσε ουσιαστικά τον πρόδρομο του νεότερου ντοκιμαντέρ «Seal», με τον Τούρκο σκηνοθέτη να επιστρέφει στην ιστορία της ελληνικής κοινότητας μέσα από τη ζωή ενός ανθρώπου που ταυτίστηκε με τον τόπο και τους κατοίκους του.
Ο Εθνικός Διαγωνισμός Ντοκιμαντέρ του 37ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Άγκυρας, πραγματεύεται ζητήματα πολιτιστικής μνήμης, κοινωνίας και περιβάλλοντος.