Αν και η συμφωνία στην οποία κατέληξαν ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί οριστική ειρήνη, εν τούτοις πρόκειται για μια πρώτη αποφόρτιση της γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή, με άμεσα αποτελέσματα στην παγκόσμια οικονομία.
Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγουν τρεις καταξιωμένοι Έλληνες διεθνολόγοι, οι οποίοι, μέσω του iefimerida.gr, αναλύουν τις πρόσφατες εξελίξεις, τον αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία και μιλούν για «κερδισμένους» και «χαμένους» από την κρίση.
«Δεν είναι το τέλος της κρίσης, αλλά η συμφωνία ανακουφίζει την αγορά»
«Η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν δεν μοιάζει ακόμη με οριστικό τέλος της κρίσης, αλλά με έναν εύθραυστο οδικό χάρτη αποκλιμάκωσης. Το θετικό στοιχείο είναι σαφές: προβλέπεται παύση των εχθροπραξιών και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χωρίς ιρανικά τέλη διέλευσης -τουλάχιστον για την ώρα- και με άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Αυτό από μόνο του ανακουφίζει την παγκόσμια οικονομία, καθώς η ομαλή ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο είναι κρίσιμη για τις τιμές ενέργειας, τις μεταφορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η επιστροφή στην κανονικότητα όμως δεν θα είναι αυτόματη, αφού υποδομές έχουν πληγεί και η αποκατάσταση της παραγωγής μπορεί να χρειαστεί χρόνο», αναφέρει ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν έχει περισσότερους αστερίσκους παρά βεβαιότητες
Όπως εξηγεί, η συμφωνία έχει περισσότερους αστερίσκους παρά βεβαιότητες. «Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το μεγάλο ερώτημα. Αν η Τεχεράνη δεσμευθεί πραγματικά ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα και υπάρξει αξιόπιστος μηχανισμός ελέγχου, τότε οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και ευρύτερα η Δύση θα έχουν κερδίσει. Θα έχουν πετύχει τον βασικό στρατηγικό τους στόχο: να αποτρέψουν ένα πυρηνικό Ιράν. Αν όμως το Ιράν διατηρήσει εμπλουτισμένο ουράνιο και χώρο για μελλοντικούς ελιγμούς, τότε ο πραγματικός νικητής θα είναι το ίδιο, διότι θα έχει αντέξει την πίεση και θα έχει εξασφαλίσει χρόνο, χρήμα και πολιτική ανάσα».
Οι «χαμένοι» και οι «κερδισμένοι»
Σύμφωνα με τον κ. Δεσποτόπουλο, χαμένο, τουλάχιστον σε πρώτη ανάγνωση, είναι το Ισραήλ, εάν θεωρήσει ότι η συμφωνία αφήνει απειλή στο ιρανικό έδαφος.
«Η Χεζμπολάχ και η ένταση στον Λίβανο μπορούν ανά πάσα στιγμή να ανατρέψουν την εύθραυστη ισορροπία. Η Κίνα, αντίθετα, ανακουφίζεται, επειδή εξαρτάται από τη σταθερή ενεργειακή ροή προς την Ασία και δεν έχει συμφέρον από παρατεταμένη σύγκρουση», σημειώνει.
Για την Ελλάδα, όπως λέει, το αποτέλεσμα είναι θετικό. «Η κρίση ανέδειξε τη στρατηγική αξία των σχέσεων με το Ισραήλ, την Κύπρο και χώρες της Μέσης Ανατολής, που είδαν στο πρόσωπο της Ελλάδας έναν αξιόμαχο και αξιόπιστο σύμμαχο. Παράλληλα, η Αθήνα έστειλε μήνυμα αποτροπής προς την Τουρκία, δείχνοντας ότι δεν αποδέχεται τις παράλογες τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης, ούτε απειλές για την Κύπρο. Η παρουσία των Patriot στην Κάρπαθο και η ασπίδα γύρω από την Κύπρο αποτέλεσαν ευφυείς κινήσεις της Αθήνας, που μέσα από τη διεθνή αναστάτωση βγαίνει με διπλωματικό και γεωπολιτικό κέρδος, ενώ η Τουρκία εμφανίζεται πιο περιορισμένη και αμήχανη».
«Η αβεβαιότητα δεν τελειώνει, καθώς παραμένουν άλλα ζητήματα ανοιχτά»
Από την πλευρά του, ο Κώστας Υφαντής, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, τονίζει ότι «η συμφωνία αυτή ήρθε μετά από μια δύσκολη διαπραγμάτευση, που κράτησε πάνω από δύο μήνες. Δεν λύνει τα ζητήματα αλλά αντιμετωπίζει αυτά τα οποία είναι άμεσης προτεραιότητας, όπως είναι το να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό ήταν το διακύβευμα. Είναι μια εύθραυστη μεν, αλλά σημαντική συμφωνία, την οποία περιμέναμε», σχολιάζει. Ο Κώστας Υφαντής σημειώνει, παράλληλα, ότι «είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι το Ισραήλ θα υπονομεύσει αυτή τη σχέση που έχει με τις ΗΠΑ, παρά τις αρχικές αντιδράσεις του Νετανιάχου».
Αναφορικά με την αντίδραση των αγορών, μετά την επίτευξη της συμφωνίας, σχολιάζει ότι «η αβεβαιότητα δεν τελειώνει, γιατί άλλα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, όπως η ασφάλεια του Ισραήλ. Όσο αυτό το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται, η μεγάλη αβεβαιότητα και οι εστίες σύγκρουσης στην περιοχή δεν πρόκειται να φύγουν από το τραπέζι».
Ποια είναι τα οφέλη στην οικονομία για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Στα οικονομικά αποτελέσματα που αναμένεται να έχει η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επικεντρώνεται ο δρ του Παντείου Πανεπιστημίου και διεθνολόγος Δημήτρης Σταθακόπουλος, τονίζοντας ότι «μετά τη συμφωνία, ο κόσμος της ενέργειας δεν αλλάζει, αλλά κοπάζει η αβεβαιότητα».
Με λίγα λόγια, η Ευρώπη κερδίζει μέσω χαμηλότερου πληθωρισμού, η Ελλάδα ωφελείται άμεσα στην καθημερινή οικονομία, η ναυτιλία χάνει μέρος των «έκτακτων κερδών», αλλά γίνεται πιο σταθερή, και τα ενεργειακά assets περνούν από φάση έντασης σε κανονικότητα.
«Γενικότερα, για την Ευρώπη το βασικό αποτέλεσμα είναι η αποκλιμάκωση του κόστους ενέργειας. Αυτό σημαίνει φθηνότερα καύσιμα στα πρατήρια, σταδιακή μείωση στο κόστος ηλεκτρικού ρεύματος, χαμηλότερες πιέσεις στις τιμές βασικών αγαθών με τελικό αποτέλεσμα πιο χαμηλό πληθωρισμό, και δίνει περιθώριο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να κρατήσει πιο χαμηλά τα επιτόκια ή να τα μειώσει πιο εύκολα», αναφέρει.
Σύμφωνα με τον δρ. Σταθακόπουλο, η Ελλάδα αναμένεται να ωφεληθεί σε δύο επίπεδα: στην κατανάλωση και το κόστος ζωής, και τη ναυτιλία. «Ως χώρα που εισάγει ενέργεια, η Ελλάδα ωφελείται άμεσα με χαμηλότερες τιμές βενζίνης και πετρελαίου, φθηνότερο κόστος μεταφορών και έμμεση μείωση τιμών σε τρόφιμα και προϊόντα. Παράλληλα, στη ναυτιλία αναμένεται πτώση του κόστους ασφάλισης, σταθεροποίηση των δρομολογίων και μείωση των έκτακτων κερδών της κρίσης».