Η εφαρμογή της δέσμευσης για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035 αποτελεί το βασικό αντικείμενο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
- Στο επίκεντρο της Συνόδου βρίσκεται η υλοποίηση της δέσμευσης για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η Ελλάδα καλύπτει ήδη τον στόχο, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να πιέσει τους Ευρωπαίους συμμάχους.
- Ο μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ περιλαμβάνει τη μεταφορά ευθυνών στους Ευρωπαίους, ενώ εγκρίνεται στρατιωτική βοήθεια 140 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για τη διετία 2026-2027, καλύπτοντας εξοπλισμό, εκπαίδευση και λοιπές ανάγκες.
- Το NATO Industrial Forum δίνει έμφαση στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας για ταχύτερη παραγωγή πυρομαχικών και συστημάτων αεράμυνας, ώστε οι δαπάνες να μετατραπούν σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες.
- Η τελική διακήρυξη της Συνόδου αναμένεται σύντομη, επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευση στη συλλογική άμυνα και στέλνοντας πολιτικό μήνυμα για ενίσχυση των δυνατοτήτων της Συμμαχίας, δικαιότερη κατανομή βαρών και διατλαντική ενότητα.
Παράλληλα, οι ηγέτες της Συμμαχίας θα συζητήσουν τη συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, τη σταδιακή ανακατανομή των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Η Σύνοδος στην Άγκυρα, που θα διεξαχθεί υπό εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας, πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία το ΝΑΤΟ επιχειρεί να μετατρέψει τις αποφάσεις που ελήφθησαν στη Χάγη τον Ιούνιο του 2025 σε συγκεκριμένες στρατιωτικές δυνατότητες, δίνοντας έμφαση στην αποτρεπτική ισχύ, την αύξηση της παραγωγής αμυντικού υλικού και τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των συμμαχικών δυνάμεων.
Στόχος η εφαρμογή του 5% στις αμυντικές δαπάνες
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η υλοποίηση της δέσμευσης για συνολικές αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035, με το 3,5% να αφορά καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα και την ανθεκτικότητα των κρατών-μελών.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι στόχος είναι να σταλεί μήνυμα ενότητας και προόδου, παρά τις διαφορετικές ταχύτητες εφαρμογής των δεσμεύσεων. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη μεταξύ των χωρών που καλύπτουν τον νέο στόχο, μαζί με την Πολωνία, τις σκανδιναβικές και τις βαλτικές χώρες, ενώ αρκετοί σύμμαχοι δεν έχουν ακόμη παρουσιάσει ολοκληρωμένο σχέδιο προσαρμογής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αναμενόμενη παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εκτιμάται ότι θα επαναλάβει την ανάγκη άμεσης εφαρμογής του στόχου του 5%, καλώντας τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης.
Μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ με ανακατανομή ευθυνών και στήριξη στην Ουκρανία
Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο μετασχηματισμό του ΝΑΤΟ και τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για την ευρωπαϊκή άμυνα στους Ευρωπαίους συμμάχους και τον Καναδά, χωρίς να αμφισβητείται η αμερικανική δέσμευση στο άρθρο 5 της Συμμαχίας.
Παράλληλα, η συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία αποτελεί βασικό θέμα της ατζέντας. Σύμφωνα με το σχέδιο της διακήρυξης, οι ηγέτες αναμένεται να δεσμευθούν για στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ το 2026 και για διατήρηση αντίστοιχου επιπέδου στήριξης και το 2027.
Το συνολικό ύψος της βοήθειας για τη διετία εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 140 δισ. ευρώ, καλύπτοντας στρατιωτικό εξοπλισμό, εκπαίδευση και λοιπές ανάγκες υποστήριξης. Στο ποσό περιλαμβάνονται και οι ήδη προγραμματισμένες ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, καθώς και αγορές εξειδικευμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων, κυρίως στον τομέα της αεράμυνας.
Έμφαση στην αμυντική βιομηχανία και τις επιχειρησιακές δυνατότητες
Στο περιθώριο της Συνόδου θα πραγματοποιηθεί και το NATO Industrial Forum, με αντικείμενο την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της αμυντικής βιομηχανίας, την επιτάχυνση των προμηθειών και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων και βιομηχανίας.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της Συμμαχίας, η ταχύτερη παραγωγή πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας και άλλων κρίσιμων στρατιωτικών μέσων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες να μετατραπούν σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ. Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και στην επιτάχυνση της καινοτομίας στις ένοπλες δυνάμεις.
Η τελική διακήρυξη της Συνόδου, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ αναμένεται να είναι σύντομη, επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευση των συμμάχων στη συλλογική άμυνα, με βασικό πολιτικό μήνυμα την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας, τη δικαιότερη κατανομή των βαρών και τη διατήρηση της διατλαντικής ενότητας απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις ασφαλείας.