Σε μία ανακοίνωση που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει καμπή στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ, γνωστοποίησε ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» κατέληξε σε συμφωνία-πλαίσιο, την οποία η Χαμάς αποδέχθηκε επί της αρχής.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ιστορική συμφωνία-πλαίσιο για τον αφοπλισμό της Χαμάς, την οποία η οργάνωση αποδέχθηκε επί της αρχής. Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και ανάληψη της ασφάλειας από διεθνή δύναμη.
- Το σχέδιο, διάρκειας 200-250 ημερών, περιλαμβάνει τον πλήρη αφοπλισμό, την αποχώρηση της Χαμάς από τη διακυβέρνηση, τη δημιουργία νέας παλαιστινιακής αστυνομίας και την έναρξη της ανοικοδόμησης της Γάζας υπό διεθνή επιτήρηση.
- Η εφαρμογή της συμφωνίας προσκρούει στη σειρά των ενεργειών. Η Χαμάς απαιτεί την αποχώρηση του Ισραήλ πριν τον αφοπλισμό, ενώ το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει το αντίστροφο, δημιουργώντας το κυριότερο εμπόδιο στην υλοποίησή της.
- Στο Ισραήλ επικρατεί έντονος σκεπτικισμός, με αξιωματούχους να αμφισβητούν την τήρηση της συμφωνίας από τη Χαμάς. Η Ουάσιγκτον ασκεί πίεση στο Τελ Αβίβ να τηρήσει τις δεσμεύσεις που έχει ήδη αναλάβει.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, το σχέδιο προβλέπει μια σταδιακή διαδικασία πλήρους αφοπλισμού της Χαμάς και των υπόλοιπων ένοπλων οργανώσεων, τη μεταβίβαση της διακυβέρνησης σε νέα παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση, τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης ασφαλείας και την έναρξη της ανοικοδόμησης της Γάζας.
Ωστόσο, η εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει αβέβαιη, καθώς η Χαμάς συνδέει τον αφοπλισμό με την αποχώρηση του ισραηλινού στρατού, ενώ το Ισραήλ δεν έχει ανακοινώσει ότι αποδέχεται το νέο πλαίσιο όπως παρουσιάστηκε από την Ουάσιγκτον.
Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί «μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια».
«Σήμερα το Συμβούλιο Ειρήνης πέτυχε μια ιστορική συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Πρόκειται για ένα μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια», ανέφερε.
Ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι, καθώς θα προχωρά ο αφοπλισμός, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν σταδιακά από τη Λωρίδα της Γάζας και την ευθύνη για την ασφάλεια θα αναλαμβάνουν μια νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη και η υπό σύσταση Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ΔΔΣ).
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η συμφωνία είναι αποτέλεσμα πολύμηνων διαπραγματεύσεων με τη μεσολάβηση της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας και υποστήριξαν ότι, για πρώτη φορά, η Χαμάς αποδέχθηκε επί της αρχής ένα συγκεκριμένο σχέδιο αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας.
Οι 10 όροι της συμφωνίας
Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει διαδικασία διάρκειας περίπου 200 έως 250 ημερών, η οποία θα εφαρμόζεται σταδιακά σε ολόκληρη τη Γάζα και θα προχωρά μόνο αφού ανεξάρτητοι διεθνείς παρατηρητές πιστοποιούν ότι κάθε στάδιο έχει ολοκληρωθεί.
1. Σταδιακός πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς
Σύμφωνα με το σχέδιο, η Χαμάς αποδέχεται μια σταδιακή διαδικασία πλήρους αφοπλισμού, η οποία θα ολοκληρωθεί σε διαδοχικές φάσεις και υπό διεθνή επιτήρηση.
2. Αποχώρηση της Χαμάς από τη διακυβέρνηση
Η οργάνωση θα αποχωρήσει από κάθε πολιτικό και διοικητικό ρόλο, μεταβιβάζοντας τις αρμοδιότητές της στην Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας (NCAG), ένα μεταβατικό τεχνοκρατικό παλαιστινιακό όργανο.
3. Δημιουργία νέας παλαιστινιακής αστυνομίας
Η διαδικασία θα ξεκινήσει με την παράδοση των όπλων της αστυνομίας της Χαμάς. Στη συνέχεια θα συγκροτηθεί νέο αστυνομικό σώμα, το οποίο θα υπάγεται στη νέα διοίκηση και θα εκπαιδευτεί με διεθνή υποστήριξη.
4. Καταστροφή σηράγγων και βαρέος οπλισμού
Οι υπόγειες σήραγγες, οι αποθήκες όπλων, οι εκτοξευτές πυραύλων και οι εγκαταστάσεις παραγωγής οπλισμού θα αποσυναρμολογηθούν ή θα τεθούν εκτός λειτουργίας.
5. Παράδοση των ατομικών όπλων
Στο τελευταίο στάδιο θα συγκεντρωθούν τα ατομικά όπλα, σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο που θα εφαρμόζει η νέα παλαιστινιακή διοίκηση.
6. Αφοπλισμός όλων των ένοπλων οργανώσεων
Το σχέδιο προβλέπει ότι όλες οι ένοπλες ομάδες που δραστηριοποιούνται στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων και πολιτοφυλακών που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, θα παραδώσουν τον οπλισμό τους.
7. Ανάπτυξη Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης
Το Συμβούλιο Ειρήνης αναφέρει ότι έχουν εξασφαλιστεί δεσμεύσεις συμμετοχής περίπου 5.000 στρατιωτών από διάφορες χώρες για τη συγκρότηση της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης, χωρίς όμως να έχει ακόμη ολοκληρωθεί η ανάπτυξή της.
Η δύναμη θα εκπαιδεύσει τη νέα παλαιστινιακή αστυνομία, θα υποστηρίξει τη διαδικασία αφοπλισμού και θα λειτουργεί ως ενδιάμεση δύναμη μεταξύ ισραηλινών και παλαιστινιακών δυνάμεων.
8. Σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ
Σύμφωνα με το αμερικανικό σχέδιο, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν σταδιακά από κάθε περιοχή μόνο αφού ολοκληρώνεται ο αφοπλισμός και η διαδικασία πιστοποιείται από τη Διεθνή Επιτροπή Επαλήθευσης.
9. Διεθνής επιτήρηση όλων των φάσεων
Κάθε στάδιο θα ενεργοποιείται μόνο όταν ανεξάρτητοι διεθνείς παρατηρητές διαπιστώνουν ότι τόσο η Χαμάς όσο και το Ισραήλ έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους.
10. Σταδιακή ανοικοδόμηση της Γάζας
Η ανοικοδόμηση θα ξεκινά στις περιοχές που θα έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, έχουν εξασφαλιστεί δεσμεύσεις χρηματοδότησης ύψους περίπου 16 δισ. δολαρίων, κυρίως από χώρες του Κόλπου, ενώ τα πρώτα πιλοτικά έργα κατοικιών σχεδιάζεται να ξεκινήσουν στη Ράφα στις αρχές του 2027.
Το μεγάλο «αγκάθι»: Ποιος κάνει πρώτος το βήμα
Παρά την ανακοίνωση του Τραμπ, η εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει το πιο δύσκολο σκέλος.
Ο ανώτερος αξιωματούχος της Χαμάς Ράζι Χαμάντ δήλωσε στο Al Jazeera ότι η οργάνωση δεν πρόκειται να προχωρήσει σε καμία ενέργεια σχετικά με τον αφοπλισμό πριν αρχίσει η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα και εφαρμοστούν οι δεσμεύσεις της πρώτης φάσης της εκεχειρίας, μεταξύ των οποίων η ανεμπόδιστη είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας.
Από την άλλη πλευρά, το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει ότι η αποχώρηση του ισραηλινού στρατού θα γίνεται σταδιακά μόνο μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού κάθε περιοχής.
Η διαφορετική αυτή προσέγγιση θεωρείται το σημαντικότερο εμπόδιο για την επιτυχή εφαρμογή της συμφωνίας.
Επιφυλακτικότητα στο Ισραήλ
Παρά τη στενή συνεργασία που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, υπήρξε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, στο Ισραήλ εξακολουθεί να επικρατεί έντονος σκεπτικισμός.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι αμφισβητούν ότι η Χαμάς θα προχωρήσει τελικά στον πλήρη αφοπλισμό της, ενώ το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να εκτιμά ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν καλύπτει όλες τις ισραηλινές απαιτήσεις.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι αναμένει από το Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις που έχει ήδη αναλάβει στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου των 20 σημείων, προειδοποιώντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι «πολύ απογοητευμένος» εάν υπάρξουν υπαναχωρήσεις.
Ο ρόλος των διαμεσολαβητών
Καθοριστικό ρόλο στις πολύμηνες διαπραγματεύσεις διαδραμάτισαν η Αίγυπτος, το Κατάρ και η Τουρκία, που λειτούργησαν ως βασικοί διαμεσολαβητές μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, σημαντική ήταν η συμβολή του επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών, Χασάν Ρασάντ, ο οποίος φιλοξένησε τις συνομιλίες και διατηρεί στενές επαφές με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Η επόμενη ημέρα στη Γάζα
Εφόσον το σχέδιο εφαρμοστεί πλήρως, θα είναι η πρώτη φορά από το 2007 που η Χαμάς θα αποχωρήσει από τη διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας.
Η Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας θα αναλαμβάνει σταδιακά τον έλεγχο κάθε περιοχής μόνο όταν θα έχει ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός και θα έχει δοθεί το «πράσινο φως» από τη Διεθνή Επιτροπή Επαλήθευσης.
Παρά τις υψηλές προσδοκίες που δημιουργεί η ανακοίνωση της αμερικανικής πλευράς, η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από το αν Χαμάς και Ισραήλ θα τηρήσουν στην πράξη τις δεσμεύσεις τους. Μέχρι τότε, η συμφωνία παραμένει ένα φιλόδοξο πλαίσιο, η εφαρμογή του οποίου θα κριθεί βήμα προς βήμα τους επόμενους μήνες.